Úrslita­þáttur Gettu betur þetta árið verður í sjón­varp­inu í kvöld. Af því til­efni fékk ég aðal­spurn­ing­arnar lán­aðar úr nokkrum af fyrstu Gettu betur-keppnum árs­ins úr útvarp­inu. Helm­ingur spurn­ing­anna eru hraða­spurn­ingar, hinar bjöllu­spurn­ingar. Bjöllu­spurn­ingar í Gettu betur eru yfir­leitt ansi langar en ég stillti mig þó um að stytta þær.

Svo er ein sér­stök lár­við­ar­spurn­ing.

Auka­spurn­ing­arnar snú­ast um liðin og dóm­ar­ana sem láta til sín taka í kvöld. Um spyrj­and­ann Krist­jönu Arn­ars­dóttur er ég löngu búinn að spyrja.

Þá er það fyrri auka­spurn­ing:

Á mynd­inni hér að ofan má sjá liðin tvö sem keppa í kvöld. Frá hvaða skólum koma þau? Og þið verðið vita­skuld að vita hvort lið kemur frá hvaða skóla.

***

Aðal­spurn­ingar:

1.  Hvert er ein­kenn­is­dýr Demókra­ta­flokks­ins í Banda­ríkj­unum?

2.  Spurt er um plöntu. Fræði­heiti hennar er urtica dioica. Plantan þekk­ist vel á hæð­inni og stórum, odd­dregnum blöðum, en hún er oft yfir 50 cm á hæð. Plantan hefur skriðula jarð­stöngla og myndar því gjarnan þéttar breiður. Hún finnst af skornum skammti hér á landi og dreifir sér lítið af sjálfs­dáðum. Plantan hefur án efa verið flutt hingað af mann­fólki snemma á öldum, enda hefur hún verið ræktuð til lækn­inga. Á lauf­blöðum, blaðstilkum og stönglum hennar eru stökk hár sem brotna ef komið er við þau og brotin sting­ast auð­veld­lega gegnum húð, þá kemst safi hárs­ins undir húð­ina og fólki svíður undan vökv­anum. Hvaða planta er þetta?

3.  Hversu margar ser­íur komu út af sjón­varps­þátt­unum Game of Thrones?

4.  Sam­kvæm­is­dansar skipt­ast alla jafna í stand­ard dansa og latín dansa. Í alþjóð­legum keppnum eru fimm stand­ard dansar og fimm latín dansar dans­aðir. Þar telj­ast Vals, Tangó, Vín­ar­vals, Foxtrot og Quickstep til stand­ard dansa og Samba, Rúmba, Paso Doble og Jive til Latín dansa. Fimmti latín dans­inn rekur upp­runa sinn til Kúbu á sjötta ára­tug síð­ustu aldar. Nafn hans er dregið frá hljóð­inu sem fætur dansar­anna fram­kalla þegar þau dansa hröðu skrefin tvö sem ein­kenna dans­inn. En hver er þessi fimmti latín dans sem má rekja til Kúbu?

5.  Hvaðan er úra­fram­leið­and­inn Casio?

6.  Spurt er um vöru­merki. Merkið var stofnað í Banda­ríkj­unum árið 1936 af fyr­ir­tæk­inu Bausch and Lomb en er nú í eigu ítölsku sam­steypunnar Luxottica Group sem er stærsta fyr­ir­tækið á mark­aðnum þegar kemur að þeirri vöru sem það fram­leiðir. Vöru­merkið sér­hæfir sig í fram­leiðslu á lúxus útgáfu af vöru sem flestir nota að minnsta kosti hluta árs­ins. Varan er tísku­fyr­ir­bæri en veitir þeim sem notar hana einnig ákveðna vörn. Þekkt­ustu útgáf­urnar af vör­unni sem vöru­merkið sem við spyrjum um eru kenndar við ferða­langa og flug­menn. Hvaða vöru­merki er þetta?

