Þessi grein birtist fyrir meira en ári.

Mútuþegar Samherja fyrir rétt í október

Rétt­ar­höld í máli namib­ískra stjórn­mála- og áhrifa­manna sem ákærð­ir eru fyr­ir að þiggja mút­ur frá Sam­herja í skipt­um fyr­ir kvóta, munu hefjast 2. októ­ber. Þetta var ákveð­ið í þing­haldi í Namib­íu í morg­un. „Stór stund“ en fjar­vera Ís­lend­inga æp­andi, seg­ir tals­mað­ur sam­taka gegn spill­ingu í Namib­íu. Jó­hann­es Stef­áns­son fagn­ar áfang­an­um og er klár í vitna­stúk­una í Wind­hoek í haust.

Mútuþegar Samherja fyrir rétt í október
Namibíumenn á leið í dóm Bernard Esau, fyrrverandi sjávarútvegsráðherra Namibíu, er ásamt níu löndum sínum á leið fyrir dóm sakaður um að hafa þegið mútur frá Samherja, í skiptum fyrir verðmætan kvóta í Namibíu. Þorsteinn Már Baldvinsson er ásamt átta undirmönnum sínum, fyrrverandi og núverandi, með réttarstöðu sakbornings í rannsókn sama máls hér á Íslandi.

Réttarhöldin yfir tímenningunum sem ákærðir eru fyrir að þiggja mútur af Samherja í Namibíu eiga að hefast 2. október á þessu ári og er gert ráð fyrir því að þau muni standa til 24. júní á næsta ári. Þetta var ákveðið í þinghaldi fyrir dómi í Windhoek, höfuðborg Namibíu í morgun. Namibískir fjölmiðlar greindu frá þessu fyrir stundu.

Tveir fyrrverandi ráðherrar, tengdasonur annars þeirra, forstjóri og stjórnarformaður ríkisútgerðarinnar Fishcor og viðskiptafélagar eru sakaðir um að hafa tekið við hundruðum milljóna króna greiðslum frá íslenska útgerðarfyrirtækinu Samheja, í skiptum fyrir verðmætan og eftirsóttan kvóta í landinu. 

Alls eru ákæruliðirnir í málinu 42 talsins og fjalla um fjársvik, mútur, spillingu, peningaþvætti og skattsvik. Þungamiðja þessara meintu brota snýr að því hvernig namibískir áhrifamenn í stjórnmálum og viðskiptalífi, misnotuðu embætti og stöður sínar hjá hinum opinbera til þess að færa Samherja tugmilljarða króna ríkiseignir í skiptum fyrir greiðslur í eigin vasa. 

Ríkissaksóknari Namibíu vildi upphaflega stefna þremur yfirmönnum Samherja í Namibíu fyrir dóm í sama máli; þeim Ingvari Júlíussyni, Aðalsteini Helgasyni og Agli Helga Árnasyni. Þar sem namibísk lög gera ekki ráð fyrir því að ákært sé og dæmt í málum manna að þeim fjarstöddum, varð ekkert úr því. Sömu brot og stóð til að ákæra þremenningana fyrir í Namibíu eru til rannsóknar hér á landi. Alls eru níu Íslendingar með réttarstöðu sakbornings í rannsókn Héraðssaksóknara hér á landi. Meðal annars Þorsteinn Már Baldvinsson, forstjóri Samherja.

Hrópandi fjarvera Íslendinga

Graham Hopwood, forstöðumaður IPPR, samtaka um bætta stjórnsýslu í Namibíu, sem meðal annars hefur starfað með alþjóðasamtökunum Transparency International í tengslum við málið, segir fagnaðarefni að loks sé komið að því að málið fari fyrir dóm. Vonandi verði ekki frekari tafir á því að útkljá málið.

Fagnar framgangi málsinsGraham Hopwood forstöðumaður IPPR, namibískrar stofnunar um bætta og opnari stjórnsýslu, hefur verið í farabroddi í því að krefjast þess að Samherjamálið sé gert upp, bæði á Íslandi og í Namibíu.

