Ný PISA-könnun á hæfni 15 ára nem­enda í OECD-ríkj­unum sýnir að hæfni íslenskra nem­enda fellur hratt á milli ára. Munur milli Íslands og Norð­ur­land­anna eykst enn.

PISA-könnun var síð­ast birt árið 2018 og eiga nýjar nið­ur­stöður við um árið 2022. Nið­ur­stöð­urnar sýna minnk­andi hæfni nem­enda á öllum Norð­ur­lönd­unum, en hæfnin minnkar meira hér­lendis en ann­ars staðar og var hún fyrir síðri. Ísland mælist undir með­al­tali Efnahags- og fram­fara­stofn­un­ar­innar (OECD) í öllum þremur flokkum: Lesskiln­ingi, stærð­fræðilæsi og læsi á nátt­úru­vís­indi.

„Nið­ur­stöð­urnar sýna verri árangur nem­enda í þátt­tök­u­löndum miðað við fyrri kann­anir, m.a. á öllum Norð­ur­löndum og er lækk­unin meiri á Íslandi,“ segir í frétta­til­kynn­ingu Stjórn­ar­ráðs­ins.

Þegar kemur að lesskiln­ingi ná 60% íslenskra ung­linga grunn­hæfni, en á Norð­ur­lönd­unum, eins og í OECD-lönd­unum að með­al­tali, er hlut­fallið 74%. Aðeins 3% Íslend­ing­anna sýna „afburða­hæfni“, en 7% í öðrum ríkjum. Það segir ekki alla sög­una því strákar búa yfir verri lesskiln­ingi en stúlkur. Aðeins rúm­lega helm­ingur þeirra, 53%, búa yfir grunn­hæfni í lesskiln­ingi, en 68% stúlkna.

Stærðfræðilæsi enn sterkasta grein íslenskra nemenda

Hæfni í stærð­fræði var sér­stak­lega könnuð og „stóðu nem­endur á Íslandi sig ekki eins vel í stærð­fræðilæsi og jafn­aldrar sínir á Norð­ur­lönd­unum eða nem­endur að jafn­aði í ríkjum OECD,“ kemur fram í skýrsl­unni. „Hlutfall nem­enda sem búa að minnsta kosti yfir grunn­hæfni á svið­inu er 66% en hún er nauð­syn­leg til að takast á við próf­verk­efni sem reyna á flókn­ari rök­hugsun eða inni­halda upp­lýs­ingar úr fleiri en einni átt. Ólíkt nem­endum flestra landa stóðu stúlkur og drengir á Íslandi sig jafn vel í stærð­fræðilæsi.“

Mikill munur milli kynjanna á grunnhæfni í lesskilning

Á Íslandi eru nokkuð margir nem­endur sem skora lágt í lesskiln­ingi sam­an­borið við jafn­aldra á Norð­ur­lönd­unum og OECD ríkj­unum. „Um 60% nem­enda telj­ast hafa að minnsta kosti grunn­hæfni í svið­inu,“ kemur fram í skýrsl­unni. Þar er mik­ill munur milli drengja en telj­ast 53% drengja hafa grunn­hæfni í lesskiln­ing á móti 68% stúlkna.

Læsi í náttúruvísindum lækkaði um 11 prósent

Læsi í nátt­úru­vís­indum lækkar meira á Íslandi en í öðrum löndum. Eru þar fáir nem­endur með afburð­ar­hæfni. „Hlutfall íslenskra nem­enda með grunn­hæfni í læsi á nátt­úru­vís­indi er nú 64% og hefur lækkað um 11 pró­sentu­stig.“ Stúlkum gengur betur í læsi í nátt­úru­vís­indum en drengjum á Íslandi.

Líðan nem­anda á Íslandi er almennt góð sam­kvæmt nið­ur­stöðum könn­un­ar­innar. Koma þeir betur út úr þess­ari mæl­ingu 2022 en 2018. Nemendur hafa jákvæða upp­lifun af kenn­urum sínum og upp­lifa sjaldan ein­elti. „Á þessum mæl­ingum komu nem­endur hér á landi betur út en jafn­aldrar þeirra á Norð­ur­lönd­unum og í ríkjum OECD gerðu að jafn­aði.“

Nemendur með erlendan bak­grunn á Íslandi standa sig betur en erlendir nem­endur hinna land­anna. „Í flestum löndum skora nem­endur sem hafa erlendan bak­grunn lægra á sviðum PISA en aðrir nem­endur, sem getur tengst tungu­mála­færni eða efna­hags- og félags­legri stöðu. Á Íslandi hefur jákvæð þróun átt sér stað því frammi­stöðu­munur minnk­aði hjá hluta þessa nem­enda­hóps.“ Þó þró­unin sé jákvæð skortir nokkuð marga nem­endur með erlendan bak­grunn grunn­hæfni, sér­stak­lega í lesskiln­ingi, eða 64% þeirra. Þar að auki líður nem­endum af erlendum upp­runa ekki eins vel og öðrum nem­endum.