7.  Hvaða frum­efni hefur efna­táknið Fe?

8.  Bítl­arnir voru lengst af fjórir, Ringo Starr, John Lennon, Paul McCartney og George Harrison. Upp­haf­lega höfðu þeir þó verið fimm, en Stuart Sutcliffe starf­aði með sveit­inni í árdaga hennar. Ýmsir sam­starfs­menn hafa stundum verið nefndir sem „fimmti bít­ill­inn“. Einn þeirra sem starf­aði náið með sveit­inni lengi var upp­töku­stjóri þeirra. Hann stýrði upp­tökum á öllum plötum Bítlanna, þó með einni und­an­tekn­ingu: síð­ustu hljóð­vers­plötu Bítlanna sem gefin var út, Let it Be. Hann samdi jafn­framt strengja kafla í nokkrum lögum Bítlanna auk þess a leika á píanó í þeim nokkrum. En spurt er, hvað hét þessi upp­töku­stjóri?

9.  Yfir hvaða bæ á Vest­fjörðum gnæfir fjallið Kofri?

10.  Í sept­em­ber síð­ast­lið­inn skók það skák­heim­inn þegar heims­meist­ar­inn og stór­meist­ar­inn Magnús Carlsen dró sig úr keppni á Sinquefield mót­inu í skák eftir að hafa tapað óvænt í þriðju umferð fyrir ungum banda­rískum skák­manni sem skot­ist hafði hratt upp stiga­list­ann síð­ustu miss­erin. Næst þegar þeir mætt­ust á net­inu gaf Carlsen skák þeirra og sendi síðar frá sér yfir­lýs­ingu þar sem hann taldi sig hafa rök­semdir fyrir því að skák­mað­ur­inn ungi hefði svindlað gegn sér. Sá hefur ein­dregið neitað en uppi hafa verið ýmsar skraut­legar kenn­ingar um hvernig að því svindli hefði getað verið staðið. Meðal ann­ars að skák­mað­ur­inn ungi kunni að hafa fengið skila­boð í gegnum kyn­lífstæki inn­vortis. Þær kenn­ingar telj­ast þó margar hverjar á hæpnum grunni. En við viljum bara vita, hvað heitir þessi ungi umdeildi stór­meist­ari?

***

Og af til­efni dags­ins er sér­stök lár­við­ar­spurn­ing:

Spurt er um tölvu­leikja­seríu:

Fyrsti leik­ur­inn kom út 2014 og er til­urð hans nokkuð skondin. Skapari leiks­ins, Scott Cawthon, hafði gefið út fjöl­skyldu­væna tölvu­leik­inn Chipper and Sons Lumber Co., aðal­per­sóna þess leiks átti að vera krútt­legur lít­ill bifur en spil­urum þótti hann heldur óhugna­legur. Cawthon tók þessa gagn­rýni til sín og ákvað að búa til eitt­hvað sem væri vilj­andi ógn­vekj­andi, og úr varð þessi vin­sæla sería af hryll­ings leikjum. Í leiknum eru spil­arar í hlut­verki næt­ur­varðar á pizzastað sem þarf að verj­ast lukku­dýri pizzastaðarins og fleiri verum sem lifna við. Leik­ur­inn gengur út á að lifa af í ákveðið margar nætur á pizzastaðnum sem heitir eftir lukku­dýr­inu, sem er stór bangsi. Leik­ur­inn heitir eftir fjölda nátta og bangs­anum. Hvaða tölvu­leikur er þetta?

***

Seinni auka­spurn­ing:

Dómarar og spurn­inga­höf­undar eru þrjú. Helga Margrét Hösk­ulds­dóttir sést lítið en hvað heita þau tvö sem hreiðra um sig fyrir framan mynda­vél­arnar og sjást á mynd­inni hér að neðan?

***

Svör við aðal­spurn­ingum:

1.  Asni.

2.  Brenni­netla.

3.  Átta

4.  Cha-cha, eða cha-cha-cha.

5.  Japan.

6.  Ray-ban.

7.  Járn.

8.  George Martin.

9.  Súðavík.

10.  Niemann.

***

Svarið við lár­við­ar­spurn­ing­unni:

Five Nights at Freddy's.

***

Svör við auka­spurn­ingum:

Á efri mynd­inni eru keppn­islið Fjöl­braut­ar­skóla Suð­ur­lands (ofar) og svo Mennta­skól­ans í Reykja­vík.

Á neðri mynd­inni eru Jóhann Alfreð og Laufey Har­alds­dóttir. Skírn­ar­nafn Lauf­eyjar dugar í þetta sinn.