Íslensk stjórn­völd hafa ekki eft­ir­lit með eða beina aðkomu að rann­sókn­ar­mið­stöð Heim­skauta­stofn­unar Kína á Kárhóli í Þing­eyj­ar­sýslu. Starf­semi umræddrar rann­sókn­ar­mið­stöðvar byggir hins vegar á form­legu sam­starfi íslenska og kín­verska rík­is­ins og það er kín­verska rík­is­stofn­unin, Heim­skauta­stofnun Kína, sem rekur hana. Þetta kemur fram í svari Áslaugar Örnu Sig­ur­björns­dóttur, háskóla-, iðn­aðar- og nýsköp­un­ar­ráð­herra, við spurn­ingum þing­manns Pírata, Andrésar Inga Jóns­sonar, sem birt var á vef Alþingis í gær.  

Í svar­inu segir Áslaug Arna meðal ann­ars: „Íslensk stjórn­völd hafa ekki beina aðkomu að rekstri rann­sókna­mið­stöðv­ar­innar á Kárhóli. Rann­sókna­mið­stöðin er í eigu sjálfs­eign­ar­stofn­un­ar­innar Aurora Observatory sem gert hefur leigu­samn­ing við Heim­skauta­stofnun Kína. Rekstur og við­hald fast­eign­ar­innar er í höndum sjálfs­eign­ar­stofn­un­ar­innar en umsjón og við­hald með þeim tækja­bún­aði sem þar er, er í höndum starfs­fólks Heim­skauta­stofn­unar Kína og Raun­vís­inda­stofn­unar Háskóla Íslands.“

Heim­ildin hefur fjallað um rann­sókn­ar­mið­stöð­ina síð­ustu mán­uði. 

NATO hefur lýst áhyggjum

Eins og Heim­ildin hefur greint frá hefur Norður-Atl­ants­hafs­banda­lagið (NATO) lýst yfir áhyggjum af starf­semi rann­sókn­ar­mið­stöðv­ar­innar. Þær byggj­ast á því að hægt sé að nota rann­sókn­ar­mið­stöð­ina til að stunda iðn­að­ar­njósnir. 

Í svari frá NATO í Brussel sagði upp­lýs­inga­full­trúi banda­lags­ins aðspurður um þetta: „Aðild­ar­ríki NATO eiga í víð­tækum sam­skiptum á sviði örygg­is­mála, meðal ann­ars hvað varðar fjár­fest­ingar ann­arra ríkja sem ekki eru í NATO. Varðandi spurn­ingar um sér­tæk atriði á Íslandi þá bendi ég þér á rík­is­stjórn Íslands.“ NATO svar­aði spurn­ing­unni því ekki beint.

Utan­rík­is­ráðu­neytið svar­aði því til að Ísland ætti í sam­starfi og sam­vinnu við banda­lags­ríki en ekki væri hægt að ræða um eðli sam­skipt­anna við aðila eins og NATO. „Íslensk stjórn­völd eiga í náinni sam­vinnu og sam­ráði við helstu vina- og banda­lags­ríki, meðal ann­ars um fjár­fest­ingar og starf­semi ann­arra ríkja, með það að mark­miði að skýrt stöðu­mat sé til staðar á hverjum tíma. Eðli máls sam­kvæmt eru slík sam­töl bundin trún­aði.“

Þá hafa önnur ríki einnig lýst yfir áhyggjum vegna rann­sókn­ar­mið­stöðv­ar­innar. Sér­fræð­ingur í þjóðar­ör­ygg­is­málum, Gregory Falco, sagði til dæmis við Heim­ild­ina í byrjun apríl: „Í mínum huga er það of mikil til­viljun að Kína sé með rann­sókn­ar­mið­stöð einmitt á þeim stað sem hentar best til að sinna þessu eft­ir­liti.“

Ekkert sérstakt eftirlit

Í svari Áslaugar Örnu kemur fram að íslensk stjórn­völd hafi ekk­ert sér­stakt eft­ir­lit með starf­semi rann­sókn­ar­mið­stöðv­ar­innar, frekar en með sam­bæri­legri rann­sókn­ar­mið­stöð Japans hér á landi. „Íslensk stjórn­völd hafa ekki beint eft­ir­lit með starf­semi rann­sókna­mið­stöðv­ar­innar á Kárhóli fremur en öðrum vökt­un­ar­rann­sóknum sem inn­lendir og erlendir aðilar fram­kvæma á hverju ári á Íslandi. Til sam­an­burðar má nefna að Heim­skauta­stofnun Japans hefur um ára­tuga­skeið rekið tvær norð­ur­ljósa­rann­sókna­stöðvar á Íslandi sem ekki hefur verið haft sér­stakt eft­ir­lit með.“

Áslaug Arna segir enn frekar að færa eigi tækja­búnað heim­skauta­mið­stöðvar Japans í stöð­ina á Kárhóli síðar á þessu ári. „Þess má geta að gert er ráð fyrir að tækja­bún­aður japönsku heim­skauta­stofn­un­ar­innar sem er á Norð­ur­landi verði færður að rann­sókna­mið­stöð­inni á Kárhóli síðar á þessu ári sem mun efla starf­semi stofn­un­ar­innar. Þess má einnig geta að allur sá tækja­bún­aður sem er til staðar á Kárhóli var fluttur inn af Raun­vís­inda­stofnun Háskóla Íslands og er í sam­ræmi við tækja­búnað sam­bæri­legra rann­sókna­stöðva.“

Andrés Ingi Jónsson segir við Heim­ild­ina að hann bíði nú eftir svörum frá Þórdísi Gylfa­dóttur utan­rík­is­ráð­herra um rann­sókn­ar­mið­stöð­ina. Hann spurði þrjá ráð­herra spurn­inga um hana og Katrín Jak­obs­dóttir for­sæt­is­ráð­herra var fyrst til svara.