„Samfélagið hér bíður eftir og þarf að sjá réttlætinu fullnægt í þessu máli, í gegnum sanngjörn og opin réttarhöld,“ segir Graham í samtali við Heimildina að þessu tilefni.

„Ég neita því þó ekki að það fjarvera Íslendinganna í þessu réttarhaldi er ansi æpandi. En úr því að ekki tekst að fá þá til að mæta fyrir dóminn eða framselda verður að vona að íslensk yfirvöld sjái til þess að þeir fari fyrir dóm á Íslandi,“ bætti Graham við og sagði að jafnvel þó „hjól réttlætisins snúist nú í Namibíu, þarf það líka að gerast á Íslandi.“

Samherjamálið, sem nefnt er Fishrot upp á ensku, er stærsta og umfangsmesta spillingarmál í sögu Namibíu. Það komst upp þegar Jóhannes Stefánsson, fyrrverandi starfsmaður Samherja í Namibíu, ljóstraði upp um margra ára spillt samband Samherja og ráðamanna í Namibíu, í samstarfi við Wikileaks, Kveik, Stundina og Al Jazeera haustið 2019.

Stuttu síðar voru sakborningarnir namibísku handteknir og hafa verið í haldi síðan. Málið er gríðarlegt að vöxtum en til marks um það hafa namibísk yfirvöld lagt hald á tugi fasteigna, bíla og annarra eigna sakborninganna. Togari Samherja, Heinaste, var sömuleiðis haldlagður en síðar seldur, en söluandvirðið haldlagt þess í stað. Namibísk yfirvöld hafa samkvæmt ársreikningum Samherja gert kröfur á Samherja um greiðslu ríflega tveggja milljarða króna skatta, sem enduráætlaðir voru á fyrirtækið vegna starfseminnar í Namibíu, í kjölfar þess að málið kom upp.

Jóhannes, uppljóstrari í málinu, er einn þeirra níu sem hafa fengið réttarstöðu sakbornings í rannsókninni hér á landi. Engin löggjöf um uppljóstrara var í gildi þegar Jóhannes afhjúpaði málið, þrátt fyrir að alþjóðastofnanir og fleiri hefðu í áratugi bent Íslenskum stjórnvöldum á að samkvæmt alþjóðaskuldbindingum bæri Íslandi að setja slíka löggjöf.

Hann er eitt lykilvitna ákæruvaldsins í Namibíu og mun þurfa að eyða drjúgum tíma í vitnastúku í Namibíu í haust, þegar réttarhöldin byrja. Áætlað er að vitnisburður hans geti tekið allt að átta vikur vikur. Talsmenn Samherja hér á landi hafa ítrekað haldið því fram að Jóhannes muni ekki mæta fyrir réttinn í Namibíu. Hann hefur jafnan vísað þeim fullyrðingum á bug og sagðist síðast í viðtali við Stundina, í tilefni af því að þrjú ár voru liðin frá uppljóstrun Samherjaskjalanna, að hann ætlaði sér að klára það sem hann byrjaði á. Þar með talið að fara til Namibíu og bera vitni. Annað hefði aldrei hvarflað að sér.

Fram kom í uppljóstrun Stundarinnar og Kjarnans á Skæruliðaskjölunum svokölluðu, að Samherjamenn hefðu haft uppi áætlanir um að reyna að koma í veg fyrir að Jóhannes bæri vitni í Namibíu, með því að kæra hann fyrir fjárdrátt. Jóhannes segist í samtali við Heimildina ánægður með að málið sé komið í þennan farveg.

„Ég er klár og gott að sjá þennan framgang og að þetta sé á réttri leið. Það er ekkert leyndamál að ég á að vera einhverjar átta vikur, tveimur mánuðum, plús eða mínus,“ segir Jóhannes. „Ég er nú þegar farinn að undirbúa mig undir ferðalag til Namibíu.“

Kjósa
10
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir (2)

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
  • samherji leikur lìka namibìuleikinn à ìslandi. à ìslandi heitir etta styrkur,
    1
  • ÁH
    Ásmundur Harðarson skrifaði
    "Engin löggjöf um uppljóstrara var í gildi þegar Jóhannes afhjúpaði málið, þrátt fyrir að alþjóðastofnanir og fleiri hefðu í áratugi bent Íslenskum stjórnvöldum á að samkvæmt alþjóðaskuldbindingum bæri Íslandi að setja slíka löggjöf."

