Þessi grein birtist fyrir meira en ári.

Óræð mörk milli draums og veruleika

Leik­hús­fræð­ing­ur­inn Jakob. S. Jóns­son brá sér í leik­hús og rýndi í Ven­us í feldi í Tjarn­ar­bíó.

Óræð mörk milli draums og veruleika
Venus í feldi Þegar kemur að sýningunni sjálfri, sem mun vera frumraun leikstjórans Eddu Bjargar Eyjólfsdóttur, er ýmislegt sem gaumgæfa má, að mati Jakobs S. Jónssonar. Mynd: Tjarnarbíó
Leikhús

Ven­us í feldi

Höfundur Jakob S. Jónsson
Leikstjórn Edda Björg Eyjólfsdóttir
Leikarar Sara Dögg Ásgeirsdóttir, Sveinn Ólafur Gunnarsson

Höfundur: David Ives

Þýðing: Stefán Már Magnússon

Dramatúrg og aðstoð við leikstjórn: Hafliði Arngrímsson

Leikmynd: Brynja Björnsdóttir

Búningar: María Ólafsdóttir

Tónlist og hljóðmynd: Halldór Eldjárn

Lýsing: Ólafur Ágúst Stefánsson og Jóhann Friðrik Ágústsson

Edda Productions í Tjarnarbíói
Gefðu umsögn

Leikstjórinn Thomas Novachek talar við konu sína í síma í upphafi leiks og kvartar sáran yfir því að engar leikkonur reynast hæfar til að taka að sér hlutverk Vöndu í leikverki sem hann er að undirbúa sýningar á, en dagurinn sem er að lokum kominn hefur farið í prufur þar sem engin leikkona hefur staðið undir væntingum. Úti fyrir leiftra eldingar og þrumur heyrast og boða tíðindi eins og þrumur og eldingar gjarnan gera.

Allt í einu birtist Vanda – nafna persónunnar í leikritinu – og biður um að mega gangast undir prufu, sem Thomas tekur dræmt í – hann er þreyttur, illa fyrir kallaður og hefur lofað konu sinni að drífa sig heim. En eitthvað verður til þess að hann lætur undan, hún er áköf og ákveðin og hefur haft með sér á þennan fund búninga til að glæða prufuna lífi. Hún telur hann á að lesa rulluna á móti henni og leikurinn í leiknum hefst.

Leikrit Thomasar byggir á skáldsögu eftir austurríska rithöfundinn Leopold von Sacher-Masoch, sem hann gaf út 1870 og ber nafnið „Venus í feldi“ eða „Venus í pels“, sem væri kannski eðlilegra að nota sem íslenskt heiti – feldur og pels eru í sjálfu sér hið sama samkvæmt orðabókum, en þó er talað um að „leggjast undir feld“, sem á tæpast við hér, og svo þekkist aftur pelsinn í orðum eins og „Pelsabúðin“ sem er trúlega nær frummerkingu sögunnar. Saga Sacher-Masoch fjallar um mann að nafni Severin, sem óskar þess að vera undirgefinn Vöndu, sem hann elskar, og vera þræll hennar í félagslegu og kynferðislegu tilliti. Saga Sacher-Masoch varð tilefni samtíma sálfræðings nokkurs til að gefa þessari kynferðislegu löngun heitið masókismi.

Skemmst frá að segja, þá hverfa þau Thomas og Vanda inn í heim masókismans og brátt verður óhægt um vik að greina mörkin á milli draums og veruleika. Leikurinn í leiknum tekur brátt völdin og í lokin verður tæpast greint hvort þau eigi nokkurn tíma afturkvæmt til þess lífs sem var. Meira skal ekki sagt um þróun verksins, en látið nægja að segja að það byggir á klassískri stígandi.

