Nýtt mat: Búast má við fyrirvaralausu gosi, jafnvel sprengigosi

Allir við­bragðs­að­ilar hafa verið kall­aðir frá Grinda­vík, eftir að nýtt mat vís­inda­manna sýndi aukna hættu á svæð­inu. Kvika var á aðeins 800 metra dýpi skammt vestan við Grinda­vík í morgun og hefur að lík­indum færst enn nær yfir­borð­inu.

Ekki verður hægt að treysta á að gos­órói mælist í und­an­fara eld­goss, sem nú er metið enn lík­legra en áður sam­kvæmt nýjasta mati eftir stöðu­fund vís­inda­manna á Veð­ur­stofu Íslands, Háskóla Íslands og almanna­varna klukkan 18 í dag.

„Líkur á eld­gosi á hafs­botni hafa einnig auk­ist og búa þarf sig undir mögu­leika á sprengigosi,“ segir í til­kynn­ingu Nátt­úru­vaktar Veð­ur­stofu Íslands sem barst rétt í þessu. Fyrr í dag hafði Veð­ur­stofan sagt sprengigos ólík­legt. Verði sprengigos er lík­legt að mikið ösku­fall verði og geti náð í tuga kíló­metra fjar­lægð. Spáð er aust­an­áttum næstu daga og því myndi ösku­dreif­ing liggja frá öðrum byggðum.

Tekið er fram í stöðu­færslu Veð­ur­stof­unnar að byggt er á 12 klukku­stunda gömlum gervi­hnatta­myndum og að kvikan sé lík­lega nær yfir­borð­inu en kemur fram í mat­inu.

„Kviku­gang­ur­inn er um 15 km langur og kvikan liggur á um 800 m dýpi þar sem hún er grynnst ... Auknar líkur eru einnig á að kvika geti komið upp á hafs­botni,“ segir í til­kynn­ing­unni. 

Sprengigos sem þessi geta haft í för með sér svokölluð gust­hlaup, sem eru eld­heit gjósku­ský sem ferð­ast með jörð­inni í allt að tvo kíló­metra. Samkvæmt mati Þor­valdar Þórð­ar­sonar jarð­eðl­is­fræð­ings í sam­tali við mbl.is er ekki lík­legt að sprengigos yrði afl­mikið á þessum stað, eins og reyndin getur orðið í Heklu, Öræfajökli eða Eyja­fjalla­jökli. 

Eft­ir­far­andi er til­kynn­ing frá Nátt­úru­vakt Veð­ur­stofu Íslands í heild sinni:

„Líkön sýna 15 km langan kviku­gang sem liggur rétt norð­vestan Grinda­víkur. Vegna mik­illar spennu­los­unar á svæð­inu er ekki hægt að gera ráð fyrir að gos­órói mælist áður en eld­gos hefst.

Kviku­gangur við Grinda­víkNýtt mat vís­inda­manna er að kviku­gang­ur­inn sé 15 kíló­metra langur, en áður var hann met­inn 12 kíló­metrar. Kvikan var aðeins um 800 metrum frá yfir­borð­inu skammt vestan við Grinda­vík, sem er við sjó, eins og sést á kort­inu.

Mynd: Veð­ur­stofa Íslands

Klukkan 18 lauk stöðu­fundi vís­inda­manna á Veð­ur­stofu Íslands og Háskóla Íslands og Almanna­varna þar sem farið var yfir túlkun á nýj­ustu gögnum sem borist hafa frá því á hádegi í dag. Unnin voru líkön út frá gervi­tungla­myndum og GPS mæl­ingum. Líkön sýna að umfang kviku­gangs­ins er veru­legt og kvika er að nálg­ast yfir­borð. Gang­ur­inn nær frá Kálf­fells­heiði í norðri og liggur rétt vestan Grinda­víkur og í sjó fram í suð­vestur stefnu. Kviku­gang­ur­inn er um 15 km langur og kvikan liggur á um 800 m dýpi þar sem hún er grynnst. Það skal tekið fram að lík­önin byggja á gervi­tungla­gögnum sem eru um 12 klukku­stunda gömul og því þarf að gera ráð fyrir að kvikan hafi færst nær yfir­borði en 800 m. Út frá þessu má álykta að veru­legar líkur eru á að kvika nái að brjóta sér leið til yfir­borðs. Auknar líkur eru einnig á að kvika geti komið upp á hafs­botni.

Dregið hefur mikið úr jarð­skjálfta­virkni eftir hádegi í dag. Talið er að megin ástæða þess sé mikil spennu­losun á svæð­inu vegna jarð­skjálfta gær­dags­ins og aflög­unar vegna kviku­gangs­ins. Vegna spennu­los­un­ar­innar er lík­legt að kvikan eigi greiða leið til yfir­borðs og því er ekki hægt að gera ráð fyrir því að gos­órói sjá­ist á mælum áður en eld­gos hefst.

Byggt á túlkun nýj­ustu gagna hefur Veð­ur­stofan sent til­mæli til almanna­varna að líkur á eld­gosi hafi auk­ist frá því í morgun og að eld­gos geti haf­ist hvenær sem er á næstu dögum. Líkön benda einnig til þess að kvika geti komið upp á syðri enda kviku­gangs­ins rétt utan Grinda­víkur. Líkur á eld­gosi á hafs­botni hafa einnig auk­ist og búa þarf sig undir mögu­leika á sprengigosi. Hættu­svæði hefur verið skil­greint út frá legu kviku­gangs­ins.“