Samantekt

Bein lýsing frá Alþingi - Hart skotið í allar áttir

Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra flytur stefnuræðu og fulltrúar allra flokka taka þátt í umræðum sem marka upphaf þingvetrar. Heimildin er á vaktinni.

13. september 2023 · 19:30

Birtist fyrir 3 árum.

Hér fyrir neðan birtist bein lýsing, sem uppfærist sjálfkrafa á 30 sekúndna fresti.

Lýsingu lokið Nýjasta færsla kl. 21:40

21:40 13. september

Það var og!

Þá hafa þingmenn lokið ræðum sínum.

Heimildin þakkar þeim sem fylgdust með.

21:34 13. september

Bergþór er vægast sagt gagnrýninn á stefnu ríkisstjórnarinnar í svo að segja flestum málum.

Áform um sjávarútvegsmál og tillögur í mörgum liðum segir hann einfaldlega vera til að setja allt á hliðina í þinginu.

Bókun 35 er honum þyrnir í augum og ekki síst núna þegar á að tefla henni fram aftur.

Bergþór, sem er brellinn, vekur lymskulega athygli á að frumvarp umhverfisráðherra um bann við olíu- og gasvinnslurannsóknir, sem lagt var fram í fyrra en varð ekki að lögum, skuli ekki vera á þingmálaskránni nú.

„Við Sjálfstæðismenn og fullveldissinna um landið allt vil ég segja að það er tekið á móti nýskráningum í Miðflokkinn á heimasíðu flokksins allan sólarhringinn.“

Bergþór var einn fárra þingmanna sem náði þverpólitískum hlátri af ræðu sinni.

21:34 13. september

Ingu tíðrætt um fátækt en þó ekki jafn tíðrætt og Ásmundi um börn

Þar sem við gerðum sér úttekt á því hversu oft Ásmundur Einar Daðason sagði orðið „börn“ í sinni ræðu rennur okkur blóðið til skyldunnar og við ákváðum að spóla aftur til baka í ræðu Ingu Sæland.

Inga sagði orðið fátækt aðeins sjaldnar en Ásmundur sagði börn, en samt 10 sinnum.

21:28 13. september

Bergþór Ólason er síðastur í pontu í kvöld, eins og í fyrra og hitteðfyrra. Bergþór er Vestlendingur, fæddur á Akranesi en bjó einnig í Borgarnesi. Hann var aðstoðarmaður Sturlu Böðvarssonar samgönguráðherra, til ársins 2006 að hann vatt kvæði sínu í kross og eftir stutt stopp hjá Kaupþingi hóf hann störf hjá Loftorku í Borgarnesi, fyrst sem fjármálastjóri en síðan sem framkvæmdastjóri allt þar til Bergþór gerðist frambjóðandi og svo þingmaður Miðflokksins við kosningarnar 2017.

Bergþór á afmæli eftir 13 daga. Hann fagnar þá 48 ára afmæli sínu. Föstudaginn í september árið 1975, þann dag sem Bergþór kom í heiminn er hreint ekki ólíklegt að úr litlu útvarpstæki, úr býtibúri sjúkrahússins á Akranesi, hafi mátt heyra vinsælasta lag þess tíma; Rhinestone Cowboy af samnefndri plötu Glenn Campbell.

Bergþór var á sínum yngri árum liðtækur markvörður í knattspyrnuliði Skallagríms, í heimabæ hans Borgarnesi.

„Bergþór Ólason verður ekki sakaður um mörkin því hann bjargaði oft af snilld,“ sagði um frammistöðu Bergþórs eftir 0-4 tapleik Skallagríms fyrir Stjörnunni í úrslitum C-riðils 5. Flokks árið 1986.

21:24 13. september

Gamla konan sem fannst hún heppin

Þorbjörg snerti jafnframt á biðlistum. „Um daginn talaði ég svo við konu sem hafði greinst með brjóstakrabbamein. Hún sagði mér hvað hún væri þakklát fyrir góða þjónustu og stuðning í heilbrigðiskerfinu. Sennilega hefði hún verið heppin, því svona væru ekki allar sögur.“

Þorbjörg spurði hvernig það mætti vera því á Íslandi eigum við frábæra lækna, hjúkrunarfræðinga og sjúkraliða.

Jú, konan hafði heyrt í fréttum að fólk sé beðið um að hafa ekki samband við heilsugæsluna, og að stór hluti þjóðarinnar sé ekki með heimilislækni. Það séu biðlistar alls staðar, til að fá þjónustu fyrir börnin okkar, okkur sjálf eða foreldra.

„Fólkið í landinu bíður eftir lausnum. Ekki bara í efnahagsmálum heldur eftir allri grunnþjónustu. Vörumerki þessarar ríkisstjórnar eru biðlistar. Samt sitja Vinstri græn hér og segja okkur að það skipti máli hver stjórnar.“

21:22 13. september

Töframaðurinn Bjarni Ben

Þorbjörg líkir fjármálaráðherra við töframann sem beiti fyrir sig orðum eins og frumjöfnuði og afkomubata, sem eflaust er öruggt að fullyrða að einungis lítill hluti landsmanna þekki merkinguna á.

„Fólkið í landinu veit að það er ekki hægt að gleyma skuldum sínum,“ segir Þorbjörg og snertir á þeim miklu vaxtahækkunum sem hafa verið gerðar á síðustu mánuðum.

„Stýrivextir eru að nálgast rússneskt vaxtastig. Tugþúsundir finna fyrir því,“ segir Þorbjörg.

21:21 13. september

Obba í pontu

Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir, þingkona Viðreisnar, talar næst. Hún segir ríkisstjórnina vinna eins og hún sé í stjórnarandstöðu og að ráðherrarnir eigi vinninginn í því að kæfa mál ríkisstjórnarinnar.

„Auðvitað má brosa að alltof opinberum rifrildum, skriðtæklingum í samherja og daglegum Íslandsmetum í kyrrstöðu. En þetta þýðir samt að mikilvæg verkefni þurfa að bíða næstu ríkisstjórnar,“ segir Þorbjörg.

21:20 13. september

Sagði „börn“ tuttugu sinnum

Ásmundur sagði orðið börn um tuttugu sinnum í sinni ræðu og kallaði þetta svo gott.

Ásmundur óskaði eftir samstarfi við Alþingi við að standa vörð um farsæld barna. Og svo óskaði hann börnum og öðrum góðum stundum.

21:18 13. september

Svarar gagnrýni vegna sameininga

Ásmundur segir breytingar á skólakerfinu nauðsynlegar til þess að menntunin skili sér raunverulega til barna og þeirra sem rétt eiga á henni.

Að undanförnu hafa ítrekað verið kynntar fyrirhugaðar sameiningar á háskólum og menntaskólum, nú síðast MA og VMA.

„Ástríða mín stendur ekki til þess að sameina skóla sameininganna vegna. Nú eða hagræða hagræðinganna vegna – heldur er verkefnið að tryggja öllum börnum jöfn tækifæri á gæðamenntun og þjónustu.“

21:15 13. september

Börnin!

Eins og við má búast víkur barnamálaráðherrann máli sínu að ungdómi landsins sem Ásmundur telur að eigi ekki heima í fyrirfram ákveðnum kössum.

„Þessu þarf að vera öfugt farið; kerfin og þjónustan sem við byggjum upp þarf að passa börnunum, að þau sem þurfi stuðning fái hann og þau sem geti flogið hærra verði efld til þess,“ segir Ásmundur sem telur kassana sem hann vísar til skapa ójöfnuð.

Hann vísar til laga sem samþykkt voru á Alþingi árið 2021 um farsæld barna sem eiga að hjálpa til við að láta kerfið koma til móts við börn en ekki öfugt.

Hann viðurkennir jafnframt að staðan í dag sé ekki sú að öll börn eigi jafna möguleika.

21:14 13. september

Ásmundur í pontu

Ásmundur Einar Daðason, mennta- og barnamálaráðherra, er stiginn í pontu fyrir hönd Framsóknarflokksins. Það er ekki langt síðan hlaðvarpsþættir sem tengjast fjölskylduerjum innan stórfjölskyldu Ásmundar fóru í loftið og hann sá sig knúinn til þess að svara ásökunum sem þar koma fram í yfirlýsingu.

En þeir eru eflaust ekki til umræðu hjá Ásmundi í dag, sjáum hvað setur.

21:14 13. september

Hatarar, þó ekki hljómsveitin, helsta ógnin

„Helsta ógnin við öryggi okkar og frelsi hér á Íslandi eru ekki útlendingar. Það eru ekki vímuefnaneytendur eða fólk sem glímir við hvers konar veikindi. Ekki hinsegin fólk. Og ekki er það fagfólk á vegum sveitarfélaganna sem kennir börnum að þekkja og vernda það sem stendur okkur næst: líkamann okkar,“ sagði Arndís og vísaði til mikillar umræðu á samfélagsmiðlum um kynfræðslu í grunnskólum.

„Það eru þeir aðilar sem hatast út í þessa hópa sem okkur stafar raunveruleg ógn af.“

21:12 13. september

Skýtur hart á Katrínu

Arndís víkur máli sínu að flóttamannamálum og segir Katrínu Jakobsdóttur og ríkisstjórn hennar stóran geranda í stöðunni sem hefur skapast þar.

„Hvað er það annað en skautun samfélagsins þegar ráðherrar nota hvert tækifæri til að stilla flóttafólki upp sem ógn við velferðarríkið? Hvað er það annað en skautun samfélagsins að henda varnarlausu fólki á götuna?“ spurði Arndís þingsalinn og sagði Pírata ætla að vinna að breytingum á útlendingalögunum á þessum þingvetri.

21:09 13. september

Skattprósentur skipti minna máli en frelsi og öryggi

Arndís Anna segir að vissulega sé hægt að kýta um skattprósentur og styrki til tannréttinga en að fyrst og fremst skipti frelsi og öryggi máli. Það komi ekki með vopnaðri lögreglu eða öryggismyndavélum.

„Öruggt samfélag fæst með því að tryggja að fólk, allt fólk, búi við lífsskilyrði sem etja þeim ekki út í örbirgð og örvæntingu,“ segir Arndís Anna sem telur ekki að slík lífsskilyrði séu tryggð hér á landi, sérstaklega þegar kemur að fátæku fólki. Ætla Píratar, að sögn Arndísar, að leggja fram tillögu um landsáætlun gegn fátækt.

21:09 13. september

Arndís Anna á sviðið

Arndís Anna Kristínardóttir Gunnarsdóttir, þinkona Pírata, tekur nú yfir svið Alþingis og veður beint í stjórnina.

„Undanfarin tvö ár höfum við Píratar átt fullt í fangi með að koma í veg fyrir skaða sem þessi ríkisstjórn hefur gert tilraunir til að valda á okkar friðsæla og góða samfélagi, stundum með meiri árangri en ég óttaðist.“

21:07 13. september

You said it sister!

21:05 13. september

Hægri vinstri snú

Diljá Mist Einarsdóttir, þingmaður Sjálfstæðisflokks, sagði oft reynt að draga upp átakalínur milli hægri og vinstri.

„Nánast daglega flytja fjölmiðlar okkur fregnir af ógeðfelldum verkum og skoðunum manna sem þeir kalla gagnrýnislaust hægri öfgamenn. Og það þrátt fyrir að viðkomandi aðhyllist reyndar aukna miðstýringu og hafi ímugust á grundvallarréttindum frelsisins, sem eru algjör andstæða frjálslyndis og hægri stefnu.“

Hún sagði átök samfélagsins hins vegar þvert á alla ása, þvert á hægri og vinstri, og þar hafi öllu verið snúið á hvolf.

„Eða voru það ekki annars vinstrimenn sem hér áður fyrr veifuðu íslenska fánanum og hömpuðu íslenskri tungu og menningararfi? Innblásnir af þjóðerniskennd, óttaslegnir yfir erlendum yfirgangi og áhrifum, hvort sem það var alþjóðlegt samstarf eða erlent sjónvarpsefni.“

21:03 13. september

Frelsið er yndislegt

Frelsið er Diljá Mist Einarsdóttur, þingmanni Sjálfstæðisflokksins, hugleikið og vændi hún suma stjórnmálamenn um að dulbúa eigið stjórnlyndi sem umhyggju og mannúð. „Það er víst nóg af þeim sem eru svo sannfærðir um eigið ágæti og hafa svo litla trú á samborgurum sínum að þeir vildu helst stýra lífi þeirra eftir sínu höfði. Ef samborgarar þeirra láta þeim aðeins í té örlítið meira af innkomunni. Ef borgararnir eru til í að gefa þeim ogguponsu meiri völd, er þeim lofað áhyggjulausu ævikvöldi.“

21:02 13. september

Um vísanina í seinna boðorðið í ræðunni, þetta með mömmu manns og pabba, skýrir Jakob Frímann svona, og vísar til þess að geri menn best með;

„viðurkenningu og velþóknun á þeim sem ekki einungis gáfu okkur andardráttinn, þeim sem ólu önn fyrir okkur, byggðu upp samfélagið sem við lifum í, kostuðu innviðina, menntunina og þjónustuna sem við höfum búið að frá fyrstu tíð, með striti í sveita hvers andlitis hér í einhverju skatt- og gjaldfrekasta landi heims.“

Jakob er hér að tala um það hvernig við hugum að eldri borgurum. Skerðingum og skattlagningu sem sá hópur kvartar undan.

Þá eins og öryrkja þessa lands þurfi að hætta að skattleggja.

„Koma svo!“

Brýndi svo Jakob þingheim til heillaþings halda og þjóðar heilla.

20:59 13. september

Jakob Frímann buslar ekki í grynnstu lauginni í upphafi ræðu sinnar, er hann veltir fyrir sér samfélagssáttmálanum og einstaka greinum hans:

„Þrátt fyrir að nokkuð hafi fjarað undan hefðbundnum trúarbrögðum, þ.m.t. þjóðkirkjunni hérlendis, höfum við engu að síður í aldanna rás sammælst um sitthvað í okkar landi sem rekja má beint til gömlu, góðu boðorðanna tíu, gildi á borð við: Að heiðra skuli föður sinn og móður. Að ekki skuli stela.“

Víst telur Jakob hægt að þrátta um hvort þessar tvær götur hafi menn gengið til góðs, eða öllu heldur í rétta átt, í öllum tilfellum.

Í það minnsta vísar hann til þess að efasemdir séu enn uppi um hvernig hafi tekist til að koma í þinglýsingu, afsali þjóðarinnar fyrir auðlindum sínum.

„sem leitt hefur til áratuga síendurtekinna deilna og ásakana um arðrán og eignaupptöku, sem er einkar óskemmtilegt bæði fyrir þá sem stunda hér t.a.m. útgerð sem og ekki síður allan almenning í landinu.“

Og Jakob heldur áfram:

„Gríðarlegar eignamyndanir í skjóli umdeildra laga um kvótasetningu, eignatilfærslur í skjóli óðaverðbólgu, gengishruna, bankahruna og vaxtabrjálæðis hafa valdið hér miklu skaðræði og gera enn. Hvernig stemma má stigu við þessum viðvarandi ólgusjó í efnahagslífinu er e.t.v. eitt af okkar stærstu verkefnum að þora að horfast í augu við og ná farsælli niðurstöðu um.“

20:58 13. september

Jakob er í pontu

Stuðmaðurinn Jakob Frímann Magnússon mælir nú fyrir meyjarnar í fyrsta sinn í stefnuræðu. Jakob er þingmaður í Norðausturkjördæmi, en þar var hann tíðum sumargestur á Akureyri afa síns og nafna, kaupfélagsstjóra KEA, Jakobs Frímannssonar.

Jakob var varaþingmaður Samfylkingarinnar í Reykjavík suður árið 2004.

Inn á þing, alkominn aðal, var hann svo haustið 2021, fyrir Flokk fólksins.

20:56 13. september

Jóhann Páll segir tíma kominn til að stöðva klíkuræði.

„Við unum því ekki að frítekjumarki lífeyristekna sé ríghaldið í 25 þúsund krónum og hver einasta króna umfram það komi til skerðingar á greiðslum Tryggingastofnunar.

