Jón Steinsson, hagfræðingur við Columbia-háskóla í Bandaríkjunum og einn ötulasti talsmaður uppboðsleiðar í sjávarútvegi á Íslandi, segir ljóst að Viðreisn og Björt framtíð hafi gefið fullkomlega eftir í sjávarútvegsmálum við myndun ríkisstjórnar með Sjálfstæðisflokknum. Stjórnarsáttmálinn sem kynntur var í dag gefi raunar til kynna að stjórnin ætli sér að tryggja enn frekar sterka stöðu útgerðarinnar með langtímasamningum.

„Stjórnarsáttmálinn talar um að kannaðir verði kostir þess að úthlutun aflaheimilda byggi á langtímasamningum. Þetta er sama trix og síðasta ríkisstjórn reyndi varðandi makríl og var stoppað með stórri undirskiftasöfnun. Slíkt má ekki gerast!,“ skrifar Jón Steinsson í stöðuuppfærslu á Facebook. „Viðreisn og Björt framtíð virðast hafa gefið fullkomlega eftir í sjávarútvegsmálum. Raunar virðast þær breytingar sem nýja stjórnin ætlar sér að vinna að miða að því að tryggja enn frekar stöðu útgerðarinnar.“

Mynd: Pressphotos

Eins og Stundin greindi frá fyrr í dag er hnykkt á því í stjórnarsáttmála nýrrar ríkisstjórnar að við ráðstöfun nýtingarréttinda á auðlindum í opinberri eigu skuli ekki „gengið á eignar- og nýtingarrétt einstaklinga nema brýnir almannahagsmunir krefjist þess“. Í sjávarútvegskaflinum kemur fram að núgildandi fiskveiðistjórnarkerfi hafi skilað miklum þjóðhagslegum ávinningi og ríkisstjórnin telji kosti aflamarkskerfisins mikilvæga fyrir áframhaldandi verðmætasköpun í sjávarútvegi. 

„Kannaðir verða kostir þess að í stað ótímabundinnar úthlutunar verði byggt á langtímasamningum og samhliða verði unnið að mati á þeim kostum sem tækir eru, svo sem markaðstengingu, sérstöku afkomutengdu gjaldi eða öðrum leiðum, til að tryggja betur að gjald fyrir aðgang að sameiginlegri auðlind verði í eðlilegu hlutfalli við afrakstur veiðanna. Gæta þarf að langtímarekstraröryggi í greininni og stöðugleika í byggðum.“

Stefna Viðreisnar og Bjartar framtíðar fyrir kosningar var skýr um að efnt yrði til uppboðs á aflaheimildum og tryggt að almenningur nyti auðlindarentunnar í ríkari mæli en nú tíðkast. 

Mynd: skjáskot/ruv

Í grein eftir Benedikt Jóhannesson, formann Viðreisnar, sem birtist á vef flokksins í september er fullyrt að ríkisstjórn Sjálfstæðisflokksins og Framsóknarflokksins gæti vel staðið undir nafninu Sérhagsmunastjórnin. „Veiðigjald hefur verið lækkað og öllum almenningi er misboðið,“ segir í greininni. „Það er stefna Viðreisnar að afgjaldið ráðist á markaði þar sem ákveðinn hluti kvótans verði boðinn upp á hverju ári. Lausnin er kynnt hér á eftir. Sumum kann að virðast hún flókin, en í raun er hún sáraeinföld. Á hverju ári fer ákveðið hlutfall kvótans á uppboðsmarkað, til dæmis 3 til 8%. Tekjur ríkisins ráðast ekki af því hvaða flokkar eru í ríkisstjórn heldur af markaðsaðstæðum á hverjum tíma.“

Í tvennum viðræðum Viðreisnar og Bjartrar framtíðar við Pírata, Vinstri græn og Samfylkingu í nóvember og desember voru allir flokkar opnir fyrir breytingum í sjávarútvegi þar sem meðal annars yrði látið reyna á uppboð aflaheimilda. Viðreisn átti, í bæði skiptin, frumkvæði að því að viðræðum var slitið eftir að hafa lagst gegn tekjuöflunartillögum Vinstri grænna, meðal annars um prógressífari skattlagningu, til að standa undir auknum útgjöldum.