„Ákveðið að vinna með gallað frumvarp“

Nýsam­þykkt búvöru­lög voru ofar­lega á baugi í ræðum á Alþingi í dag. Var ekki ein­hugur meðal þing­manna um gagn­semi lag­anna, sem þykja nokkuð umdeild. 

Halla Signý Krist­jáns­dóttir, þing­maður Fram­sóknar, sagði að flokkur hennar hefði nú tryggt það að íslenska páska­lambið rynni ljúf­lega niður. Kristrún Frosta­dóttir, for­maður Sam­fylk­ing­ar­innar, og Sigmar Guð­munds­son, þing­maður Við­reisnar, voru hins vegar gagn­rýnin á sam­þykkt lag­anna.

Undanþága frá samkeppnislögum og möguleiki á sameiningu

Nýju búvöru­lögin voru sam­þykkt í gær þrátt fyrir óskir stjórn­ar­and­stöð­unnar um að fresta atkvæða­greiðslu og háværa gagn­rýni frá ASÍ, Neyt­enda­sam­tök­unum, Samtökum versl­unar- og þjón­ustu, Félagi atvinnu­rek­enda og Sam­keppn­is­eft­ir­lit­inu. Héldu sam­tökin því fram að laga­breyt­ing­arnar gengju gegn hags­munum almenn­ings.

Breyt­ing­arnar fela í sér und­an­þágu afurða­stöðva í kjöt­iðn­aði frá grunn­reglum sam­keppn­islaga um bann við ólög­mætu sam­ráði. Enn fremur verður þeim nú auð­veld­ara að sam­ein­ast en áður.

Gísli Rafn Ólafsson, þing­maður Pírata, vakti athygli á því í ræðu­stól í gær að eitt fyr­ir­tæki gæti nú náð ein­ok­un­ar­stöðu í kjöt­fram­leiðslu á land­inu og stýrt verð­inu án þess að neyt­endur gætu rönd við reist. Bændur kæmu enn fremur illa út úr laga­breyt­ing­unum. 

Grikkur gerður þeim sem þurfa mest á breytingum að halda 

Kristrún Frosta­dóttir sagði að það virt­ist sem að eitt­hvað hefði farið veru­lega úrskeiðis við vinnslu frum­varps­ins. Mark­miðin í upp­haf­legu frum­varpi mat­væla­ráð­herra hefðu snúið að við­kvæm­ustu búgrein­unum. „En skil­grein­ingin á fram­leið­anda­fé­lög­unum í sjálfum frum­varpstext­anum var svo þröng að hún náði aðeins yfir hvíta kjötið þrátt fyrir að þar hafi eng­inn óskað eftir und­an­þágu frá sam­keppn­is­lögum,“ sagði hún. 

Í stað þess að vinna frum­varpið aftur inni í ráðu­neyti þannig að und­an­þágan næði til þeirra sem stæðu höllustum fæti „var ákveðið að vinna með gallað frum­varp,“ segir Kristrún. Nið­ur­staðan, að mati hennar, varð „ein alls­herjar und­an­þága sem getur leitt af sér eina stóra afurða­stöð fyrir alla kjöt­vinnslu í land­inu óháð búgrein.“

Formaður Sam­fylk­ingar segir þetta hafa verið óþarfa. „Þessi aðferða­fræði hefur gert þeim grikk sem mest þurftu á breyt­ing­unum að halda,“ sagði hún.

Vondur málstaður að halda því fram að ASÍ, Neytendasamtökin og SKE séu óvinir bænda

Sigmar sagði að breyt­ingin á búvöru­lögum þýddu að afurða­stöðvar yrðu und­an­þegnar sam­keppn­is­lögum. Nefndi hann að breyt­ingin næði ekki aðeins til lít­illa slát­ur­húsa heldur einnig stöndugri fyr­ir­tækja. Til dæmis félög í eigu Ölmu leigu­fé­lags, Kaup­fé­lags Skag­firð­inga og Slát­ur­fé­lags Suð­ur­lands.

„Þeir sem eru að stilla því upp að ASÍ, Neyt­enda­sam­tökin og Sam­keppn­is­eft­ir­litið séu ein­hverjir óvinir bænda hafa vondan mál­stað að verja. Það er ekki gagn­legt fyrir umræð­una að það megi ekki gagn­rýna óskap­lega mið­stýrt land­bún­að­ar­kerfi sem skilar bænd­unum sjálfum knöppum kjörum án þess að það sé sett í ann­ar­legt sam­hengi,“ sagði Sigmar.

Segir bændur fagna breytingunum

Halla Signý Krist­jáns­dóttir sagði bændur um allt land fagna þeirri breyt­ingu sem nýir búvöru­samn­ingar boð­uðu. „Framsókn hefur tryggt að íslenska páska­lambið rennur ljúf­lega niður í ár,“ sagði hún.

Halla Signý sagði að auknar heim­ildir afurða­stöðva í kjöt­iðn­aði til að sam­ein­ast og vera með sam­ráð væri liður í því að halda niðri kostn­aði við fram­leiðslu, geymslu og dreif­ingu kjöt­af­urða. En þetta væri mik­il­vægt til að bregð­ast við ört vax­andi sam­keppni að utan.

„Í alþjóð­legum sam­an­burði eru inn­lendar afurða­stöðvar í kjöt­iðn­aði örsmáar og því ekki sam­keppn­is­hæfar við afurða­stöðvar á erlendum mörk­uðum sem eru mun stærri og hag­kvæm­ari rekstr­ar­ein­ingar,“ segir Halla Signý.

Breytingarnar mikið framfaraskref í þágu innlendrar matvælaframleiðslu

Halldóra Hauks­dóttir, þing­maður Fram­sóknar, var líkt og Halla Signý jákvæð gagn­vart laga­breyt­ing­unum. „Í gær var stigið mikið fram­fara­skref í þágu inn­lendrar mat­væla­fram­leiðslu,“ segir hún.

Sagði Halldóra það vera vegna þess að sívax­andi inn­flutn­ingur mat­væla frá erlendum stór­verk­smiðjum hefði gert íslenskum land­bún­aði erfitt fyrir. Í geir­anum væru tak­mörkuð tæki­færi til frek­ari hag­ræð­ingar. 

„Sam­keppnin hefur nefni­lega færst frá því að vera milli íslenskra bænda sem fylgja sömu stöðlum yfir í að vera íslenskir bændur á móti evr­ópskri fram­leiðslu þar sem lög­málin eru allt önnur.“ 

Til að bregð­ast við þessum aðstæðum væri hægt að gera inn­lendum aðilum kleift að sam­ein­ast og hag­ræða starf­semi „með því að lækka fram­leiðslu­kostnað og með því verð í þágu þeirra og neyt­enda.“

Halldóra segir að fram­fara­skref hafi verið stigið í þá átt­ina. 

„Þessar breyt­ingar voru nauð­syn­legar til að bregð­ast við döprum rekstr­ar­grund­velli inn­lendrar kjöt­fram­leiðslu og stuðla að jöfnun sam­keppn­is­skil­yrða kjöt­af­urða­stöðva við inn­flutn­ing­inn. Skil­yrðin eru enn inn­flutn­ingnum í hag en ef stjórn­völd halda þess­ari veg­ferð áfram þá getum við horft áfram veg­inn bjart­sýnni en áður,“ sagði hún.