„Það skiptir ofboðslega miklu máli að við séum með ritstýrða fjölmiðla“

„Umræðu­höfn á Íslandi hefur í gegnum ára­tug­ina verið að mínu mati frekar á dýpt­ina og Íslend­ingar hafa mjög mik­inn áhuga á mál­efnum til dæmis þjóð­málum,“ segir Lilja Alfreðs­dóttir, menn­ingar- og við­skipta­ráð­herra. Í gær lagði hún fram nýja þings­á­lykt­un­ar­til­lögu um fjöl­miðla­stefnu og aðgerð­ar­á­ætlun í mál­efnum fjöl­miðla til árs­ins 2030.

Áhrifin sem þessi til­laga mun hafa fyrir almenn­ing segir Lilja að verði sterkara fjöl­miðlaum­hverfi á Íslandi „Ábatinn af því fyrir almenn­ing er vand­aðri fjöl­miðlaum­fjöllun um helstu dægur mál sam­tím­ans.“

„Þær fram­farir sem hafa átt sér stað í sam­fé­lag­inu á síð­ustu ára­tugum og síð­ustu öld vil ég meina að komi vegna þess að við erum gagn­rýnið sam­fé­lag. Ég vil halda í þessa gagn­rýni af því hún býr til fram­farir og aðhald. Við megum ekki tapa þessu aðhaldi sem að fjöl­miðlar veita.“

Einkareknir fjölmiðlar

„Það skiptir ofboðs­lega miklu máli að við séum með rit­stýrða fjöl­miðla,“ segir Lilja. Samkvæmt til­lög­unni verður áhersla lögð á „að efla menntun blaða­manna, tryggja aðgang að vand­aðri fjöl­miðlun í almanna­þjón­ustu, styðja við nýsköpun og þróun á fjöl­miðlum.“

Í til­lög­unni koma fram ýmsar aðgerðir eins og að minka umsvif RÚV á aug­lýs­inga­mark­aði, að einka­reknir fjöl­miðlar fái tíma­bundna und­an­þágu frá greiðslu 70% trygg­ing­ar­gjalds af launum fjöl­miðla­fólks og fleiri aðgerðir. 

„Við eigum eftir að sjá hvað það þýðir. Við erum að taka á nokkrum þáttum, án þess þó að ein­hvern veg­inn umbylta algjör­lega aug­lýs­inga­um­hverf­inu. Ég hef sjálf efa­semdir um að það muni skila sér aftur til einka­rek­inna íslenskra fjöl­miðla. Ef ég væri sann­færð um að það væri lausnin þá hefði ég tekið það skref fyrir löngu.“

Sjóður fyrir blaðamenn

Í til­lög­unni var kynntur nýr rann­sóknar- og þró­un­ar­sjóður fyrir fjöl­miðla. Á hann að styðja við rann­sókn­ar­vinnu og þró­un­ar­starf á fjöl­miðlum.

Sér Lilja hann fyrir sér líkt og lista­menn geta sótt um að kom­ast á lista­manna­laun. „Þetta er fyrsta skref í því að þú getir verið sjálf­stætt starf­andi blaða­maður, seljir það sem þú ert að gera og hafir rými til þess að vinna við þetta.“ Sjóð­ur­inn er enn í mótun segir Lilja.

Viðbótarstyrkur til fjölmiðla utan höfuðborgarsvæðisins

Fjöl­miðlar utan höf­uð­borg­ar­svæð­is­ins munu geta sótt sér við­bót­ar­styrk. Verður sá kostn­aður í heild­ina 10 millj­ónir króna sem mun dreifast til þeirra fjöl­miðla sem starfa utan höf­uð­borg­ar­svæð­is­ins. Segir Lilja að það verði fjár­munir sem munu koma út úr byggða­á­ætlun til að styðja við fjöl­miðla á lands­byggð­inni.