Þegar kemur að sýningunni sjálfri, sem mun vera frumraun leikstjórans Eddu Bjargar Eyjólfsdóttur, er þó ýmislegt sem gaumgæfa má. Þegar rennt er yfir söguþráð verksins má vel hugsa sér það sem eins konar draumleik, þar sem Thomas upplifir draum sinn rætast – að finna ekki bara leikkonu við hæfi verks hans, heldur einnig konu við sitt hæfi, sem uppfyllir drauma hans og þrár, sem hann jafnvel er lítið eða ekki meðvitaður um. En slíkri draumleikshugmynd er ekki til að dreifa hér. Í leikmynd Brynju Björnsdóttur er verkinu markaður afar raunsæislegur rammi, sem felst í því að Tjarnarbíói er snúið við og áhorfendur sitja á sviðinu meðan leikið er á áhorfendasvæðinu og það nýtt alveg upp í aftasta rjáfur. Þetta gæti í sjálfu sér verið sniðug hugmynd, en hér fer hún fyrir lítið, af einkum þremur ástæðum.

Í fyrsta lagi er hljómburður Tjarnabíós ekkert til að hrópa húrra fyrir og þegar leikrýminu er snúið eins og hér er gert verður hljómburðurinn margfalt verri. Þetta bitnaði einkum á Söru Dögg Ásgeirsdóttur – hún hefur einkum leikið í kvikmyndum og sjónvarpi að mér skilst en minna fengist við sviðsleik. Hana skortir auðheyrilega þá raddtækni, sem þarf á leiksviði og sem ber röddina til áhorfenda. Í upphafi var nær ómögulegt að heyra hvað hún sagði. Það lagaðist þó þegar á leið, en þá átti rödd hennar – eins og reyndar rödd Sveins Gunnars Ólafssonar – til að hverfa í hljóðmynd Halldórs Eldjárn, sem var óþarflega hávaðasöm á köflum – eða leikararnir of driflitlir til raddar, sem í tilviki Sveins Gunnars vekur þó furðu; hann er einn af okkar betri leikurum og þaulvanur sviðsleik.

Í öðru lagi var áhorfendum þannig fyrir komið á leiksviðinu að sjónlínur bjöguðust og ómögulegt að sjá margt af því sem fram fór á sviðinu án þess að teygja sig og fetta, sem var til lengdar truflandi fyrir alla upplifun af sýningunni. Þetta kom ekki að sök fyrir þá sem sátu á framsta bekk, en þeir sem aftar sátu fundu verulega fyrir þessu.

Í þriðja lagi þótti undirrituðum það gímald sem blasti við fyrir aftan og ofan leikendur – salur Tjarnarbíós – alltof yfirþyrmandi og gerði afar lítið fyrir sýninguna í heild. Leikverk David Ives er í eðli sínu kammerverk og ég er ekki grunlaus um að betur hefði farið á því að taka undir þann eiginleika verksins.

Þessir þrír ágallar, sem hér hafa verið til tíndir, gerðu að verkum að sýningin náði ekki til undirritaðs sem skyldi og hin tilfinningalega stígandi, sem er mikilvæg fyrir þessa sögu, fór því miður forgörðum.

Kjósa
1
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið

„Mér hefur ekki verið nauðgað“
1
Fréttir

„Mér hef­ur ekki ver­ið nauðg­að“

„... þó að fjór­ar rík­is­stjórn­ir hafi geng­ið úr skugga um að flokka, bæla nið­ur og jafn­vel þurrka út eig­in­lega öll mest af­ger­andi sönn­un­ar­gögn­in tókst þeim ekki að halda lok­inu á sam­ráði og mis­ferli sínu,“ skrif­ar pró­fess­or Nils Melzer sem rann­sak­aði mál Ju­li­an Assange sem sér­stak­ur skýrslu­gjafi fyr­ir Sam­ein­uðu þjóð­irn­ar. Skýrsl­an kom út sem bók.
Halla Tómasdóttir
10
Aðsent

Halla Tómasdóttir

Með mennsk­una að leið­ar­ljósi

„Ég hvet ís­lensk fyr­ir­tæki til að velta fyr­ir sér hvernig þau geti lagst á ár­ar um að gefa fólki til­gang og tæki­færi, þeim og sam­fé­lag­inu til góðs,“ skrif­ar Halla Tóm­as­dótt­ir, for­setafram­bjóð­andi. Hún skrif­ar stutt­lega um sögu Hamdi Ulukaya sem er tyrk­nesk­ur smali sem flúði til Banda­ríkj­anna til að læra ensku. Hann stofn­aði stór fyr­ir­tæk­ið Chobani sem er í dag stærsti fram­leið­andi grísks jóg­úrts í Banda­ríkj­un­um og hvernig hann. Þar ræð­ur hann helst inn inn­flytj­end­ur og flótta­fólk til vinnu.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Rúlletta Róberts og vitnisburðir starfsfólks: „Þetta er bara rosalega mikið álag“
1
ÚttektRóbert Wessman, Alvogen og Alvotech

