Það er þungt hljóð í Guðmundi Víði Reyn­is­syni, betur þekktum sem Víði, varð­andi þá stöðu sem uppi er komin vegna nýrrar bylgju Covid-19 á Íslandi. Hann hljómar þreyttur og það mætti jafn­vel segja að hann hljómi bug­aður. „Maður var búinn að gera sér vonir um það að kom­andi vikur yrðu rólegri í þessu svo maður gæti bæði hugað að öðrum verk­efnum sem bíða og ná kannski meiri hvíld.“ Víðir hefur nán­ast sleitu­laust staðið vakt­ina frá upp­hafi far­ald­urs­ins, bæði við það að reyna að ná tökum á honum og við að halda almenn­ingi upp­lýstum um stöð­una á upp­lýs­inga­fundum almanna­varna. 

Verkefni Víðis og  Almanna­varna hafa ekki ein­skorð­ast við kór­ónu­veiru­far­ald­ur­inn frá því að hann fór að láta á sér kræla í byrjun árs 2020. Það hafa einnig verið snjó­flóð á Vest­fjörðum, aftaka­veður og stormar, jarð­skjálftar og eld­gos. Í nóv­em­ber síð­asta haust greind­ist Víðir sjálfur með Covid og í byrjun des­em­ber fóru ein­kenni hans versn­andi. 

„Það tekur okkur bara smá tíma að átta okkur og ná sam­stöð­unni aftur“

Það er því ekki að furða að Víðir sé þreyttur og bug­aður. Þegar honum varð ljóst í hvað stefndi, nýja bylgju, upp­lifði hann mikil von­brigði. „Maður var  eins og svo margir aðrir von­góður um að bólu­efnið myndi halda. Ég held að von­brigði sé fyrst og fremst það sem lýsi til­finn­ing­unni sem fór í gegnum og er að fara í gegnum hug­ann á mér varð­andi þessa stöðu,“ segir hann og bætir við:

„Maður er örugg­lega á sama stað og svo margir aðrir, að vera fúll, pirr­aður og leiður yfir þessu.“

Hann segir þreyt­andi að þurfa að end­ur­taka sömu skila­boðin aftur og aftur. „Maður var bara að von­ast til þess að maður þyrfti ekk­ert að vera taka þessa frasa upp aftur, það væri bara búið að pakka þeim niður og maður þyrfti ekki að nota þá aftur. Ég held að við séum alveg eins þreytt á þessu og allir aðrir.“

Annar tónn í almenningi varðandi þríeykið

Víðir segir þetta langvar­andi ástand reyna á fjöl­skyld­una sem sýni honum þó mik­inn skiln­ing og stuðn­ing. „Fjöl­skyldan mín stendur þétt á bak við mig í þessu og það hjálp­ast allir að í minni góðu fjöl­skyldu með það að gera mér kleift að sinna þessu verk­efni eins og ég þarf. Ég gæti það ekki án minnar góðu fjöl­skyldu.“

Í gegnum far­ald­ur­inn hefur sam­fé­lagið einnig staðið við bakið á honum og þrí­eyk­inu. Á sein­asta ári voru prjón­a­ðir vett­lingar og peysur þeim til heið­urs og Rás 2 valdi þrí­eykið sem mann­eskju árs­ins 2020. Þegar Víðir tók við við­ur­kenn­ing­unni ásamt þeim Þórólfi Guðn­a­syni og Ölmu D. Möller land­lækni sagði hann að hann tæki við verð­laun­unum fyrir hönd stórs hóps, sam­fé­lags­ins alls. 

„Maður finnur líka að fólk er reitt, það er eðli­legt. Reiði er eðli­leg til­finn­ing“

Hann segir að það sé að ein­hverju leiti annar tónn í fólki þegar kemur að þrí­eyk­inu núna miðað við síð­asta ár. Hann sýnir því mik­inn skiln­ing. „Þeir sem eru ósáttir vilja kannski eitt­hvað annað en það sem við erum að leggja til. Þeir eru líka kannski hávær­ari og fá meira pláss. En það er bara eðli­legt að fólk gagn­rýni og spyrji gagn­rýnna spurn­inga,“ segir hann og bætir við að eðli­lega sé það mis­jafnt hvernig fólk kemur slíkri gagn­rýni til skila. 

