Fast­eigna­mat árs­ins 2024 er 11,7 pró­sentum hærra en núver­andi mat og fast­eigna­mat íbúð­ar­hús­næðis hækkar enn meira, eða um 13,7 pró­sent á milli ára. Á höf­uð­borg­ar­svæð­inu hækkar fast­eigna­mat íbúða að með­al­tali um 13 pró­sent en hækk­unin nemur 16,1 pró­senti í lands­byggð­unum. 

Húsnæðis- og mann­virkja­stofnun (HMS) kynnti fast­eigna­mat árs­ins 2024 á fundi sem hófst kl. 10:30 í morgun. Heild­ar­mat fast­eigna á land­inu öllu árið 2024 er 14,4 billjónir, eða 14.403 millj­arðar króna.

Fast­eigna­mat atvinnu­hús­næðis hækkar mun minna en íbúð­ar­hús­næðis, eða um 4,8 pró­sent á land­inu, þar af um 4,5 pró­sent á höf­uð­borg­ar­svæð­inu og 5,4 pró­sent í lands­byggð­unum. Þetta þýðir að atvinnu­hús­næði er ekki að halda í við verð­þróun í land­inu og raun­virði fast­eigna­mats­ins að lækka á milli ára.

Hækkunin yfir 40 prósent í tveimur sveitarfélögum

Samkvæmt sam­an­tekt frá HMS hækkar fast­eigna­mat íbúða mest í sveit­ar­fé­lag­inu Skaga­byggð, en þar hækkar íbúð­ar­matið um 43,9 pró­sent. Reyndar eru íbúð­ar­eign­irnar í sveit­ar­fé­lag­inu ein­ungis tólf tals­ins. Í Reyk­hóla­hreppi, þar sem íbúð­ar­eign­irnar eru 95 tals­ins, hækkar matið um 43,5 pró­sent frá fyrra ári og í Vest­ur­byggð um 33,6 pró­sent. 

Á hinum enda skal­ans er fast­eigna­matið að lækka um 0,9 pró­sent á milli ára í Grund­ar­fjarð­arbæ og minnst hækkun er í Stykk­is­hólmi þar sem matið hækkar um 3,3 pró­sent á milli ára.

Á höf­uð­borg­ar­svæð­inu nema hækk­anir íbúða­mats í Reykja­vík 13,4 pró­sentum, í Kópavogi 11,9 pró­sentum, á Sel­tjarn­ar­nesi 17,5 pró­sentum, í Garðabæ 11,4 pró­sentum og í bæði Hafn­ar­firði og Mos­fellsbæ hækkar matið um 12,9 pró­sent frá núver­andi mati.

Í Reykja­nesbæ er hækk­unin frá fyrra mati íbúð­ar­hús­næðis 17,5 pró­sent, á Akranesi 17 pró­sent, í Árborg 9 pró­sent, í Ísa­fjarð­arbæ 16,3 pró­sent, í Akur­eyr­arbæ 16,6 pró­sent, í Fjarða­byggð 20,8 pró­sent og í Múla­þingi nemur hækk­unin 24,2 pró­sentum.

Minni hækkanir en í fyrra

Hækkanir á fast­eigna­mati nú eru tölu­vert minni en hækk­an­irnar á milli áranna 2022 og 2023, en þá hækk­aði fast­eigna­matið um 19,9 pró­sent á milli ára og þar af hækk­aði íbúð­ar­hús­næði um 23,6 pró­sent og mat á atvinnu­hús­næði hækk­aði um 10,2 pró­sent. 

Fast­eigna­matið er nú í fyrsta sinn í höndum HMS, sem tók við verk­efn­inu frá fast­eigna­skrá Þjóðskrá síð­asta sumar. Fast­eigna­matið er reiknað út frá þróun kaup­samn­inga á öllu land­inu og er því ætlað að end­ur­spegla mark­aðsvirði fast­eigna á hverju svæði fyrir sig. Fast­eigna­mat árs­ins 2024 byggir á þeirri þróun átti sér stað á fast­eigna­mark­aði frá febr­úar 2022 til febr­úar 2023.

Hvað þýðir hærra fasteignamat fyrir mig?

Fyrir þau sem eiga sitt eigið íbúð­ar­hús­næði þýðir hærra fast­eigna­mat fyrst og fremst tvennt. Í fyrsta lagi er bók­fært virði eign­ar­innar að aukast, sem þýðir aukið við­bót­ar­veð­rými. Það þýðir að fólk getur end­ur­fjár­magnað lán sín, þó það sé ef til vill ekki kræsi­legt í dag, og tekið út fé til dæmis ýmis­konar neyslu án þess að fara yfir það hámarks­hlut­fall á lánum sem lán­veit­endur setja.

Í öðru lagi þýðir þetta hærri fast­eigna­skatta, en sveit­ar­fé­lög inn­heimta þá skatta af fast­eigna­eig­endum og eru þeir ákveðið hlut­fall fast­eigna­mati hvers tíma í hverju sveit­ar­fé­lagi fyrir sig. Fast­eigna­skattar eru stór breyta í rekstri íslenskra sveit­ar­fé­laga og eru rúm 15 pró­sent af tekjum þeirra.