Rúll­etta Ró­berts og vitn­is­burð­ir starfs­fólks: „Þetta er bara rosa­lega mik­ið álag“

Starfs­menn Al­votech lýsa vinnu­álag­inu sem ómann­eskju­legu og hafa leit­að til stétt­ar­fé­laga út af ógreiddri yf­ir­vinnu og fleiri mál­um. Vinnu­að­stæð­urn­ar hafa ver­ið svona út af því að Al­votech hef­ur unn­ið að því að fá mark­aðs­leyfi fyr­ir sam­heita­lyf Humira í Banda­ríkj­un­um. Fyr­ir­tæk­ið hef­ur veðj­að öllu á þetta lyf en sala á því hef­ur dreg­ist sam­an og sam­heita­lyfj­um þess hef­ur alls ekki geng­ið eins vel í Banda­ríkj­un­um og reikn­að var með.
Ákveðið að saksækja þrjá í Lindsor-málinu rúmum 15 árum síðar
3
Skýring

Ákveð­ið að sak­sækja þrjá í Lindsor-mál­inu rúm­um 15 ár­um síð­ar

Sama dag og Geir H. Haar­de flutti ræðu til þjóð­ar­inn­ar þar sem hann bað guð um að blessa Ís­land veitti Kaupþing af­l­ands­fé­lagi lán sem not­að var til að kaupa verð­lít­il skulda­bréf af starfs­mönn­um og vild­ar­við­skipta­vini bank­ans. Nú, 15 og hálfu ári eft­ir að lán­ið var veitt, stend­ur til að sak­sækja þrjá ein­stak­linga í Lúx­em­borg vegna þess.
Þórður Snær Júlíusson
8
Leiðari

Þórður Snær Júlíusson

Elsku ráð­herr­ar, hætt­ið að gefa Ís­land

Nú stend­ur til að gefa norsk­um lax­eld­is­fyr­ir­tækj­um ís­lenska firði til eign­ar. Þeg­ar er bú­ið að gefa ör­fá­um út­gerð­ar­fjöl­skyld­um hundruð millj­arða króna hið minnsta af fé sem ætti að hafa far­ið í sam­fé­lags­lega upp­bygg­ingu. Vilji er til þess að gefa einka­að­il­um vindorku en eng­inn vilji til þess að rukka ferða­þjón­ustu fyr­ir nýt­ingu á al­manna­g­æð­um. Hvað geng­ur ís­lensk­um ráða­mönn­um eig­in­lega til?
Var dæmdur til dauða fyrir hryðjuverk
9
ViðtalÚkraínustríðið

Var dæmd­ur til dauða fyr­ir hryðju­verk

Bret­inn Shaun Pinner var ný­kom­inn úr löngu sam­bandi og fann fyr­ir lífs­kreppu sem marg­ir á miðj­um aldri upp­lifa. Hans lausn við henni var að fara til Úkraínu og þjálfa her­menn. Pinner var hand­tek­inn, stung­inn og pynt­að­ur af Rúss­um en var svo hluti af stór­um fanga­skipt­um sem áttu sér stað milli stríð­andi fylk­inga í sept­em­ber 2022. Ósk­ar Hall­gríms­son ræddi við Pinner.