Þannig viljum við ekki hafa almannatryggingakerfið okkar, því við eigum að geta verið stolt af því. Stolt af því að búa í velferðarþjóðfélagi þar sem borin er virðing fyrir fólki og framlagi þess. Ef þú átt erfitt með að ná endum saman, þá skaltu vita að Samfylkingin stendur með þér.“

20:54 13. september

Jóhann Páll Jóhannsson þingmaður Samfylkingarinnar er mættur í pontu og ræðir um bótakerfið meðal annars:

„Það er óréttlátt, virðulegi forseti, að fólk sem glatar starfsgetunni, veikist eða lendir í slysi, sé dæmt til ævilangrar fátæktar. Þannig á Ísland ekki að vera.“

20:51 13. september

Ekkert um útlendingamál

Guðmundur Ingi snerti ekki með neinu móti á málefnum hælisleitenda í sinni ræðu, jafnvel þó að þau málefni hafi farið hátt í fjölmiðlum síðustu mánuði og að Guðmundur hafi áður sagt að bæta þurfi úr stöðunni.

„Mér svíður að þetta hafi gerst,“ sagði Guðmundur á fundi þrjátíu félagasamtaka vegna stöðunnar í lok ágúst.

20:49 13. september

Skýtur á sitt gamla ráðuneyti

Guðmundur Ingi er fyrrverandi framkvæmdastjóri Landverndar en Vinstri græn fengu hann að loknum kosningum 2017 til þess að taka við sæti umhverfisráðherra. Á þeim ráðherrastóli sat hann út kjörtímabilið en tók svo við nýju ráðherraembætti að loknum síðustu kosningum og er hann nú félags- og vinnumarkaðsráðherra.

Í ræðunni sinni ávarpar Guðmundur manninn sem tók við af honum, ekki undir nafni þó.

„Í boðaðri aðgerðaáætlun umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra þarf einmitt að huga að áhrifum aðgerða á mismunandi hópa samfélagsins, ekki síst jaðarhópa og tekjuminna fólk,“ segir Guðmundur Ingi og snertir á aðgerðum sem hann er að vinna að í því samhengi, m.a. því hvernig bifreiðastyrkir geti nýst örorkulífeyrisþegum til kaupa á rafbílum.

20:48 13. september

Stunginn í hjartað

Guðmundur Ingi víkur máli sínu að fötluðu fólki og þeirri staðreynd að það hefur færri tækifæri til náms og atvinnu en ófatlað fólk.

„Þetta er óréttlátt og þetta stingur mann í hjartað,“

segir Guðmundur Ingi og hvetur til breytinga.

Heimildin fjallaði nýverið um þær hindranir sem fatlað fólk mætir í háskólanámi hérlendis. Hér má finna viðtal við formann Sjálfsbjargar um stöðuna.

20:46 13. september

Áhersla á öldrun

Guðmundur Ingi heldur áfram á sömu nótum, og nefnir heildarendurskoðun á örorkulífeyriskerfinu sem er á dagskrá.

„Breytingarnar á kerfinu eiga í fyrsta lagi að hækka greiðslur til þeirra sem minnst hafa í kerfinu, þ.e.a.s. þeirra sem geta ekki unnið fyrir sér sjálf eða hafa lágar tekjur umfram greiðslur frá ríkinu.“

20:46 13. september

Verðum ekkert yngri

Guðmundur Ingi bendir landsmönnum á alkunna staðreynd. Íslendingar eru ekki að yngjast. Hann lítur þó á björtu hliðarnar: „Við lifum lengur en áður og erum virkari og hraustari en nokkru sinni fyrr.“

Guðmundur Ingi notar tækifærið til þess að vekja athygli á verkefninu Gott að eldast sem á að fara brátt af stað. Um er að ræða kerfisbreytingar í þjónustu við eldra fólk sem eiga, að sögn Guðmundar Inga, að verða þær stærstu í „langan tíma“, án þess að sá tími sé skilgreindur eitthvað sérstaklega.

20:45 13. september

Mummi mættur

Guðmundur Ingi Guðbrandsson, félags- og vinnumarkaðsráðherra, er mættur í pontu. Hann er í Vinstri grænum og er gjarnan kallaður Mummi.

Guðmundur Ingi, rétt eins og dómsmálaráðherrann Guðrún Hafsteinsdóttir, hefur sætt töluverðri gagnrýni vegna stöðunnar í útlendingamálum, en hælisleitendum sem hafa fengið synjun um alþjóðlega vernd hér á landi hefur verið neitað um frekari þjónustu vegna lagabreytinga sem dómsmálaráðuneytið leiddi. Hefur þetta leitt til þess að fólk sem hefur ekki viljað, og í sumum tilvikum ekki getað vegna skorts á ferðaskilríkjum, fara frá landinu hefur setið uppi án húsnæðis og heilbrigðisþjónustu.

20:45 13. september

Gas, gas, gas

Eftir að Sigmundur Davíð hafði fundið ríkisstjórninni allt til foráttu fór hann yfir hver staðan gæti verið ef það væri annars konar stjórn við völd.

Hann talaði um betra heilbrigðiskerfi, betra menntakerfi, betri landbúnað og betri stöðu í orkumálum, og vék þar talinu að orku „sem ekki má nefna.“ Og hvaða orka skyldi það nú vera, Sigmundur? „Ég hef fulla trú á að íslenska gasið sé best.“

20:41 13. september

Sáttmáli um völd

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Miðflokksins, var ekki lengi að koma sér að efninu, að ríkisstjórnin hefði verið sett saman um það eitt að fólk væri saman í ríkisstjórn. Síðasta þingi hafi verið slitið seint í vor svo þingið gæti ráðið ráðum sínum, og hvað hafi komið út úr því. „Ekki neitt” segir Sigmundur. Stjórnarflokkarnir séu tilbúnir til þess að fórna öllu fyrir stjórnarsetuna.

20:34 13. september

Þorgerður kveður upp sinn dóm: Ríkisstjórninni mun mistakast og evran nauðsynleg

Þorgerður telur býsna margt bíða ríkisstjórnarinnar á komandi þingvetri, m.a. áætlun um orkuskipti og grænan hagvöxt, tæklun húsnæðismála. Og Þorgerður hefur litla trú á fólkinu sem er við stjórnvölinn.

„Ljóst er að þessi ríkisstjórn getur ekki leyst þetta,“

segir Þorgerður sem telur þjóðina þurfa annan gjaldmiðil til þess að öðlast stöðugleika á lána- og húsnæðismarkaði.

20:33 13. september

Eigum við að ræða það eitthvað?

Þorgerður spyr salinn hvort það sé kominn tími á að ræða stöðu ríkissjóðs en bíður ekki svara og ræðst beint í umræðuna. Hún sakar hægriflokkana, þ.e. líklega Framsókn og Sjálfstæðisflokk, um að hundsa skuldir ríkissjóðs og vinstri flokkana, þ.e. Vinstri græna, um að sjá ekkert annað í stöðunni en að hækka skatta.

„Ríkisstjórnin hefur lítið annað gert en að færa fjármagnseigendum feitari bita í formi hærri vaxta,“ staðhæfir Þorgerður.

20:33 13. september

Vextir, vextir, vextir!

Himinháir og síhækkandi vextir á húsnæðislánum hafa komið illa við buddur margra landsmanna og Þorgerður víkur máli sínu að þeim. Hún telur greinilega lítinn jöfnuð ríkja í þessum efnum og talar um tvískipt peningahagkerfi, þ.e. hagkerfi fyrir þau sem þurfa að nota krónuna og þau sem geta gert upp í erlendum krónum og aurum.

„Er það land jafnra tækifæra að bóndi borgi þrefalt hærri vexti af nýja fjósinu en útgerðarmaður af nýja frystihúsinu?“ spyr sjávarútvegsráðherrann fyrrverandi.

Viðreisn hefur lengi vel talað fyrir inngöngu í Evrópusambandið og upptöku Evru.

20:32 13. september

Vísar í skáld – skot?

Þá geta þau ykkar sem eruð í drykkjuleik yfir stefnuræðunum tekið skot, þingmaður hefur vitnað í skáld, og ekki bara eitthvert skáld heldur löngu liðinn mann: Þorstein Erlingsson sem lést úr lungnabólgu árið 1914.

„Því sá, sem hræðist fjallið og einlægt aftur snýr,
fær aldrei leyst þá gátu: hvað hinumegin býr.“

20:32 13. september

Þorgerður á miðjuna

Þó að Þorgerður Katrín hafi byrjað sinn stjórnmálaferil á hægrivængnum – hjá Sjálfstæðisflokki – telur hún Alþingi þurfa á „hugmyndafræði miðjunnar“ að halda. Hún nefnir alþjóðlega samvinnu og jöfn tækifæri.

