Jón Steins­son, hag­fræð­ingur við Columbia-háskóla í Banda­ríkj­unum og einn ötul­asti tals­maður upp­boðs­leiðar í sjáv­ar­út­vegi á Íslandi, segir ljóst að Viðreisn og Björt fram­tíð hafi gefið full­kom­lega eftir í sjáv­ar­út­vegs­málum við myndun rík­is­stjórnar með Sjálf­stæð­is­flokknum. Stjórn­ar­sátt­mál­inn sem kynntur var í dag gefi raunar til kynna að stjórnin ætli sér að tryggja enn frekar sterka stöðu útgerð­ar­innar með lang­tíma­samn­ingum.

„Stjórn­ar­sátt­mál­inn talar um að kann­aðir verði kostir þess að úthlutun afla­heim­ilda byggi á lang­tíma­samn­ingum. Þetta er sama trix og síð­asta rík­is­stjórn reyndi varð­andi mak­ríl og var stoppað með stórri und­ir­skifta­söfnun. Slíkt má ekki ger­ast!,“ skrifar Jón Steins­son í stöðu­upp­færslu á Facebook. „Viðreisn og Björt fram­tíð virð­ast hafa gefið full­kom­lega eftir í sjáv­ar­út­vegs­málum. Raunar virð­ast þær breyt­ingar sem nýja stjórnin ætlar sér að vinna að miða að því að tryggja enn frekar stöðu útgerð­ar­innar.“

Mynd: Pressphotos

Eins og Stundin greindi frá fyrr í dag er hnykkt á því í stjórn­ar­sátt­mála nýrrar rík­is­stjórnar að við ráðstöfun nýting­arréttinda á auð­lindum í opin­berri eigu skuli ekki „gengið á eignar- og nýting­arrétt ein­stak­linga nema brýnir almanna­hags­munir krefj­ist þess“. Í sjáv­ar­út­veg­skafl­inum kemur fram að núgild­andi fisk­veiði­stjórnar­kerfi hafi skilað miklum þjóðhags­legum ávinn­ingi og ríkis­stjórnin telji kosti afla­marks­kerf­is­ins mik­il­væga fyrir áfram­hald­andi verð­mæta­sköpun í sjávarútvegi. 

„Kannaðir verða kostir þess að í stað ótímabund­innar úthlut­unar verði byggt á langtímasamn­ingum og sam­hliða verði unnið að mati á þeim kostum sem tækir eru, svo sem mark­aðsteng­ingu, sérstöku afkomu­tengdu gjaldi eða öðrum leiðum, til að tryggja betur að gjald fyrir aðgang að sam­eig­in­legri auð­lind verði í eðli­legu hlut­falli við afrakstur veið­anna. Gæta þarf að langtímar­ekstr­aröryggi í grein­inni og stöðug­leika í byggðum.“

Stefna Við­reisnar og Bjartar fram­tíðar fyrir kosn­ingar var skýr um að efnt yrði til upp­boðs á afla­heim­ildum og tryggt að almenn­ingur nyti auð­lind­arent­unnar í rík­ari mæli en nú tíðkast. 

Mynd: skjá­skot/ruv

Í grein eftir Benedikt Jóhann­es­son, for­mann Við­reisnar, sem birt­ist á vef flokks­ins í sept­em­ber er full­yrt að rík­is­stjórn Sjálf­stæð­is­flokks­ins og Fram­sókn­ar­flokks­ins gæti vel staðið undir nafn­inu Sér­hags­muna­stjórnin. „Veiði­gjald hefur verið lækkað og öllum almenn­ingi er mis­boðið,“ segir í grein­inni. „Það er stefna Við­reisnar að afgjaldið ráð­ist á mark­aði þar sem ákveð­inn hluti kvót­ans verði boð­inn upp á hverju ári. Lausnin er kynnt hér á eftir. Sumum kann að virð­ast hún flókin, en í raun er hún sára­ein­föld. Á hverju ári fer ákveðið hlut­fall kvót­ans á upp­boðs­markað, til dæmis 3 til 8%. Tekjur rík­is­ins ráð­ast ekki af því hvaða flokkar eru í rík­is­stjórn heldur af mark­aðs­að­stæðum á hverjum tíma.“

Í tvennum við­ræðum Við­reisnar og Bjartrar fram­tíðar við Pírata, Vinstri græn og Sam­fylk­ingu í nóv­em­ber og des­em­ber voru allir flokkar opnir fyrir breyt­ingum í sjáv­ar­út­vegi þar sem meðal ann­ars yrði látið reyna á upp­boð afla­heim­ilda. Viðreisn átti, í bæði skiptin, frum­kvæði að því að við­ræðum var slitið eftir að hafa lagst gegn tekju­öfl­un­ar­til­lögum Vinstri grænna, meðal ann­ars um prógressíf­ari skatt­lagn­ingu, til að standa undir auknum útgjöldum.