Heimili og atvinnufyrirtæki minnkað stöðu sína í verðbréfasjóðum um tugi milljarða

Í fyrra keyptu fjár­festar hlut­deild­ar­skír­teini í íslenskum verð­bréfa­sjóðum, bæði þeim sem fjár­festa í skulda­bréfum og hluta­bréfum, fyrir um 470 millj­arða króna. Slíkir leystu hins vegar 566 millj­arða króna út úr sjóð­unum á sama tíma. Á árinu 2022 voru inn­lausnir því 94 millj­örðum krónum meiri en sala á hlut­deild­ar­skír­teinum. 

Það sem af er þessu ári hefur þessi þróun haldið áfram. Í jan­úar og febr­úar voru seld hlut­deild­ar­skír­teini í íslenskum verð­bréfa­sjóðum fyrir rúma 56 millj­arða króna, en 82 millj­arðar króna teknir út úr þeim. Á 14 mán­uðum hafa því inn­lausnir verið 122 millj­örðum krónum umfram það sem keypt í sjóð­unum. 

Þetta má lesa út úr hag­tölum sem birtar voru nýverið á vef Seðla­banka Íslands.

Neikvæð afkoma hjá hlutabréfasjóðum

Í kjöl­far þess að kór­ónu­veiru­far­ald­ur­inn skall á gripu stjórn­völd á Íslandi, og víðar um heim, til ýmissa aðgerða til að örva eigna­mark­aði. Hluta­bréf ruku upp í virði í kjöl­farið og í mörgum löndum, meðal ann­ars á Íslandi, varð til bóla á íbúða­mark­aði. Afleið­ingin varð meðal ann­ars sú að hluta­bréf í öllum félög­unum sem skráð voru á aðal­markað Kaup­hallar Íslands hækk­uðu á árinu 2021. Alls hækk­aði heild­ar­vísi­tala hluta­bréf­anna um 40,2 pró­sent. 

Í fyrra versnuðu aðstæður, verð­bólga fór að láta á sér kræla og fjár­magn út um allan heim varð dýr­ara. Alls hækk­uðu bréf í níu félögum sem skráð eru á Aðal­markað en lækk­uðu í 14 félög­um. Heild­ar­vísi­talan lækk­aði um 17 pró­sent. 

Þessi kúvend­ing hafði áhrif á áhuga fjár­festa á því að eiga í inn­lendum hluta­bréfa­sjóðum. Frá miðju ári 2020 og fram í jan­úar í fyrra höfðu fjár­festar keypt hlut­deild­ar­skír­teini í slíkum sjóðum fyrir tæp­lega 82 millj­arða króna, en inn­lausnir á sama tíma­bili voru ein­ungis um 38 millj­arðar króna. Því voru seld hlut­deild­ar­skír­teini fyrir 44 millj­örðum krónum meira en það sem tekið var út úr sjóð­unum á þessu tíma­bili. 

Síð­ast­liðið ár hefur þessi staða snú­ist algjör­lega við. Á vef Keld­unnar má sjá 12 mán­aða ávöxtun 16 íslenskra hluta­bréfa­sjóða. Þar kemur fram að þeir hafi allir skilað nei­kvæðri afkomu síð­ast­liðið ár, á bil­inu -8,23 til -16,51 pró­sent. 

Þeir sem eiga í sjóð­unum þurfa samt sem áður að greiða þókn­anir til þeirra, sem í flestum til­fellum eru hlut­falls­lega hærri en gengur og ger­ist alþjóð­lega. Frá byrjun febr­úar 2022 og til loka febr­úar síð­ast­lið­ins voru seld hlut­deild­ar­skír­teini fyrir rúm­lega 22 millj­arða króna. Á sama tíma seldu fjár­festar hlut­deild­ar­skír­teini í sjóð­unum fyrir 34 millj­arða króna. 

Heimili og atvinnufyrirtæki minnka stöðu sína

Þegar eig­endur hlut­deild­ar­skír­teina í öllum sjóð­um, jafnt skulda­bréfa- og hluta­bréfa­sjóð­um, eru skoð­aðir þá kemur í ljós að það eru tveir hópar eig­enda sem hafa bætt við sig hlut­deild­ar­skír­teinum og hluta­bréfum í verð­bréfa­sjóðum umfram aðra hópa frá byrjun síð­asta árs. 

Þar ber fyrst að nefna fjár­mála­geir­ann sem átti rúm­lega 537 millj­arða króna í íslenskum verð­bréfa­sjóðum í lok febr­úar. Það er um 22 millj­örðum krónum meira en þeir áttu í lok jan­ú­ar 2022, en bankar eru eig­endur stærstu sjóð­stýr­inga­fyr­ir­tækja lands­ins. Líf­eyr­is­sjóðir hafa hlut­falls­lega bætt mestu við sig og áttu hlut­deild­ar­skír­teini í íslenskum sjóðum fyrir 295 millj­arða króna í lok febr­úar. Það er 28 millj­örðum krónum meira en þeir áttu í jan­ú­ar 2022. 

Á sama tíma hafa atvinnu­fyr­ir­tæki og heim­ili lands­ins minnkað eignir sínar í sjóð­un­um. Atvinnu­fyr­ir­tækin áttu fyrir 138 millj­arða króna í sjóðum í lok febr­úar sem er 28 millj­örðum krónum minna en rúmu ári áður. Heimilin áttu hlut­deild­ar­skír­teini up á 308 millj­arða króna í febr­úar 2023 sem er 28 millj­örðum króna minna en þau áttu þrettán mán­uðum fyrr.