„Ég kalla þig líka kæran vin minn,“ sagði Xi Jinping, forseti Kína, við Vladimir Pútín Rússlandsforseta, eftir fund þeirra í Moskvu í dag, annan daginn í röð, þar sem niðurstaðan var aukin samstaða ríkjanna, breytt valdajafnvægi heimsins og afneitun á ábyrgð Rússa á innrás þeirra í Úkraínu sem stendur enn yfir. 

Í stóryrtri og kærleiksríkri yfirlýsingu kínverska utanríkisráðuneytisins er boðað að Kína og Rússland muni eiga „víðtækt, stefnumótandi samstarf um samhæfingu fyrir nýja tíð“ og sameiginlega „standa gegn inngripum í innanríkismál frá utanaðkomandi öflum“. Ekki var minnst á Úkraínu í yfirlýsingunni, en sagt: „Opinbera heimsóknin til Rússland er ferðalag vináttu, samvinnu og friðar.“

Kínverjar boða í yfirlýsingu sinni aukið hlutverk Kína og Rússa í fjölhliða heimi: „Valdajafnvægi heimsins er að ganga í gegnum miklar sviptingar.“

Samstarf um fjölmiðla

Nýjar, formlegar yfirlýsingar um samstarf ná til landbúnaðar, skógræktar, grunnrannsókna í vísindum og tækni, regluverks í viðskiptum og fjölmiðla. Frá innrásinni í Úkraínu hafa kínverskir fjölmiðlar markvisst verið ritskoðaðir og þeim ritstýrt í þágu málstaðar Rússa.

Í yfirlýsingu frá rússneskum stjórnvöldum í Kremlin er boðað að ríkin tvö standi með frjálsum viðskiptum í ætt við Alþjóðaviðskiptastofnunina, WTO. „Báðir aðilar ítrekuðu fyrirætlun sína um að styrkja samhæfingu utanríkisstefnu ríkjanna, ástunda sannkallaða fjölhliða nálgun, styðja samvinnu á fjölhliða vettvangi, verja sameiginlega hagsmuni, styðja við alþjóðlegt og svæðisbundið valdajafnvægi og bæta alþjóðlega stjórnsýslu.“

Fjölhliða heimsmynd með Kína í miðjunni

Í rússnesku yfirlýsingunni var lögð áhersla á samstarf BRICS-ríkjanna svokölluðu, Brasilíu, Rússlands, Indlands, Kína og Suður-Afríku, allt frá stjórnmálum yfir í öryggismál og viðskipti. Auk þess kemur fram að Rússland og Kína ætli með víðtækum hætti að styrkja Sjanghæ Samvinnusamtakanna, Shanghai Cooperation Organization, „til að mæta áskorunum og ógnunum við öryggi meðlimaríkja“. Samtökin ná yfir 40% heimsbyggðarinnar, allt frá Íran í vestri til Pakistan og Indlands í suðri og Kína í norðri. Samstarfsfletirnir ná yfir stjórnmál, efnahagsmál og varnarmál, en eru ekki eiginlegt varnarbandalag eins og Norður-Atlantshafsbandalagið, NATÓ.

Engin breyting var boðuð opinberlega á afstöðu Kína til stríðsins í Úkraínu. Kínverjar hafa stóraukið viðskipti við Rússa eftir þeir hófu innrásina og vestræn lönd lögðu viðskiptabann á Rússland.

Á blaðamannafundi beint eftir viðræðurnar sagði Xi að Kínverjar hefðu alltaf tekið „hlutlæga og sanngjarna“ afstöðu til innrásarinnar í Úkraínu, sem hann heldur áfram að nefna „Úkraínukrísuna“. Hann sagði að samtalið við Pútín hefði verið „hreinskiptið, vingjarnlegt og árangursríkt“.

Xi segir Rússa styðja Pútín

Í gær boðaði Xi Jinping að hann trúði því að rússneska þjóðin myndi styðja Pútín áfram til valdasetu, en Pútín hefur þó ekkert gefið uppi um hvort hann muni bjóða sig fram að nýju á næsta ári. Það er þó talið yfirgnæfandi líklegt, enda þurfi Pútín að halda völdum til að forðast persónulegar afleiðingar spillingarmála og innrásarinnar í Úkraínu, meðal annars handtökuskipun Alþjóðlega stríðsglæpadómstólsins í Haag vegna flutnings barna frá Úkraínu til Rússlands.

Pútín og Xi Jinping hittust við upphaf Ólympíuleikanna í Beijing í fyrra og lýstu yfir „takmarkalausri vináttu“, líkt og lýst var þá í yfirlýsingu frá Kreml: „Bæði ríki lýsa andstöðu við að alþjóðasamskipti einkennist aftur af vígstöðu tveggja stórvelda, þegar þau veiku verða þeim sterku að bráð.“ Þremur vikum síðar fyrirskipaði Pútín allsherjarinnrás í Úkraínu, sem bæði hann og kínversk yfirvöld og fjölmiðlar kölluðu „sértæka hernaðaraðgerð“.

Ljóst er að ekkert hefur fallið á samband Rússlands og Kína, nema síður sé, og segir í kínversku yfirlýsingunni að vinskap ríkjanna „verði ekki breytt hvað sem gerist“. Forsetarnir tveir, sem hafa í reynd einræðisvald, verða áfram í nánum tengslum, segir í yfirlýsingunni: „Þeir voru sammála um að vera í nánu sambandi eftir mismunandi leiðum til þess að leiða saman heilbrigðan og stöðugan vöxt kínversk-rússneska sambandsins.“