20:32 13. september

Allavega ekki óskalag Þorgerðar

Þorgerður Katrín byrjar á því að skjóta fast á ríkisstjórnina og segir að sumarið hafi verið „afhjúpandi“. Hún líkir ráðherrum ríkisstjórnarinnar við tónlistarmenn, en engar rokkstjörnur.

„Hver ráðherrann situr nú í sínu horni og spilar á sitt hljóðfæri. Vanalega væri það ekki vandamál fyrir utan að þau spila ekki sama lagið. Það er hvorki taktfast né áhrifaríkt. Það er ekki trúverðugt eða grípandi. Og þetta er ekki óskalag þjóðarinnar.“

Það er þó vissulega ekki þjóðin sem er að tala heldur Þorgerður Katrín sjálf, og er alveg ljóst að hún er lítt hrifin af verkum stjórnarliðanna, svo lítið hrifin að hún segir þá sjá um að skjóta á sjálfa sig.

20:31 13. september

Úr ríkisstjórn í stjórnarandstöðu

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, formaður Viðreisnar, stígur nú í pontu. Þorgerður hefur bæði reynslu af því að sitja í ríkisstjórn og stjórnarandstöðu og sömuleiðis hefur hún reynslu af því að sitja á þingi fyrir tvo flokka.

Þorgerður sat á þingi fyrir Sjálfstæðisflokkinn frá árinu 1999 til 2013 og var menntamálaráðherra fyrir flokkinn frá árinu 2003 til ársins 2009.

Í lok árs 2012 tilkynnti Þorgerður að hún væri hætt á þingi en það entist ekki í nema fjögur ár, þegar Þorgerður stofnaði Viðreisn og var kosin inn á þing 2016. Þá myndaði flokkur hennar ríkisstjórn með Bjartri framtíð og Sjálfstæðisflokki og Þorgerður tók við embætti sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra. Það entist þó ekki lengi því ríkisstjórnarsamstarfið sprakk árið 2017, Björt framtíð þurrkaðist út í kosningum í kjölfarið en Viðreisn hélt fjórum þingsætum af sjö áður og hefur Þorgerður síðan þá verið í stjórnarandstöðu.

20:29 13. september

Ekki deigur dropi til sölu

Þá víkur Lilja að Landsvirkjun og hugmyndum um sölu hennar. Hennar skoðun:

„Það verður ekki einn vatnsdropi einkavæddur í Landsvirkjun.“

Og aftur til framtíðar. Hún segist sannfærð um að eignarhald þjóðarinnar á Landsvirkjun muni þá skipta enn meira máli þar sem ráðast þurfi í frekar orkuöflun til að standa undir aukinni lífsgæðasókn, traustari ríkisfjármálum og grænum orkuskiptum.

„Við, okkar kynslóð, getum ekki skilað auðu og látið sem rafmagnið komi til okkar úr engu og af sjálfu sér, “ segir Lilja, full baráttuanda.

20:26 13. september

Númi og Haukur

Lilja segist ætla að tala um framtíðina, og af því tilefni vitnar hún í fortíðina. Lilja rifjar upp að snemma á síðustu öld hafi stjórnmálin gengið út á hina pólitísku baráttu við dönsk stjórnvöld, um fullveldið og sjálfsákvörðunarrétt þjóðarinnar. Við höfum farið í stríð við heimsveldi Breta til að öðlast eignarhald yfir sjávarauðlindinni. Síðan vitnar hún í skáld, engan annan en Núma Þorbergsson:

„Þau eru svo eftirsótt Íslandsmið, að enskir þeir vilja oss berjast við”.

Númi var á árum áður einn kunnasti dægurlagatextahöfundur íslenskrar tónlistarsögu en margir textar hans eru enn vel kunnir í dag.

Meðal þekktra texta hans má nefna Í landlegunni, Snjókarlinn (Komdu með mér út) og Sumar er í sveit, Nú liggur vel á mér, Landleguvalsinn, Kvöldkyrrð og síðast en ekki síst textinn við lagið Laus og liðugur sem Ragnar Bjarnason gerði vinsælt og félagarnir í Utangarðsmönnum gerðu að sínu árið 1980 með viðbótarerindi eftir Tolla Morthens, undir lagatitlinum Sigurður var sjómaður.

20:24 13. september

Varaformaður kveður sér hljóðs

Lilja Alfreðsdóttir er næst í pontu. Athygli vekur að varaformaðurinn talar fyrst fyrir Framsókn en ekki formaðurinn, ólíkt öllum hinum flokkunum, sem á annað borð tefla fram formanni. Sigurður Ingi, formaður Framsóknar mun ekki heldur tala í seinni umferðinni, heldur fylgjast með varaformanninum og Ásmundi Einari tala fyrir hönd Framsóknarflokksins í kvöld.

Í fyrra töluðu hvorki Ásmundur Einar né Lilja, heldur kom það í hlut Sigurðar Inga og Willums Þórs Þórssonar, heilbrigðisráðherra. Framsókn hefur því augljóslega ákveðið að skipta ræðunum á milli ráðherrana, eftir að fækkað var úr þremur í tvær ræður á hvern flokk.

Lilja hefur undanfarin sjö ár flutt jafn oft ræður við stefnuræður forsætisráðherra. Það að hún hafi misst úr ræðu í fyrra kemur ekki að sök, þar sem hún flutti tvisvar ræður við stefnuræður forsætisráðherra árið 2017, fyrst í janúar og svo í september.

Lilja er aðdáandi haustsins. Segir það marka tímamót og nýjar áskoranir.

Hér er rétt að minna á að Lilja er úr Breiðholtinu og á stóru veggspjaldi sem hangir fyrir ofan ráðherrastól hennar, stendur:

„Ekki fokka í mér, ég er úr Breiðholtinu.“

Sjá einnig

Ekki bara pest að kjósa Framsókn

20:23 13. september

Þórhildur Sunna, yfir og út

Þórhildi tókst að halda samfellu í ræðunni þar sem myndlíkingin um íslenskt samfélag sem leikrit hélt út í gegn. Hún stimplar sig út og skilur leikritasmiði þjóðarinnar eftir með hugmynd að einhverju sem þeir gætu sett upp í Borgarleikhúsinu, eða kannski ættu þeir bara að sleppa því: „Þetta er orðið mjög þreytt leikrit. Drögum tjöldin frá og loftum út.“

20:22 13. september

Og smá drama!

Þórhildur víkur sögunni að þeim þrætueplum sem hafa verið á borði ríkisstjórnarinnar í sumar, hvalveiðum, útlendingamálum og virkjunum. Þetta kallar Þórhildur Sunna dramað í leikverkinu.

„Allt er þetta drama til þess að sannfæra áhorfendur um að almenningur eigi að þola hækkandi vaxtakostnað og vöruverð með bros á vör, þakka fyrir og passa að biðja alls ekki um meiri pening því þá verði þetta bara verra.“

20:20 13. september

Á bak við tjöldin

Þórhildur Sunna segir stöðuna síðan öðru vísi á bak við tjöldin en fyrir framan þau.

„Ísland er eitt dýrasta land í heimi og þó að launin hér á landi séu vissulega há þá er launakostnaður íslenskra fyrirtækja ekki hár í alþjóðlegum samanburði. Reyndar er hagnaðarhlutfall fyrirtækjanna svo hátt að flest bendir til þess að þrálát verðbólgan sé alls ekki af völdum freka launafólksins heldur vegna ofsafenginna verðhækkana fyrirtækja sem gengu á lagið í Covid og hækkuðu verð langt umfram það sem nauðsynlegt er og halda því áfram.“

20:19 13. september

Leikritið

Þórhildur Sunna segir leikrit í gangi og kallar hún það því ótrúlega óspennandi nafni, ef um raunverulegt leikrit væri að ræða, „Hin stórkostlegu lífskjör almennings á Íslandi“. Söguþræði leikritsins sem Þórhildur Sunna teiknar upp fyrir áhorfendur mætti kannski helst líkja við kvikmyndina The Truman Show.

