Læknar við Land­spít­ala gagn­rýna stjórn­völd harð­lega fyrir krónískt fjársvelti til spít­al­ans og heil­brigð­is­kerf­is­ins, bæði hvað varðar almennan rekstur, klíníska starf­semi og vís­inda­starf. Gengið sé fram með óraun­hæfum aðhalds­kröfum sem ekki séu í takt við vilja almenn­ings, sem vilji sjá heil­brigð­is­kerfið styrkt. Stjórn­mála­menn standi hins vegar ekki við lof­orð sín um að efla kerfið.

Hans Tómas Björns­son

Mynd: hi.is

„Ég tel að krónískt fjársvelti eins og tíðkast hefur hér á landi sé afar skað­legt til lengri tíma,“ segir Hans Tómas Björns­son, yfir­læknir í klínískri erfða­fræði á Land­spít­ala í við­tali í nýju Lækna­blaði. Tækifæri séu fyrir Ísland til að verða í far­ar­broddi í erfða­tækni, sem gæti gjör­bylt lækn­is­fræði til fram­tíðar. Hins vegar þurfi að fjár­festa til þess, því erfitt er að ná slíku mark­miði með fjársveltri. Upp­bygg­ing sé í lág­marki, þekk­ingu sé aðeins við­haldið en fram­farir verði litlar.

Í öðru við­tali í sama blaði bendir Magnús Gott­freðs­son, yfir­læknir á Land­spít­ala, á að þrátt fyrir að orr­ustan við Covid-19 kór­óna­veiruna sé hvergi nærri unnin sé strax farið að tala um að herða sultar­ól­ina í heil­brigð­is­kerf­inu. Fjár­mögnun vís­inda­starfs og efl­ing háskóla­hlut­verks Land­spít­ala hafi þá lengi verið van­rækt. Þrátt fyrir kröfu um efl­ingu heil­brigð­is­kerf­is­ins, til dæmis und­ir­skrift­lista þar um sem 80 þús­und manns und­ir­rit­uðu árið 2016, hafi lítið sem ekk­ert breyst í þeim málum og það þrátt fyrir að stjórn­mála­menn hafi lofað öllu fögru. Tölur sýni að stjórn­mála­menn eigi afar erfitt með að standa við lof­orð um að efla kerfið. „Á sama tíma upp­lifum við hér á spít­al­anum, sem hefur verið meira og minna í krónískri krísu frá því að spít­al­arnir voru sam­ein­aðir, að gengið sé fram með óraun­hæfum kröfum um nið­ur­skurð,“ segir Magnús.

Almenningur kallar eftir betri fjármögnun heilbrigðiskerfisins

Aðhalds­krafa var sett á Land­spít­ala í fjár­lögum fyrir þetta ár upp á 400 millj­ónir króna en auk þess er spít­al­anum gert að vinna upp halla­rekstur síð­ustu ára. Í árs­lok 2019 nam sá halli 3,8 millj­örðum og á spít­al­inn að vinna hann niður á þremur árum.

„Stað­reyndin er þó sú að kerfið í heild sinni hefur verið van­fjár­magnað lengi“

Magnús Gott­freðs­son

Mynd: Land­spitali.is

Magnús spyr sig hvort það séu þau skila­boð sem almenn­ingur vilji senda inn til heil­brigð­is­kerf­is­ins við núver­andi aðstæður. „Ég er ekki viss um að það sé þannig.“ Hann segir að jafn­framt að svo virð­ist sem vilji almenn­ings, sam­an­ber und­ir­skrifta­söfn­un­ina frá árinu 2016, hafi í raun lítil áhrif á raun­veru­lega fram­kvæmd. Það sé dap­ur­legt. „Stað­reyndin er þó sú að kerfið í heild sinni hefur verið van­fjár­magnað lengi. Fjármagn hefur nýlega verið fært frá spít­al­anum til heilsu­gæsl­unnar. Það er póli­tísk ákvörðun með sínum rökum, en það var ekki beðið um það. Almenn­ingur var að biðja um betri fjár­mögnun kerf­is­ins í heild og við stöndum samt nán­ast á sama punkt­inum.“ 

Hans Tómas talar á sömu nótum. Til lengri tíma sé gott heil­brigð­is­kerfi mjög góð lang­tíma­fjár­fest­ing en því miður sé hugsað til einna fjár­laga í einu. „Það er ekki hægt að byggja upp nýja hluti meðan það er skýr krafa um nið­ur­skurð en upp­bygg­ing er nauð­syn­leg til að við getum full­nýtt okkur erfða­upp­lýs­ingar“ segir hann.