Mest lesið í mánuðinum

Læstur inni í íbúðinni sinni í fimmtán ár
1
ViðtalFatlað fólk beitt nauðung

Læst­ur inni í íbúð­inni sinni í fimmtán ár

Sveinn Bjarna­son bjó í fimmtán ár í læstri íbúð á veg­um Ak­ur­eyr­ar­bæj­ar. Hann bank­aði oft ít­rek­að og grét áð­ur en starfs­fólk opn­aði fyr­ir hon­um. Móð­ir hans gerði end­ur­tekn­ar at­huga­semd­ir við að hann væri læst­ur inni og seg­ir son sinn hafa ver­ið van­rækt­an. Fyrr á þessu ári greip hún til þess ör­þrifa­ráðs að flytja hann bú­ferl­um í ann­an lands­hluta til að fá mann­sæm­andi að­bún­að fyr­ir hann. Mál Sveins varp­ar ljósi á al­var­leg­ar brota­lam­ir í þjón­ustu við fatl­að fólk á Ís­landi og sýn­ir hvernig mann­rétt­indi hafa ver­ið virt að vett­ugi ár­um sam­an.
Rúlletta Róberts og vitnisburðir starfsfólks: „Þetta er bara rosalega mikið álag“
3
ÚttektRóbert Wessman, Alvogen og Alvotech

Rúll­etta Ró­berts og vitn­is­burð­ir starfs­fólks: „Þetta er bara rosa­lega mik­ið álag“

Starfs­menn Al­votech lýsa vinnu­álag­inu sem ómann­eskju­legu og hafa leit­að til stétt­ar­fé­laga út af ógreiddri yf­ir­vinnu og fleiri mál­um. Vinnu­að­stæð­urn­ar hafa ver­ið svona út af því að Al­votech hef­ur unn­ið að því að fá mark­aðs­leyfi fyr­ir sam­heita­lyf Humira í Banda­ríkj­un­um. Fyr­ir­tæk­ið hef­ur veðj­að öllu á þetta lyf en sala á því hef­ur dreg­ist sam­an og sam­heita­lyfj­um þess hef­ur alls ekki geng­ið eins vel í Banda­ríkj­un­um og reikn­að var með.
„Ég ætla ekki að kinka kolli framan í einhver illmenni án þess að segja neitt“
6
ViðtalForsetakosningar 2024

„Ég ætla ekki að kinka kolli fram­an í ein­hver ill­menni án þess að segja neitt“

Jón Gn­arr er kom­inn í for­setafram­boð. Hann seg­ir meiri þörf á gleði og húm­or í lýð­ræð­inu og sam­fé­lag­inu þar sem of­fram­boð sé á leið­ind­um og er sann­færð­ur um að þjóð­in sé að leita sér að mann­eskju sem hún geti séð sjálfa sig í. Jón ætl­ar sér að mýkja freka kall­inn með kær­leik­ann að vopni og lof­ar að vera hvorki of­stopa­mann­eskja né lydda, nái hann kjöri. Svo hef­ur hann alltaf dreymt um að búa í Garða­bæ.
Hjúkrunarheimilið Sóltún fékk 20 milljarða frá íslenska ríkinu
8
Fréttir

Hjúkr­un­ar­heim­il­ið Sól­tún fékk 20 millj­arða frá ís­lenska rík­inu

Frá ár­inu 2009 hef­ur hjúkr­un­ar­heim­il­ið Sól­tún feng­ið tæp­lega 20 millj­arða króna frá ís­lenskra rík­inu. Um 90 pró­sent af tekj­um Sól­túns koma frá rík­inu. Eig­end­urn­ir hafa tek­ið á þriðja millj­arð króna út úr rekstr­in­um með því að selja fast­eign­ir og lóð­ir og lækka hluta­fé fyr­ir­tæk­is­ins. All­ur rekst­ur­inn bygg­ir hins veg­ar á um­deild­um samn­ingi við ís­lenska rík­ið sem gerð­ur var ár­ið 2000.
Ákveðið að saksækja þrjá í Lindsor-málinu rúmum 15 árum síðar
9
Skýring

Ákveð­ið að sak­sækja þrjá í Lindsor-mál­inu rúm­um 15 ár­um síð­ar

Sama dag og Geir H. Haar­de flutti ræðu til þjóð­ar­inn­ar þar sem hann bað guð um að blessa Ís­land veitti Kaupþing af­l­ands­fé­lagi lán sem not­að var til að kaupa verð­lít­il skulda­bréf af starfs­mönn­um og vild­ar­við­skipta­vini bank­ans. Nú, 15 og hálfu ári eft­ir að lán­ið var veitt, stend­ur til að sak­sækja þrjá ein­stak­linga í Lúx­em­borg vegna þess.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár