Heimsfrægt frumvarp á hrakhólum

Á sama tíma og yfir­lýst áform rík­is­stjórn­ar­innar um lög­fest­ingu jafn­launa­vott­unar röt­uðu í erlenda fjöl­miðla og vöktu heims­at­hygli ríkti óvissa um það í vel­ferð­ar­ráðu­neyt­inu og meðal aðila vinnu­mark­að­ar­ins hvort frum­varpið yrði yfir höfuð lagt fram á Alþingi. Þegar málið var afgreitt úr rík­is­stjórn og kynnt almenn­ingi í byrjun apríl reynd­ist það mjög frá­brugðið frum­varp­inu sem Viðreisn hafði boðað í kosn­inga­bar­áttu sinni.

Ólíklegt er að sam­staða náist um frum­varp Þor­steins Víglunds­sonar, félags- og jafn­rétt­is­mála­ráð­herra, fyrir þing­lok. Tveir þing­menn Sjálf­stæð­is­flokks­ins, Óli Björn Kárason og Brynjar Níelsson, hafa lýst yfir and­stöðu við frum­varpið og Nichole Leigh Mosty, þing­kona Bjartrar fram­tíðar og fram­sögu­maður máls­ins í alls­herjar- og mennta­mála­nefnd, hefur tekið undir þá hug­mynd að afgreiðslu þess verði frestað. Um er að ræða eitt af fáum ein­kenn­is­málum Við­reisnar sem flokk­ur­inn fékk sam­þykkt inn í stjórn­ar­sátt­mála þegar rík­is­stjórn Sjálf­stæð­is­flokks­ins, Við­reisnar og Bjartrar fram­tíðar var mynduð í byrjun árs­ins.

Hvatti Norðmenn til að feta í fótspor Íslendinga

Þann 15. mars síð­ast­lið­inn hélt Þor­steinn Víg­lunds­son, fé­lags- og jafn­rétt­is­mála­ráð­herra, erindi á ráð­stefnu Íslands, Sviss og Suður-Afríku á fundi kvenna­nefnd­ar Sam­ein­uðu þjóð­anna í New York og boð­aði að síðar þann mán­uð­inn myndi rík­is­stjórn Íslands kynna það sem hann kall­aði „groundbreaking legislation“: frum­varp um jafn­launa­vottun fyr­ir­tækja. Nokkrum dögum síðar kom Þor­steinn fram í við­tali við norska dag­blaðið Dagsa­visen og hvatti Norðmenn til að feta í fót­spor Íslend­inga og lög­festa jafn­launa­vottun fyr­ir­tækja. 

Samkvæmt heim­ildum Stund­ar­innar áttu sér stað þreif­ingar á þessum tíma sem mið­uðu að því að kom­ast hjá lög­fest­ingu jafn­launa­vott­unar, að minnsta kosti í þeirri mynd sem áður hafði verið lagt upp með, og koma jafn­launa­vottun þess í stað inn í kjara­samn­inga. Frétta­blaðið greindi frá því þann 17. mars að frum­varpið um jafn­launa­vottun teld­ist „óþarft“ ef sam­komu­lag næð­ist í við­ræðum milli full­trúa vinnu­mark­að­ar­ins og laun­þega­hreyf­ing­ar­innar. Eft­ir­far­andi ummæli voru höfð eftir Þor­steini Víglunds­syni: „Frum­varpið er til­búið í ráðu­neyt­inu og verður lagt fyrir þingið í lok mán­aðar ef ekki næst sam­komu­lag milli aðila á vinnu­mark­aði um að koma jafn­launa­vottun inn í samn­inga.“ Þetta var aðeins tveimur dögum eftir að hann hafði boðað „groundbreaking legislation“ á jafn­rétt­is­ráð­stefn­unni í New York.

Þannig voru áform um lög­fest­ingu jafn­launa­vott­unar kynnt með allt öðrum hætti erlendis heldur en á Íslandi. Samkvæmt heim­ildum Stund­ar­innar bundu full­trúar atvinnu­rek­enda vonir við að samið yrði um að koma jafn­launa­vottun inn í kjara­samn­inga í stað þess að lög­binda hana. Þá voru uppi raddir meðal stjórn­ar­liða um að með þessu mætti leysa þann hnút sem málið var komið í vegna and­stöðu þing­manna Sjálf­stæð­is­flokks­ins. Eins og bent er á í umsögn Sambands íslenskra sveit­ar­fé­laga náð­ist ekki að „inn­leiða jafn­launa­vott­un­ina með kjara­samn­ingi“ og lagði Þor­steinn fram frum­varp sitt í byrjun apríl. 

Frumvarpið gengur skemur en Viðreisn boðaði

Í frum­varpi Þor­steins er lagt til að fyr­ir­tæki og stofn­anir með 25 eða fleiri starfs­menn skuli öðl­ast jafn­launa­vottun, en í þessu felst að faggiltur vott­un­ar­að­ili stað­festir að jafn­launa­kerfi fyr­ir­tækis eða stofn­unar og fram­kvæmd þess upp­fylli kröfur sér­staks jafn­launa­stað­als sem gef­inn var út af Staðla­ráði Íslands árið 2012.