„Ég sagði hérna fyrir framan stjórn­skip­unar- og eft­ir­lits­nefnd í fyrra að þetta væri far­sælasta útboð Íslands­sög­unnar. Ég stend við það.“ Þetta sagði Jón Gunnar Jónsson, for­stjóri Banka­sýslu rík­is­ins, á opnum fundi efna­hags- og við­skipta­nefndar í dag. Þar átti hann við lokað útboð á 22,5 pró­sent hlut íslenska rík­is­ins í Íslands­banka sem seldur var á nokkrum klukku­tímum fyrir 52,65 millj­arða króna þann 22. mars í fyrra. Jón Gunnar bætti við að þetta hafi ekki bara verið „eitt far­sælasta útboð Íslands­sög­unnar, heldur vænt­an­lega eitt af far­sæl­ustu hluta­fjár­út­boðum sem átti sér stað í Evrópu á síð­ustu mán­uðum.“

Lárus Blöndal, stjórn­ar­for­maður Banka­sýsl­unnar, sagði í kjöl­farið: „Eins og þið heyrið þá er hann mjög stoltur af útboð­inu.“

Jón Gunnar var þar að vísa til ummæla sem hann lét falla á fundi stjórn­skip­un­ar- og eft­ir­lits­nefnd­ar Alþing­is 2. des­em­ber 2022. Þar sagði hann: „Sala rík­is­ins á hlut í Íslands­banka í mars er að mín­um dómi far­sæl­asta hluta­fjárút­boð Íslands­sög­unn­ar. Við get­um aldrei litið fram hjá því þegar við ákveðum næstu sölu á eign­ar­hlut rík­is­ins.“

Margháttaðar brotalamir og lögbrot opinberuð

Tilefni fund­ar­ins í efna­hags- og við­skipta­nefnd var sátt sem Íslands­banki, einn þeirra sölu­ráð­gjafa sem Banka­sýsla réð til að selja hlut­inn, gerði við Fjár­mála­eft­ir­lit Seðla­banka Íslands vegna alvar­legra, kerf­is­lægra og marg­þættra lög­brota sem framin voru í tengslum við útboðið. Sú nið­ur­staða hefur þegar kostað Birnu Ein­ars­dóttur, sem hafði verið banka­stjóri Íslands­banka frá árinu 2008, starfið auk þess sem Íslands­banki sam­þykkti að borga næstum 1,2 millj­arða króna sekt vegna lög­brot­anna. 

Áður hafði Rík­is­end­ur­skoðun kom­ist að þeirri nið­ur­stöðu, í stjórn­sýslu­út­tekt sem gerð var opin­ber í nóv­em­ber í fyrra, að fjöl­margir ann­markar hefðu verið á sölu­ferl­inu. Mikil gagn­rýni var sett fram á fram­göngu Banka­sýsl­unnar og starfs­manna hennar í því. Nið­ur­staðan var sú að hægt hefði verið að fá hærra verð fyrir hlut­inn auk þess sem Banka­sýslan hafði ekki haft réttar upp­lýs­ingar um eft­ir­spurn þegar ákvörðun um verð og umfang sölu var tekin. Í skýrsl­unni segir að „upp­­lýs­ingar til ráð­herra í rök­studda mat­inu voru óná­­kvæmar bæði hvað varðar fjölda þeirra fjár­­­festa sem skráðu sig fyrir hlutum og heild­­ar­fjár­­hæð til­­­boða. Ákvörðun ráð­herra byggði því á óná­­kvæmum upp­­lýs­ing­­um.“

Auk þessa stendur yfir athugun umboðs­manns Alþingis á hæfi Bjarna Bene­dikts­sonar, fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra, við söl­una í ljósi þess að félag föður hans var á meðal kaup­enda á hlut rík­is­ins í Íslands­banka. 

Telja sig hafa fullt umboð

For­svars­menn Banka­sýsl­unnar voru einnig spurðir út í umboð sitt, í ljósi þess að for­svars­menn rík­is­stjórn­ar­innar hefðu boðað það með yfir­lýs­ingu dag­sett 19. apríl í fyrra að stofn­unin yrði lögð niður. Lárus svar­aði því til að það væri ekki búið að leggja Banka­sýsl­una niður, þrátt fyrir að langur tími væri lið­inn síðan að yfir­lýs­ing for­manna stjórn­ar­flokk­anna var birt. „Banka­sýslan er ennþá í fullu gildi. Það hefur ekk­ert verið dregið neitt úr hennar hlut­verki. Þar með höfum við fullt umboð.“

Fyrir liggur að Banka­sýslan kall­aði eftir því að hlut­hafa­fundur yrði hald­inn vegna sátt­ar­innar sem gerð var við fjár­mála­eft­ir­litið. Lárus sagði á fund­inum í dag að það væri ekki heppi­legt að skipta út allri stjórn bank­ans á þeim fundi, en hann mun fara fram 28. júlí næst­kom­andi.