„Við erum að horfa til þess að von­brigðin eru mikil og fólk er reitt og fólk er svekkt. Þar af leið­andi brýst þetta fram með alls­konar hætti. Til­finn­ing­arnar spila alls­konar með fólk þannig að við verðum öll að taka til­lit til hvers ann­ars og virða skoð­anir hvers ann­ars og það að við erum mis góð í að tjá okkur. Allir verða að fá að tjá sig.“

Hann segir hlut­verk sitt sam­kvæmt lögum vera skýrt að „vernda líf og heilsu almenn­ings“. „Það er það sem er í for­grunni í okkar vinnu og við verðum að gefa ráð­legg­ingar um aðgerðir í sam­ræmi við það.“

Samstaða skiptir öllu máli

Víðir segir að nýja bylgjan sé von­brigði fyrir alla og það líði öllum illa og séu orðnir leiðir á ástand­inu. „Maður finnur líka að fólk er reitt, það er eðli­legt. Reiði er eðli­leg til­finn­ing. Fólk veit ekki við hvern það á að vera reitt. Veiran er ósýni­legur óvinur og fólk vill kenna ein­hverjum um en þetta er ekki þannig, þetta er ekki neinum að kenna. Þetta er bara veira sem við erum að fást við sem er alveg óút­reikn­an­leg og það er engum að kenna hvernig staðan er. Eins leið­in­legt og það hljómar og þó svo að allir séu orðnir leiðir á því að þá er ekk­ert annað hægt að gera en að setja undir okkur haus­inn og takast á við þetta,“ segir hann og heldur áfram:

„Við þurfum að finna leiðir til að lifa með þess­ari veiru. Það er það eina í stöð­unni.“

Samstaða meðal almenn­ings telur Víðir vera lyk­il­inn í því að læra að lifa með veirunni. „Samstaða skiptir öllu máli. Ef fólk ákveður að vera ekki með í þessu og fara ekki eftir þessum leið­bein­ingum og því sem virkar í þessu þá mun þetta ekk­ert ganga þannig að við höfum ekk­ert val, við verðum bara að leysa þetta í sam­ein­ingu. Það er því miður ekk­ert annað í stöð­unni. Það er eng­inn spenntur fyrir því og það voru allir að von­ast til þess að við værum komin með gamla lífið okkar aftur en það er bið á því.“

Öll viðbrögð við áföllum eðlileg

Víðir seg­ist ekki vera von­svik­inn með að það virð­ist vera orð­inn klofn­ingur í sam­stöðu meðal almenn­ings. „Það þýðir ekki. Við erum sam­fé­lag fólks með mis­jafnar skoð­anir og til­finn­ingar og við upp­lifum hlut­ina á mis­mun­andi hátt. Við túlkum þær upp­lýs­ingar sem eru til staðar hverju sinni með mis­mun­andi hætti þannig að við­brögðin okkar eru mis­mun­andi. Það er bara eins og í öllum áföllum að þá verður þú að sýna skiln­ing á öllum við­bröðgum. Það eru engin rétt eða röng við­brögð við áfalli eins og þessu. Það tekur okkur bara smá tíma að átta okkur og ná sam­stöð­unni aftur.“

„Við þurfum að finna leiðir til að lifa með þess­ari veiru. Það er það eina í stöð­unni“

Covid-19 segir hann langvar­andi áfall fyrir sam­fé­lagið og þegar sam­fé­lagið tekst á við áfall eins og þetta segir hann mik­il­vægt að fólk styðji hvert annað. „Ég held að það sé mjög mik­il­vægt að menn ræði saman innan fjöl­skyldna og vina­hópa og styðji hvert annað í því að tala sig í gegnum þetta. Á sama tíma skiptir svo miklu máli að við virðum skoð­anir hvers ann­ars þannig að við förum ekki að ríf­ast. Tölum saman en reið­umst ekki.“

Sjálfur hefur Víðir og aðrir starfs­menn almanna­varna þurft að nýta sér hjálp fag­að­ila við að vinna úr áfall­inu sem Covid er. „Við erum með félags­stuðn­ing innan hóps­ins okkar og svo höfum við aðgang að sál­fræð­ingum líka sem við nýtum okkur til að halda uppi bar­áttu­þrek­inu.“

Bar­áttu­þrek­inu sem Víðir hefur þurft að við­halda síðan 27.jan­úar 2020 þegar óvissu­stigi var lýst yfir á Íslandi vegna kór­ónu­veirunnar eða í um það bil 550 daga.