„Í leikritinu er því haldið fram að hvergi séu lífskjörin jafn góð og á Íslandi. Að mesti jöfnuðurinn sé á Íslandi. Að við búum í sterku velferðarríki jafnra tækifæra. Að launin séu hæst og dýrust á Íslandi og það sé bara frekar ódýrt að versla í matinn á Íslandi,“ segir Þórhildur Sunna sem heldur áfram og segir að launafólki sé stefnt fram sem vondu körlunum í þessu leikriti, sem eflaust myndi ekki fá neina stjörnueinkunn frá gagnrýnendum.

„Þetta leikrit glymur í eyrum okkar héðan úr þessum ræðustól en leikararnir koma víðsvegar að úr samfélaginu og styrktaraðilarnir eru margir.“

20:18 13. september

Sunna mætt

Þórhildur Sunna Ævarsdóttir hjá Pírötum stígur í pontu. Hún er jafnan kölluð Sunna af sínum innsta hring. Þórhildur er formaður þingflokksins en hún hefur setið á þingi fyrir hann frá árinu 2016, ýmist í Suðvesturkjördæmi eða Reykjavíkurkjördæmi suður.

20:17 13. september

Inga Sæland grípur fram í

„Það er rangt,“ sagði Inga Sæland, formaður Flokks fólksins þegar Bjarni Benediktsson sagði að hún kallaði eftir frekari útgjöldum.

20:17 13. september

Bjarni rifjar upp hve margt hefur breyst og áunnist á þeim tíma sem liðinn er frá Hruni.

Verkefnin framundan séu þó að takast á við það þegar allar vélar eru á snúningi. Verðbólga og vaxtahækkanir séu ekki séríslenskar en þar þurfi að grípa inn í.

Segir erfitt að gera þingmönnum til geðs eins og sjáist á viðbrögðum við fjárlagafrumvarpinu. Sendir sneið til Kristrúnar Frostadóttur, Ingu Sæland og Sigmundar Davíðs, sem öll gagnrýndu fjárlagafrumvarpið, hvert með sínum hætti.

20:14 13. september

„Það er gott að búa á Íslandi.“

Bjarni Benedikttsson formaður Sjálfstæðisflokksins segir mikinn hagvöxt og fjölgun starfa sýna að bjart sé framundan.

„Þó við einblínum oft á það sem miður fer megum við ekki gleyma jákvæðum breytingum.“

Hann rifjar upp stöðuna eftir Hrunið. Skuldavöxt og efnahagslægð.

„Það var við þær aðstæður sem settust að borðinu allir flokkar þingsins og aðilar vinnumarkaðarins.“

20:12 13. september

Inga vill vera einráð

„Ég vildi óska þess að ég væri einráð í dag, þá væru hlutirnir miklu betri, svo mikið er víst,“ sagði Inga áður en hún hélt úr púlti, alveg án þess að minnast á fæði, klæði og húsnæði.

20:11 13. september

Bjarni Benediktsson er mættur í pontu. Hann hefur tvisvar flutt stefnuræður. En tekið þátt í þeim oftar en tíu sinnum.

Það er bjartara yfir Bjarna en Ingu. Það er ljóst.

20:09 13. september

Telur betra ef hún stýrði skútunni

Inga Sæland segir fátækt hafa verið að vaxa á meðan Katrín Jakobsdóttir hefur verið við stjórnvölinn. Inga telur að ef hún stýrði skútinni, eins og hún orðaði það, væri staðan betri.

„En ég er ekki hér til þess að biðja um völd,“ sagði Inga og sagðist frekar vera að biðja stjórnvöld um að standa við stóru orðin og hjálpa öryrkjum út úr fátækt.

20:07 13. september

„Og ég hélt að ég væri sjónlausi þingmaðurinn“

Síðast í dag var Hjálparstofnun kirkjunnar að koma með skýrslu sem bendir til þess að fátækt sé að aukast, segir Inga Sæland sem sakar ríkisstjórnina um að hundsa þann vanda sem fátækt er á Íslandi.

„Og ég hélt að ég væri sjónlausi þingmaðurinn,“ segir Inga.

20:05 13. september

Inga mætt

Inga Sæland hjá Flokki fólksins talar nú í sjöunda sinn við stefnuræðu Katrínar Jakobsdóttur.

20:05 13. september

Eins og bent hefur verið á urðu kannski deilurnar í ríkisstjórninni háværari og opinberari en annars hefði verið, vegna þess einmitt að rýmið til að rugga bátnum var meira en oft. Ástæðan var ekki síst sú að það voru og eru afskaplega litlar líkur á að stjórnin springi og boði til kosninga. Ekki síst vegna þess að enginn innan stjórnarflokkana vill fara í kosningar við þessar aðstæður, en líka af því að stjórnarandstaðan er ekkert áfjáð í það heldur. Samfylkingin, jafnvel þó hún fari með himinskautum í könnunum, er að sögn engan veginn tilbúin í kosningar og ný forysta þar vilji gjarnan nýta tímann til að þétta eða öllu heldur fylla í raðirnar og undirbúa sig.

Formaður flokksins kallar ekki eftir kosningum eða lyklavöldum af stjórnarráðinu, alla vega ekki strax, í ræðu sinni. Og talar sérstaklega um þann hálfleik, sem nú er á kjörtímabilinu. Og hvernig nýta skuli þann seinni:

„Orð eru til alls fyrst. En mestu skiptir að Samfylkingin noti áfram tímann í stjórnarandstöðu til að sýna hvernig við vinnum og hvernig við munum stjórna — í ríkisstjórn, fáum við til þess umboð. Kjörtímabilið er hálfnað. En línurnar eru að skýrast. Og það eru verkin sem tala.“

20:04 13. september

Kristrún leggur mikla áherslu á það í ræðu sinni að Samfylkingin ætli sér ekki að ana að neinu. Það er augljóst að hún telur sóknarfæri flokksins vera að sýna ábyrgð og staðfestu, umfram upphlaup og læti. Ríkisstjórnin sjái um það.

„Samfylkingin er stjórnmálaflokkur sem hefur mikinn metnað fyrir hönd íslensku þjóðarinnar. En sá metnaður má aldrei verða til þess að við missum tengsl við veruleika og þarfir fólksins í landinu — eins og þörfina fyrir stöðugleika, festu og öryggi. Þess vegna boðum við engin heljarstökk heldur örugg skref. Í rétta átt.“

Og skömmu seinna, samantekið í slagorð: „Örugg skref, velferð og virðing — engin heljarstökk. Það er loforð okkar og loforð mitt til ykkar.“

20:04 13. september

Formaður Samfylkingarinnar skýtur föstum skotum á þær hagræðingaraðgerðir fjárlagafrumvarpsins, sem beina eigi að efsta stjórnsýslulaginu, „sem þó lekur í gegnum allt kerfið“ þegar ríkisstjórnin er rétt nýbúin að fjölga hressilega í þessu sama lagi, með fjölgun ráðherrastóla.

Ráðherrum var sem kunnugt er fjölgað úr tíu í tólf, og málaflokkum stokkað upp á milli annarra, við upphaf þessa kjörtímabils. Kostnaður vegna þess var metinn á um hálfan milljarð í fjárlögum þess árs, 2022.

Kristrún segir að flokkur hennar geti ekki breytt grundvallaratriðum í efnahags- og velferðarstefnu stjórnvalda með breytingatillögum við fjárlagagerðina.

„En Samfylkingin mun halda áfram að leggja fram kjarapakka, full fjármagnaða og gott betur, til að vinna gegn verðbólgu og stuðla að ró á vinnumarkaði.“

20:03 13. september

Opinberunarbók Fjárlaganna

„Það er efnahagur, velferð og öryggi fólks — sem er númer 1, 2 og 3 hjá okkur,“ segir Kristrún Frostadóttir og tekur dæmi af aðgerðum í heilbrigðismálum, svo sem að draga úr skriffinnsku og tryggja að heilbrigðisstarfsfólk hafi meiri tíma með sjúklingum sínum. Á sama tíma sé nú eilítið annað í gangi hjá ríkisstjórninni, eins og Kristrún sér það:

„Þetta er það sem við erum að gera á meðan ríkisstjórnin er upptekin við að rífast við sjálfa sig um sín eigin sjálfsköpuðu vandamál: Sitt eigið stjórnleysi í útlendingamálum, sitt eigið virkjanastopp og sitt eigið endalausa hringl með hvalveiðar. En það eina sem ríkisstjórnin virðist vera algjörlega sammála um innbyrðis er að halda áfram að reka skaðlega efnahags- og velferðarstefnu, sem grefur undan stöðugleika og bítur í skottið á sér.“

Fjárlögin sem kynnt voru í gær, gerðu lítið annað en að afhjúpa ríkisstjórnina, segir Kristrún, og virðist ekki hrifin, svo það sé sagt.

„Ríkisstjórnin heldur sig við óbreytta stefnu frá fjármálaáætlun í vor og árið þar á undan, að því er virðist óháð aðstæðum í samfélaginu. Á tímum viðvarandi verðbólgu og eftir fjórtán vaxtahækkanir í röð.“

Áfram sé ábyrgð á verðbólgunni velt á Seðlabankann og til að gera vont verra, segir Kristrún að ríkisstjórnin kyndi undir áframhaldandi verðbólgu þegar ekkert sé gert til að koma til móts við alvarlega stöðu á vinnumarkaði.

20:01 13. september

Kristrún rifjar upp að nú sé kjörtímabil ríkisstjórnarinnar hálfnað og veltir upp þeirri spurningu hvort sá tími hafi nýst vel fyrir fólkið í landinu, og svarar því neitandi.

„Það fer mikil orka í að rífast innbyrðis og reyna að láta stjórnmálin snúast um eitthvað allt annað en það sem raunverulega brennur á fólkinu í landinu.“

Samfylkingin er þarna undanskilin, segir Kristrún.

„tekur ekki þátt í þessu“

Kristrún teiknar upp þá mynd að á meðan ríkisstjórnin sé að rífast, sé Samfylkingin í öðru. Hafi haldið 40 fundi um heilbrigðismál um allt land og hitt fólk og gert plön.

„Við viljum mæta til leiks með raunsæjar lausnir sem endurspegla þau skref sem meirihluti þjóðar vill að verði tekin í grundvallarmálaflokkum. Fólkið í landinu skilur vel að það er ekki hægt að gera allt. Það vill bara að stjórnmálafólk sé hreinskilið um þá vegferð sem það treystir sér í.“

19:59 13. september

Það hefur ekki mikið borið á Samfylkingunni eða formanni hennar í sumar. Hvort sem það er vegna þess að hún hefur ekki komist að, enda hafa stjórnarflokkarnir sjálfir haldið úti næsta sjálfbærri stjórnarandstöðu frá þinglokum, eða vegna þess að hún ákvað að halda sér til hlés, á meðan hin sjálfbæra stjórnarandstaða var í gangi.

Það er því kannski viðeigandi að Kristrún trommi upp með slagorðið Örugg skref.

„Fólkið í landinu getur treyst því að Samfylkingin tekur örugg skref. Þannig vinnum við og þannig munum við stjórna — fáum við til þess traust í næstu kosningum. Samfylkingin fer ekki í heljarstökk. Við rjúkum ekki upp út af minnstu málum. Og við látum ekki slá okkur út af laginu. Það er okkar að veita fólki öryggi — og fullvissu um að við getum stjórnað í þágu þjóðar; staðið vörð um það sem fólki er kærast.“

Það er líklegast ástæðulaust að ræsa út stjórnmálafræðideildina til að rýna í þessi skilaboð og hverjum sú bjalla glymur.

„Það er okkar að veita fólki öryggi — og fullvissu um að við getum stjórnað í þágu þjóðar; staðið vörð um það sem fólki er kærast.“

19:58 13. september

Kristrún Frostadóttir er næst í pontu

Kristrún tók við formennsku í Samfylkingunni fyrir tæpu ári af Loga Einarssyni og er því að taka til máls í stefnuræðu forsætisráðherra í fyrsta sinn sem formaður stærsta stjórnarandstöðu flokksins á þingi. Ef marka má skoðanakannanir undanfarna mánuði, er Kristrún líka leiðtogi þess flokks sem flestir kjósa að segjast kjósa séu þeir spurðir nú um stundir. Í nýjasta þjóðarpúlsi Gallup mældist Samfylkingin lang stærsti flokkur landsins, með ríflega þrisvar sinnum það fylgi sem flokkurinn fékk í síðustu kosningum. Samfylkingin mældist með 29% fylgi í ágúst en fékk ríflega 9% atkvæða í síðustu kosningum, haustið 2021. Fylgismælingin í ágúst er mesta mælda fylgi flokksins í könnunum Gallup síðan í apríl 2009.

Frá því Kristrún tók við formennsku í Samfylkingunni hefur fylgi flokksins nærri því tvöfaldast, í könnunum Gallup, úr 16,3% í september í fyrra, í 29% núna.

19:57 13. september

Katrín sneiðir að samstarfsflokknum

„En það er sitt hvað pólitík sem annars vegar byggir á skautun, virðingarleysi fyrir pólitískum andstæðingum og popúlisma og hins vegar þeirri pólitík sem tekst á við þá staðreynd að fólkið í þessu landi hefur ólíkar skoðanir og reynir að leiða fram skynsamlega niðurstöðu mála sem megin þorri þjóðarinnar getur fellt sig við.“

Það er erfitt að sjá út úr þessu annað en lítt dulin skilaboð forsætisráðherrans til þess sniðmengis sem hverfist um hluta Sjálfstæðisflokksins og alls Miðflokksins.

19:56 13. september

„Og ég fagna því að sjá málefnalegt frumkvæði Viðreisnar að því að eiga þverpólitískt samtal um málefni útlendinga – ég held að slík vinnubrögð geti fært samfélaginu öllu árangur og framfarir.“

Forsætisráðherra leggur lykkju á leið sína til að þakka einum stjórnarandstöðuflokkana. Vísar þar til opins bréfs sem Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir formaður Viðreisnar, sendi forsætisráðherra þann 28. ágúst síðastliðinn og óskaði eftir því að formenn allra flokka hittust til að ná saman um „skynsama, mannúðlega en um leið raunhæfa löggjöf um útlendinga“ ekki síst í kjölfar þeirrar stöðu sem kom upp í kjölfar breytinga á útlendingalögum síðastliðið haust og ekki síður áhyggjum af vaxandi útlendingaandúð.

„Og ég hef enn trú á að besta pólitíkin sé að vinna að sátt um lausnirnar frekar en pólitík sem snýst um að herða pólana og færa þá lengra í sundur. Ég er ekki aðdáandi þeirra stjórnmálamanna sem telja sér til tekna að semja aldrei, líta á hverja sátt sem uppgjöf og telja deilur sér til tekna fremur en sátt og samvinnu.“

19:55 13. september

Önnur brú! Stjórnarsamstarfið!

Í mæltum greinaskilum, eða því sem kallast í tónlist, brú, gerir forsætisráðherra andartaks hlé á ræðu sinni og segir: „Kæru landsmenn.“

Hún lítur upp; skiptir ögn um gír og heldur ákveðið áfram:

„Það er alltaf krefjandi viðfangsefni að vera í ríkisstjórn og ekki síður óvenjulegri ríkisstjórn.“

Hér verður Katrín ekki sökuð um sérlega djúp áratök. Stjórnarsamstarfið hefur líkast til aldrei staðið tæpar en í sumar sem leið. Hvalveiðibann og ráðherraskipti sem fráfarandi dómsmálaráðherra hefur fullyrt að hafi verið gerð að kröfu þingmanna VG hafa eðlilega orðið tilefni vangaveltna um hvað haldi ríkisstjórninni yfirleitt saman, annað en samstaðan um að enginn stjórnarflokkanna meiki kosningar á þessum tímapunkti.

Forsætisráðherran heldur áfram og talar um hve sjaldgæft sé að ólíkir flokkar taki sig saman um að brúarsmíði milli gagnstæðra póla „með velsæld fólksins í landinu að leiðarljósi“ en tekur síðan fram að það geri hlutverk stjórnarandstöðunnar líka óvenjulegt, „enda er hún ekki síður innbyrðis ólík en ríkisstjórnin“.

Það er vissulega rétt, en á móti kemur að ekki liggur fyrir neinn stjórnarandstöðusáttmáli.

En lífið er jú sannarlega allt ein málamiðlun, eins og forsætisráðherra bendir á. Þegar einn vill pylsur, vill hinn oft pizzu. Og þá endar þetta jú oft bara með soðinni ýsu og kartöflum. Já og baði fyrir háttinn og ekki einu sinni stuttu youtube-myndbandi af einhverjum að skoða leikföngin sín.