    Enn eitt dæmið um spillt stjórnvöld á Íslandi. Munar ekki um að hunsa alþjóðaskuldbindingar svo að spillingin geti haldið áfram.
    1
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.
Tengdar greinar

Samherjaskjölin

„Samherji gegndi lykilhlutverki í þessu hneyksli“ - Opið bréf til forsætisráðherra frá Namibíu
FréttirSamherjaskjölin

„Sam­herji gegndi lyk­il­hlut­verki í þessu hneyksli“ - Op­ið bréf til for­sæt­is­ráð­herra frá Namib­íu

Slétt­um fjór­um ár­um eft­ir að ljóstr­að var upp um fram­ferði Sam­herja í Namib­íu kall­ar leið­togi namib­ísku stjórn­ar­and­stöð­unn­ar eft­ir því að ís­lensk stjórn­völd taki ábyrgð, í opnu bréfi til for­sæt­is­ráð­herra Ís­lands. Hundrað millj­óna rík­is­styrk­ur til Sam­herja vek­ur reiði í Namib­íu.
Lögmaður namibískra sjómanna við Samherja: „Borgið það sem þið skuldið þeim“
RannsóknirSamherjaskjölin

Lög­mað­ur namib­ískra sjó­manna við Sam­herja: „Borg­ið það sem þið skuld­ið þeim“

Lög­mað­ur skip­verj­anna tutt­ugu og þriggja sem dæmd­ar voru bæt­ur vegna ólög­legr­ar upp­sagn­ar Sam­herja­fé­lags í Namib­íu, kall­ar eft­ir því að Ís­lend­ing­ar axli ábyrgð á fram­komu sinni í Namib­íu. Það stand­ist enga skoð­un að Sam­herji hafi ekki vit­að af mál­inu. For­stjóri Sam­herja lof­aði því að fyr­ir­tæk­ið myndi sjá til þess að stað­ið yrði við all­ar skuld­bind­ing­ar og sér­stak­lega hug­að að sjó­mönn­um sem starf­að hefðu fyr­ir fé­lag­ið.
Namibískir sjómenn stefna Samherjamanni eftir tveggja ára bið eftir bótum
FréttirSamherjaskjölin

Namib­ísk­ir sjó­menn stefna Sam­herja­manni eft­ir tveggja ára bið eft­ir bót­um

Á þriðja tug namib­ískra sjó­manna sem voru dæmd­ar bæt­ur vegna ólög­mætr­ar upp­sagn­ar Sam­herja­fé­lags í Namib­íu, hafa enn ekki feng­ið þær greidd­ar. Lög­mað­ur þeirra gagn­rýn­ir for­svars­menn Sam­herja fyr­ir að gang­ast ekki við ábyrgð sinni og hef­ur nú stefnt ein­um stjórn­anda Sam­herja og dótt­ur­fé­lagi þess, fyr­ir dóm í Namib­íu.
Inga þakkar Samherja fyrir en telur að kvótakerfið hafi lagt landið í auðn
FréttirSamherjaskjölin

Inga þakk­ar Sam­herja fyr­ir en tel­ur að kvóta­kerf­ið hafi lagt land­ið í auðn

Inga Sæ­land, formað­ur Flokks fólks­ins, seg­ist hafa slíðr­að sitt póli­tíska sverð þeg­ar hún söng á Fiski­deg­in­um mikla á Dal­vík um helg­ina. Hún skrif­ar þakk­ar­grein í Mogg­ann í dag og þakk­ar Sam­herja fyr­ir Fiski­dag­inn. Sam­kvæmt Ingu kom hún ekki fram á Fiski­deg­in­um sem stjórn­mála­mað­ur held­ur sem mann­eskja í sum­ar­fríi.

