Konur eða kvár verði þriðji hver skipverji

Í til­lögum starfs­hópa Auð­lind­ar­innar okkar er lagt til að ýtt verði úr vör verk­efni sem nefnt er „Stolt siglir fleyið mitt“. Það inni­beri að fundið verði áhuga­samt útgerð­ar­fé­lag til sam­starfs um það verk­efni að konur eða kvár verði að minnsta kosti þriðj­ungur skip­verja á tog­ara við­kom­andi útgerð­ar­fé­lags, í fyrsta skipti í sögu íslensks sjáv­ar­út­vegs.

Umrædd til­laga er hluti kafla í til­lögum starfs­hópanna þar sem fjallað er um starfs­um­hverfi í sjáv­ar­út­vegi. Meðal þeirra þátta sem fjallað er um þar er jafn­rétti. Vísað er í skýrsl­una Staða kvenna í sjáv­ar­út­vegi árið 2021, þar sem meðal ann­ars koma fram upp­lýs­ingar um hlut­fall kvenna í til­teknum störfum hjá sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækjum.

Í rúmum tíu pró­sentum sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækja starfar engin kona. Mjög hallar á konur þegar kemur að störfum til sjós og sömu­leiðis þegar um er að ræða stjórn­enda­störf í landi. Þó hefur konum í störfum milli­stjórn­enda fjölgað und­an­farin ár og voru sam­kvæmt rann­sókn­inni konur starf­andi sem slíkir í 47 pró­sent fyr­ir­tækj­anna.

Hjá fjórð­ungi sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækja voru konur í stöðu fram­kvæmda­stjóra og í rúmum 16 pró­sentum til­vika voru þær æðstu stjórn­endur fyr­ir­tækj­anna.  

Ekki ein einasta kona í stjórn SFS

Þá er til­greint að veru­lega athygli hafi vakið á síð­asta árs­fundi fyr­ir­tækja í sjáv­ar­út­vegi (SFS), 12. maí á síð­asta ári, var engin kona kjörin í stjórn. Allir 19 stjórn­ar­menn voru karlar.

„Það sló mig svo­lítið þegar ég kom hérna í dag og frétti að nú væri komin ný stjórn SFS. Það er 19 manna stjórn og þar eru núll konur í stjórn­inni. Iðn­aður sem ætlar að halla sér fram og breyta heim­in­um, búa til aðgrein­an­leika, getur ekki hagað sér svo­leið­is. Þetta er algjör­lega for­kast­an­legt og það liggur mér á hjarta, af því að nú vinn ég við að ráð­gefa fyr­ir­tækjum út um allan heim, þetta er ekki hægt. Þetta á eftir að koma í bakið á ykk­ur,“ sagði Klemens Hjartar, ráð­gjafi og einn með­eig­anda McKinsey og co. í erindi sem hann hélt á árs­fund­inum.

Klem­ens sagð­ist vona að atvinnu­greinin fari að skilja að þetta gangi virki­lega ekki. „Ef þetta gerð­ist ein­hvers staðar ann­ars staðar í venju­legu fyr­ir­tæki sem er með þennan metnað sem hægt er að hafa hér, þá væri það bara alls ekki ásætt­an­leg­t.“

Á sama fundi sagði Heiðrún Lind Mart­eins­dóttir, fram­kvæmda­stjóri SFS, að henni hefði þótt vænt um það að Klem­ens hefði, með þessum orðum sínum, stungið á kýlin þegar kæmi að jafn­rétt­is­málum í sjáv­ar­út­vegi. „Þarna verðum við að taka okkur tak. Það er ekki neinn annar en við sjálf sem eigum að gera betur þar. Það sama á kannski við um þegar talað er um eign­ar­hald og kyn­slóða­skipti. Og það er nú einu sinni þannig að eng­inn kemst hjá kyn­slóða­skipt­um. Þannig er ein­fald­lega tím­ans hjól. Næstu ár eru ár umbreyt­inga í sjáv­ar­út­vegi. Það verða áskor­anir í þessum kyn­slóða­skipt­um. Við þurfum að gera það vel og við þurfum að gera það í góðu sam­tali við sam­fé­lag­ið.“

Í til­lögum starfs­hópanna er í þessu sam­hengi lagt til að gild­is­svið lög­gjafar um kynja­kvóta í stjórnum verði útvíkkað svo skylda um hlut­föll kynja nái til hags­muna- og félaga­sam­taka yfir ákveð­inni stærð. Í lögum um einka­hluta­fé­lög og hluta­fé­lög er nú sú skylda lögð á félög þar sem fleiri en 50 starfs­menn starfa að jafn­aði og fleiri en þrír eru í stjórn, að hlut­fall hvors kyns fyrir sig sé ekki lægra en 40 pró­sent. Þetta vilja starfs­hóp­arnir að verði látið gilda um hags­muna- og félaga­sam­tök einnig, þó með þeirri breyt­ingu að eitt kyn, karl, kona eða kvár, skuli ekki vera hærra hlut­fall stjórnar en 60 pró­sent.