„Okkar daglega líf og samskipti snúast að miklu leyti um þetta – að kunna ekki bara að hlusta á ólík sjónarmið, heldur virða þau og geta komist að sameiginlegri niðurstöðu í þágu heildarinnar. Allt frá því hvað á að vera í kvöldmatinn, hver skjátíminn á að vera og hvaða verkefnum á að forgangsraða í húsfélaginu yfir í það hvernig við aukum velsæld og náum árangri í loftslagsmálum. Öll slík verkefni byggja á því að skilgreina markmið sem eru samfélaginu til hagsbóta og finna svo leiðir að þeim – og það getur kallað á málamiðlanir um leiðina og hversu hratt markmiðum verður náð.“

19:54 13. september

Ný Mannréttindastofnun og framboð til Mannréttindanefndar SÞ

Forsætisráðherra minnir á að Ísland tók í fyrsta sinn sæti í mannréttindaráði Sameinuðu þjóðanna árið 2019 og boðar að Ísland ætli sér að bjóða fram fulltrúa til setu þar tímabilið 2025-2027.

Auk þess boðar forsætisráðherra frumvarp um stofnun Mannréttindastofnunar í haust, sem er forsenda þess að loksins verði hægt að lögfesta hér á landi sáttmála Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks, en hvort tveggja hafði verið boðað í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar haustið 2021.

19:53 13. september

Kæri Birgir, getum við ekki bara öll verið vinir?

Kúnstpása í ræðunni á meðan forsætisráðherra vendir kvæði í kross. „Herra forseti,“ segir hún og ávarpar Birgi Ármannsson, forseta þingsins, í öndvegi að baki hennar. Þvínæst beinir hún umræðunni frá Íslandi og út í heim, hvar skerpst hefur á átakalínum undanfarin misseri og ár.

„loftslagsváin hefur skapað neyðarástand, víða hefur átökum í heiminum fjölgað. Oftar en ekki snúast þau átök um grundvallarréttindi fólks. Á vettvangi alþjóðastofnana er tekist á um mannréttindi sem við héldum að við hefðum þegar barist fyrir – eins og sjálfsákvörðunarrétt kvenna yfir eigin líkama eða réttindi hinsegin fólks. Tekist er á um gildi þeirrar samfélagsgerðar sem við höfum byggt upp – lýðræði, frelsi, mannréttindi og réttarríkið. Víða er vegið að sjálfstæði dómstóla og grafið undan löggjafarvaldinu. Ísland á að beita sér og tala hátt og skýrt fyrir þessum gildum á alþjóðavettvangi.“

19:52 13. september

Skuldin við íslenskuna

Forsætisráðherra gerir stöðu íslenskunnar að umtalsefni og skyldur þjóðarinnar til að varðveita tungumálið. Að því sé nú sótt af alltumlykjandi áhrifum enskunnar. Ráðherranefnd um íslenska tungu hafi tekið til starfa í nóvember og stjórnvöld átt gott samstarf við samtök og einstaklinga í viðleitni sinni.

„En betur má ef duga skal. Við höfum skyldum að gegna til að varðveita íslenska tungu og gera öðrum kleift að njóta hennar, ekki bara gagnvart okkur sjálfum heldur heiminum öllum sem yrði fátækari ef ein þjóðtungan enn hyrfi af sviðinu.“

19:51 13. september

Bestu lögin

Í stefnuræðum forsætisráðherra nýta þeir oft tímann til að rifja upp fyrir verk sín, og þá jafnan þau sem að þeirra mati eru best til þess fallin að vera rifjuð upp. Greatest hits, heitir það upp á ensku.

Forsætisráðherra telur upp ýmislegt þar, nýstofnað vísinda- og tækniráð, met í fjárfestingum í nýsköpunarfyrirtækjum, aukin framlög til háskóla (samkvæmt fjármálaáætlun), ákvörðun ríkisstjórnarinnar um að tvöfalda framlög til uppbyggingar á hagkvæmu íbúðarhúsnæði, byggingu nýs Landspítala (sem sést nú „rjúka upp“), aukin framlög til heilbrigðismála (og þá segir hún einu gilda hvort talið sé í krónum eða miðað við landsframleiðslu), dregið úr greiðsluþátttöku sjúklinga, þrefaldað styrki til tannlækninga og gert áætlun sem unnið sé eftir um mönnun heilbrigðiskerfisins. „sem er risastórt viðfangsefni ekki eingöngu á Íslandi heldur í öllum þeim löndum við berum okkur saman við.”

19:51 13. september

Framför að tengja menn sjálfum sér

Forsætisráðherra ræðir sjávarútvegsmál og nýjar tillögur starfshópsins stóra sem kenndur var við Auðlindina okkar. Athygli vekur að Katrín tiltekur sérstaklega tvær tillögur af þeim fjölmörgu sem væntanlegar eru í nýju stóru frumvarpi um sjávarútveg og kallar þær „risastór framfaramál“.

Fyrri tillagan snýr að því að innleiða meginreglur umhverfisréttar inn í lög um fiskveiðistjórnunarkerfið, sem felur í sér að sérstaklega sé horft til varúðar og vistkerfisáhrifa við nýtingu. Tæplega stór tíðindi í því að formaður íslenskra græningja, fagni því. Hitt sem hún nefnir er tillaga sem snýst um það að skýra í eitt skipti fyrir öll lög sem gilt hafa í aldarfjórðung og fjalla um hversu mikinn hluta kvótans einn og sami aðilinn geti haft til umráða.

„... að viðmið um heildaraflahlutdeild og tengda aðila verði einfölduð og skýrð og gagnsæi í eignarhaldi og rekstri sjávarútvegfyrirtækja aukið m.a. með skráningu viðskipta með aflaheimildir í opinbera gagnagrunna.“

Til einföldunar stendur nú til að skilgreina það í eitt skipti fyrir öll hverjir teljist tengdir aðilar í skilningi laga um stjórn fiskveiða. Fram til þessa hefur að því hefur það til að mynda ekki legið ljóst fyrir í þeim lögum hvort tengsl séu milli systkina eða jafnvel sama einstaklings í mismunandi starfi.

Áhrifin geta mjög auðveldlega orðið þau að tvær stærstu útgerðarblokkir landsins þurfi að minnka við sig yfirráð yfir kvóta, hvort sem er með að selja frá sér aflaheimildir eða hluti í sjávarútvegsfyrirtækjum. Um þetta fjallaði Heimildin nýverið.

19:49 13. september

Barist við vindmyllur í vetur?

Forsætisráðherra bendir á að nú um áramót sé von á nýrri, öllu heldur uppfærðri aðgerðaráætlun í loftslagsmálum, frá ráðherra umhverfis-, orku- og lotslags, Guðlaugi Þór Þórðarsyni.

Sami ráðherra muni svo leggja fram frumvarp um vindorku sem forsætisráðherra segir um: „þar skiptir mestu að unnið verði faglega, gætt að náttúruvernd, tryggt að arðurinn af auðlindinni renni til þjóðarinnar á sama tíma og við nýtum fjölbreytta möguleika til grænnar orkuöflunar.“

Það er óljóst hvort hún beini orðunum til þingsins sem taka á við tillögunum eða ráðherranum sem er að vinna umræddar tillögur. Það er enda morgunljóst að þetta frumvarp hefur lengi verið á leiðinni en ekki komið, vegna þess að um efni þess ríkir engin samstaða milli stjórnarflokkana. Svo kannski er hún bara að ávarpa alla. Bæði betra, svona eins og Cheerios?

19:48 13. september

Fátækt er enn til staðar

Forsætisráðherra segir ríkisstjórnina hafa lagt áherslu á bætt kjör barnafjölskyldna. Segir að þeim sem eiga rétt á barnabótum hafi fjölgað um tíu þúsund á fimm árum. Nú sé unnið að því að taka út stöðu ungbarnafjölskyldna, á vegum þjóðhagsráðs og í framhaldinu verði farið í að bæta kjör þeirra.

Katrín segir að sérstök aðgerðaráætlun til að draga úr fátækt sé í vinnslu. Sú vinna komi í kjölfar skýrslu sem ráðuneyti hennar lét vinna að beiðni þingsins.

„Þar kom fram að dregið hefur úr fátækt undanfarna tvo áratugi og staðan á Íslandi er með því besta sem þekkist. Það er gott að okkur hefur miðað áfram og það gefur okkur trú á verkefnin. En meðaltöl og langtímaþróun leysa ekki neyð þeirra sem ennþá eiga vart til hnífs og skeiðar þegar líða tekur á mánuðinn. Sama gildir um áhyggjur foreldra sem ekki geta veitt börnum sínum þátttöku í íþróttum og tómstundum vegna fjárskorts. Fátækt er enn til staðar og þar standa einstæðir foreldrar, örorkulífeyrisþegar og innflytjendur verst. Það kallar á áframhaldandi markvissar aðgerðir á grundvelli greininga.“

19:47 13. september

Vaxandi velsæld frá verðbólgu og vöxtum

Forsætisráðherra svarar þeim sem gagnrýnt hafa ríkisstjórnina fyrir að eftirláta Seðlabankanum einum um að berjast við verðbólguna, með því að að segja ákvörðun um að hækka ekki laun æðstu ráðamanna umfram 2,5% hafa verið þungt - eða öllu heldur léttara - lóð á vogarskálar verðbólgumælinganna.

Og eins sé „viðnám gegn þenslu og verðbólgu“ hækkun tekjuskatts á fyrirtæki sem boðuð hefur verið á næsta ári „og ráðist í umtalsvert aðhald í ríkisrekstri – en grunnþjónustan verður þó varin og styrkt þar sem þörf er á. Allar þessar aðgerðir og margar fleiri styðja við sameiginlegt markmið okkar um að tryggja vaxandi velsæld með því að ná niður verðbólgu og vöxtum.“

19:46 13. september

Sveifluleiðréttur frumjöfnuður

Smá innskot.

Orðið „frumjöfnuður“ heyrist oft í opinberri umræðu. Fjármála- og efnahagsráðherra er orðið sérlega tamt, eðlilega enda er hann gjaldkeri í því húsfélagi sem ríkisstjórn Íslands er.

Frumjöfnuður er í raun mælikvarði á venjulegan rekstur ríkissjóðs, það er skiptingu tekna og gjalda, en þó án þess að vextir, hvort sem er græddir eða greiddir séu taldir með.

Í einfaldri mynd mætti taka heimili sem gerði upp sinn frumjöfnuð, þannig að bornar yrðu saman tekjur heimilisfólks, launin þeirra, og svo útgjöld, en vaxtagjöld (og tekjur) ekki talin með. Þar með talin vexti af húsnæðis- já eða bílalánum, svo dæmi sé tekið.

Og þess vegna hefur það verið gagnrýnt þegar einblínt er um of á þetta hugtak.

Séu vextirnir taldir með, er talað um heildarjöfnuð.

En það er svo aftur efni í aðra messu.

Áfram með smjörið.

19:45 13. september

Beggja skauta byr

Það haustar snemma í ræðu forsætisráðherra, að því leytinu að strax í annarri málsgrein vindur hún sér strax í heimsfaraldur, stríðsátök og áhrif beggja á efnahag heimsins, áður en hún hoppar beint í vöffin tvö: Verðbólgu og vaxtahækkanir. Og það ekki að ástæðulausu.

„Þjóðin hefur siglt mótbyrinn af staðfestu og reynst vandanum vaxin. Aðgerðir ríkisstjórnarinnar hafa borið árangur og hagvísar vísa nú í rétta átt. Afkoma ríkissjóðs hefur batnað langt umfram bjartsýnustu spár en gert er ráð fyrir að frumjöfnuður ríkissjóðs í ár verði um 100 milljörðum betri en áætlað var við samþykkt fjárlaga 2023 í lok síðasta árs.“

19:44 13. september

Lauflétt byrjun

Katrín byrjar á því að minnast liðins sumars og þá einkum góðviðrisdaga þess víðast um land. Það ber þó að geta þess að oftar en ekki blés ögn köldu innan veggja stjórnarheimilisins. Svo mjög raunar að Sjálfstæðismenn virtust á tímabili vilja úr ríkisstjórn, í það minnsta semja um nýja, upp á nýtt.

„Að venju lék sumarið vel við landsmenn og þrátt fyrir ýmis deiluefni á sviði stjórnmálanna sýnist mér þingmenn koma vel undan sumri, tilbúnir í viðburðaríkan vetur. Efst á baugi verða efnahagsmál og kjarasamningar enda hefur blásið á móti undanfarin misseri…“

19:44 13. september

Vel mætt!

Ekki verður annað séð en að mæting sé því næst 100% hjá þingmönnum.

19:39 13. september

2099 dagar milli fyrstu og sjöundu

Katrín Jakobsdóttir flytur nú stefnuræðu forsætisráðherra í sjöunda sinn. Hennar fyrsta var árið 2017, eins og hún benti á sjálf á í tísti þann 14. desember það ár.

19:32 13. september

Gott kvöld!

Velkomin í beina textalýsingu Heimildarinnar.

Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra flytur í kvöld stefnuræðu sína og í framhaldinu verða umræður um hana, þar sem fulltrúar allra flokka á þingi munu flytja ræður.

Fjárlagafrumvarp næsta árs var kynnt í gær og verður fyrirferðarmikið í störfum þingsins fyrstu vikurnar.

Þetta annað kjörtímabil ráðuneytis Katrínar Jakobsdóttur er nú hálfnað. Flokkur forsætisráðherra mælist nú með minnst fylgi allra flokka á Alþingi og sjaldan eða aldrei hefur verið eins grunnt á því góða á milli manna og kvenna innan ríkisstjórnarinnar.

Stór mál frá liðnu vori og sumri, hafa hleypt upp á yfirborðið óánægju og hafa stjórnarliðar margir ekki sparað stóru orðin í gagnrýni á ráðherra og þingmenn. Einkum hefur þetta birst í gagnrýni Sjálfstæðismanna á Svandísi Svavarsdóttur matvælaráðherra, vegna ákvörðunar hennar um að fresta hvalveiðum. En undir eru líka deilumál sem slegið hefur verið á frest að takast á um, þar til núna.

Bankasölur, virkjanir og vernd, skattamál að ógleymdum útlendingamálum og deilum um auknar valdheimildir lögreglu. Litlar sem engar líkur eru þó taldar á því að ríkisstjórnin springi eða að boðað verði fyrr til kosninga. Það virðist vera það eina sem þingheimur sammælist um þessa dagana, meira að segja þingmenn stjórnarflokkana þriggja.

Það verður því forvitnilegt að heyra, sjá og spá í það sem fram kemur í ræðum kvöldsins. En ekki síður að spá í það sem ekki verður sagt.

Forseti Alþingis, Birgir Ármannsson, sem er hvorki þekktur fyrir skreytni né galgopahátt, sagði hreint út í fréttum Sjónvarps hér rétt áðan að það yrði „ábyggilega tekist hart á“.

Auk Katrínar Jakobsdóttur forsætisráðherra, tekur Guðmundur Ingi Guðbrandsson til máls fyrir Vinstrihreyfinguna-grænt framboð.

Fyrir Samfylkinguna tala Kristrún Frostadóttir, formaður flokksins, og Jóhann Páll Jóhannsson.

Fjármála- og efnahagsráðherra, Bjarni Benediktsson, og Diljá Mist Einarsdóttir, taka til máls fyrir hönd Sjálfstæðisflokksins, Lilja Alfreðsdóttir og Ásmundur Einar Daðason fyrir Framsóknarflokk, Þórhildur Sunna Ævarsdóttir og Arndís Anna Kristíndardóttir Gunnarsdóttir fyrir Pírata, Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir og Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir fyrir Viðreisn, Inga Sæland og Jakob Frímann Magnússon fyrir Flokk fólksins og Sigmundur Davíð Gunnlaugsson og Bergþór Ólason fyrir Miðflokkinn.

Kjósa

Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Deila

Efnisorð

Athugasemdir (1)

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.

EÖ

Edda Ögmundsdóttir skrifaði
14. september 2023 11:24

Gott hjá Lilju að gagnrýna vatnssöluna úr landi frá Jóni Ólafssyni.
Væri hægt að stöva hana, vatnsöluna? Er þetta leyfilegt (salan) ?

0

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.