Mest lesið

Lögregla í átaksverkefni við eftirlit á leigubifreiðum
7
Fréttir

Lög­regla í átaks­verk­efni við eft­ir­lit á leigu­bif­reið­um

Frá því um síð­ustu helgi hef­ur lög­regl­an á höf­uð­borg­ar­svæð­inu stað­ið í sér­stöku átaks­verk­efni ásamt Sam­göngu­stofu og Skatt­in­um þar sem haft er eft­ir­lit með leigu­bif­reið­um ak­andi um göt­ur borg­ar­inn­ar. Þrátt fyr­ir að rúmt ár sé lið­ið frá því að ný lög um leigu­bif­reiða­akst­ur tóku gildi virð­ist ekki hafa orð­ið fjölg­un á heild­ar­fjölda leigu­bif­reiða­stjóra.
Náttúran er skólastofa framtíðarinnar
10
Viðtal

Nátt­úr­an er skóla­stofa fram­tíð­ar­inn­ar

Mögu­leik­ar úti­mennt­un­ar á Ís­landi fel­ast í sér­stöðu ís­lenskr­ar nátt­úru og fjöl­breyti­leika henn­ar. Dr. Jakob Frí­mann Þor­steins­son hef­ur unn­ið hörð­um hönd­um að því að gera úti­vist að úti­mennt­un og í doktors­rann­sókn sinni kann­aði hann mögu­leika úti­mennt­un­ar á Ís­landi. Og þeir eru fjöl­marg­ir. „Lang­stærsta hindr­un­in er í hausn­um á okk­ur sjálf­um.“

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Tvíburasystur óléttar samtímis: „Þetta er draumurinn“
1
Viðtal

Tví­bura­syst­ur ólétt­ar sam­tím­is: „Þetta er draum­ur­inn“

Tví­bur­ar, sem lík­lega eru eineggja, gengu sam­tals í gegn­um þrjú fóst­ur­lát á inn­an við ári og voru um tíma óviss­ar um að þeim tæk­ist nokk­urn tím­ann að eign­ast börn. En nú hef­ur birt til og þær eiga von á börn­um með tæp­lega tveggja mán­aða milli­bili. Gen barn­anna verða lík­lega eins lík og hálf­systkina vegna mik­illa lík­inda með genum mæðr­anna.
Running Tide og ráðherrarnir - Koma af fjöllum um eftirlitsleysið
2
FréttirRunning Tide

Runn­ing Tide og ráð­herr­arn­ir - Koma af fjöll­um um eft­ir­lits­leys­ið

Blaða­menn Heim­ild­ar­inn­ar tóku við­töl við þrjá ráð­herra um að­komu þeirra að því að Runn­ing Tide fékk leyfi stjórn­valda til starf­semi á Ís­landi. Um­hverf­is­ráð­herra sagði ein­ung­is hafa haft full­yrð­ing­ar for­svars­manna fyr­ir­tæk­is­ins fyr­ir því að starf­sem­in væri „stærsta ein­staka kol­efn­is­föng­un­ar­verk­efni í heimi“. Ut­an­rík­is­ráð­herra seg­ist ekki geta svar­að því hvort hún hafi skap­að for­dæmi sem leyfi nú að af­gangstimbri verði hent í sjó­inn í stór­um stíl.
Elkem brennir trjákurli Running Tide - Eignir á brunaútsölu
5
FréttirRunning Tide

Elkem brenn­ir trják­urli Runn­ing Tide - Eign­ir á bruna­út­sölu

Fjall af trják­urli sem Runn­ing Tide skil­ur eft­ir sig á Grund­ar­tanga verð­ur brennt til að knýja málmblendi Elkem. Kurlið auk 300 tonna af kalk­steins­dufti í sekkj­um og fær­an­leg steypu­stöð voru aug­lýst til sölu um helg­ina eft­ir að Runn­ing Tide hætti skyndi­lega allri starf­semi hér á landi og í Banda­ríkj­un­um. Fyr­ir­tæk­ið skol­aði 20 þús­und tonn­um af trják­urli í sjó­inn í fyrra og sagð­ist binda kol­efni. „Bull“ og „fár­an­leiki“ til þess gerð­ur að græða pen­inga, sögðu vís­inda­menn.
Logos fékk 30 milljónir frá Bankasýslunni eftir að ákveðið var að leggja hana niður
7
Greining

Logos fékk 30 millj­ón­ir frá Banka­sýsl­unni eft­ir að ákveð­ið var að leggja hana nið­ur

Síð­an að til­kynnt var að leggja ætti nið­ur Banka­sýslu rík­is­ins og fram að síð­ustu ára­mót­um þá keypti stofn­un­in þjón­ustu fyr­ir 57,4 millj­ón­ir króna. Fyrr á þessu ári kom fram að hún gæti ekki svar­að því nema að hluta af hverj­um hún keypti þessa þjón­ustu. Nú hafa borist svör um að Logos hafi feng­ið stærst­an hluta en Banka­sýsl­an get­ur enn ekki gert grein fyr­ir allri upp­hæð­inni.

Mest lesið í mánuðinum

Auður Jónsdóttir
1
Skoðun

Auður Jónsdóttir

Þið er­uð óvit­ar! ­– hlust­ið á okk­ur

Það er andi elí­tísma í kring­um kosn­inga­bar­áttu Katrín­ar Jak­obs­dótt­ur. Nafn­tog­að­ir lista­menn, áhrifa­fólk í sam­fé­lag­inu og stjórn­mál­um jafnt sem vél­virkj­ar þaul­setn­asta stjórn­mála­flokks lands­ins leggj­ast á eina sveif með henni. Fyr­ir vik­ið eru kosn­ing­arn­ar áhuga­verð fé­lags­fræði­leg stúd­ía af því að í þeim af­hjúp­ast sam­taka­mátt­ur þeirra sem vald og raddsvið hafa – á ólík­um svið­um.
Sökktu kurli og seldu syndaaflausn
2
RannsóknRunning Tide

Sökktu kurli og seldu synda­af­lausn

„Ýttu á takk­ann og bjarg­aðu heim­in­um,“ skrif­ar vís­inda­mað­ur af kald­hæðni er hann bend­ir um­hverf­is­ráðu­neyt­inu á var­úð­ar­orð ut­an úr heimi um að­ferð­ir sem fyr­ir­tæk­ið Runn­ing Tide fékk leyfi stjórn­valda til að prófa í þágu lofts­lags í Ís­lands­höf­um. Að­gerð­irn­ar umbreytt­ust í allt ann­að en lagt var upp með. Þær voru án alls eft­ir­lits og gerðu svo þeg­ar upp var stað­ið lít­ið ef nokk­urt gagn. „Ís­land er fyrsta land­ið í heim­in­um til að búa til kol­efnisein­ing­ar með kol­efn­is­bind­ingu í hafi,“ sagði fram­kvæmda­stjór­inn.
„Hann sagði við mig að ef mér mislíkaði þetta gæti ég bara flutt út“
8
FréttirBrostnar vonir á Betra lífi

„Hann sagði við mig að ef mér mis­lík­aði þetta gæti ég bara flutt út“

Sylwia Burzy­kowska leigði 12 fer­metra her­bergi á áfanga­heim­ili Betra lífs á Kópa­vogs­braut á 140 þús­und krón­ur á mán­uði sem hún þurfti að greiða í reiðu­fé. Hún skrif­aði und­ir ótíma­bund­inn leigu­samn­ing en hafði að­eins bú­ið þar í þrjá mán­uði þeg­ar hús­ið var rif­ið í byrj­un mán­að­ar­ins. Sylwia býr nú í tjaldi.
Tvíburasystur óléttar samtímis: „Þetta er draumurinn“
9
Viðtal

Tví­bura­syst­ur ólétt­ar sam­tím­is: „Þetta er draum­ur­inn“

Tví­bur­ar, sem lík­lega eru eineggja, gengu sam­tals í gegn­um þrjú fóst­ur­lát á inn­an við ári og voru um tíma óviss­ar um að þeim tæk­ist nokk­urn tím­ann að eign­ast börn. En nú hef­ur birt til og þær eiga von á börn­um með tæp­lega tveggja mán­aða milli­bili. Gen barn­anna verða lík­lega eins lík og hálf­systkina vegna mik­illa lík­inda með genum mæðr­anna.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár