Í desember síðastliðnum hóf Sorpa að flytja til útlanda blandaðan úrgang til brennslu. Eftir útboð var samið við sænska fyrirtækið Stena Recycling AB um að taka við og brenna 42 þúsund tonnum af blönduðum úrgangi á ári, úrgangi sem annars hefði verið urðaður í Álfsnesi. Kostnaður Sorpu vegna þessa útflutnings mun nema rúmum 2,3 milljörðum króna á ársgrundvelli, auk virðisaukaskatts eða tæpum þremur milljörðum með virðisaukaskatti. 

Sorpa er í eigu sveitarfélaganna á höfuðborgarsvæðinu og samkvæmt viðauka við samkomulag eigenda var urðun á blönduðum úrgangi hætt í Álfsnesi nú um áramótin. Lagst var í vinnu til að finna þessum málum betri farveg, finna nýjan urðunarstað eða koma á laggirnar sorpbrennslu.

Niðurstaðan var þó að endingu sú, að minnsta kosti til næstu missera eða ára, að senda blandaðan úrgang til brennslu í Svíþjóð. Slíkt er vissulega kostnaðarsamt en þó, út frá umhverfissjónarmiðum, talið skömminni skárra en að urða þessa tegund úrgangs áfram í Álfsnesi. Í sænsku sorpbrennslunni verður því íslenskt rusl að orku.

En af hverju ekki að reisa sorpbrennslustöð á Íslandi?

Þessu svaraði samskipta- og þróunarstjóri Sorpu í aðsendri grein á Vísi.is nýlega. Vísaði hann til tveggja skýrslna sem skrifaðar hafa verið um málið. „Í stuttu máli má segja að ákveðin atriði flæki og hægi á uppbyggingu á sorpbrennslu á Íslandi. Það fyrsta er kostnaður. Áætlaður kostnaður við uppbyggingu á sorpbrennslu sem gæti unnið orku úr öllu rusli á Íslandi sem á sér ekki skárri farveg er á bilinu 135-236 milljón evrur, sem jafngilti um 20-35 milljörðum króna þegar fyrri skýrslan var gefin út.“

Þá hafi stjórnendur og eigendur Sorpu viljað koma blönduðu rusli úr urðun sem fyrst. „Það tekur hins vegar nokkuð mörg ár að reisa eitt stykki sorpbrennslu, með tilheyrandi undirbúningi vegna staðarvals, deiliskipulags og annars sem tengist framkvæmdum. Útflutningur varð því fyrir valinu, í það minnsta í bili.“

40 þúsund smábílar

Sorpa kallar brennslu á rusli til orkuframleiðslu endurnýtingu í skilgreiningum sínum. Til brennslu fer sá úrgangur sem hvorki er hægt að endurnota eða endurvinna, s.s. blandaður úrgangur sem fólk setur í svörtu tunnuna. Þetta getur verið allt frá bleium til ryksugupoka auk alls þess sem fólk einfaldlega flokkar ekki rétt. Þrátt fyrir að fólk flokki flest og það í allar þessar tunnur sem því stendur nú til boða fara um 39 prósent – 93 tonn – af þeim 240 tonnum sem koma til Sorpu á hverjum degi í endurnýtingu.

Gunnar Dofri skrifaði í grein sinni að brennsla á 40 þúsund tonnum af rusli væri „skárri farvegur“ en urðun. Hann minnti ennfremur á umfangið. „Við gerum ráð fyrir að forða um 40.000 tonnum af rusli – sem er álíka þungt og 40.000 smábílar – frá urðun á hverju ári,“ skrifaði hann. „Við þetta lyftist blandaða ruslið upp úr flokki förgunar yfir í flokk endurnýtingar, því brennsla á rusli til orkuvinnslu er skárri kostur en urðun.“