„Harmleikurinn í þessu er að frú Holmes er bráðgáfuð“

Elizabeth Holmes, sem ætl­aði að bjarga heim­inum með bylt­ing­ar­kenndri blóð­skimun­ar­tækni, var dæmd í 11 ára fang­elsi á föstu­dag. Hún er ólétt af sínu öðru barni og á að hefja afplánun í lok apríl, skömmu eftir að barnið kemur í heim­inn.

Elizabeth Holmes mætti í dómsal á föstudag í fylgd móður sinnar og eiginmanns. Holmes er komin um sex til sjö mánuði á leið með annað barn þeirra hjóna. Hún var dæmd í ellefu ára fangelsi og á að hefja afplánun 27. apríl.
Elizabeth Holmes mætti í dóm­sal á föstu­dag í fylgd móður sinnar og eig­in­manns. Holmes er komin um sex til sjö mán­uði á leið með annað barn þeirra hjóna. Hún var dæmd í ell­efu ára fang­elsi og á að hefja afplánun 27. apríl. Mynd: EPA

„Ég er nið­ur­brotin vegna mis­gjörða minna,“ sagði tár­vot Elizabeth Holmes í dóm­sal í Kali­forníu á föstu­dag þegar hún var dæmd til 11 ára fang­els­is­vistar fyrir að svíkja fjár­festa.

Dómurinn markar ákveðin kafla­skil í ára­langri umræðu um menn­ingu í Kís­ildalnum sem snýr að ýkjum og öfgum í frum­kvöðla­heim­inum. Nið­ur­staða dóms­ins sendir skýr skila­boð til Kís­ildals­ins: Það eru afleið­ingar af því að ljúga að fjár­festum.

Holmes þráði frá unga aldri að „upp­götva eitt­hvað sem mann­kynið vissi ekki að væri mögu­legt“, eins og hún orð­aði það níu ára gömul í bréfi sem hún skrif­aði föður sínum. Hún var sann­færð um að henni hefði tek­ist það þegar hún hætti í námi í efna­verk­fræði við Stanford-háskóla árið 2003 og stofn­aði líf­tækni­fyr­ir­tækiið Theranos, þá 19 ára gömul.

13 árum síðar kom hún af krafti inn í Kís­ildal­inn þegar hún hélt því fram að hafa þróað bylt­ing­ar­kennda blóð­skimun­ar­tækni sem gæti greint hund­ruð sjúk­dóma, líkt og krabba­mein og syk­ur­sýki, með örfáum blóð­drop­um. Með þess­ari bylt­ing­ar­kennda nýju tækni yrðu nálar úr sög­unni.

Það reynd­ist ekki rétt.

En Holmes náði að sann­færa marga valda­mikla ein­stak­linga til að fjár­festa í fyr­ir­tæk­inu eða sitja í stjórn þess. Eða hvort tveggja. Þeirra á meðal eru fjöl­miðla­jöf­ur­inn Rupert Mur­doch og tækniris­inn Larry Elli­son. Þá áttu tveir áhrifa­miklir stjórn­mála­menn sæti í stjórn Thera­nos, Henry Kiss­in­ger fyrr­ver­andi utan­rík­is­ráð­herra og James Mattis fyrr­ver­andi varn­ar­mála­ráð­herra.

Metið á níu milljarða dollara þegar best lét

Þegar best lét var Thera­nos metið á níu millj­arða doll­ara eða sem nemur rúm­lega 1.300 millj­örðum króna. Árið 2015 fór að halla undan fæti þegar upp­ljóstr­ari innan fyr­ir­tæk­is­ins steig fram og sagð­ist efast um grein­ing­ar­tæki fyr­ir­tæk­is­ins.

The Wall Street Journal skrif­aði ítar­legar frétta­skýr­ingar um fyr­ir­tækið þar sem í ljós kom að helsta rann­sókn­ar­tæki Thera­nos, Edison-vélin, byggði á tækni og tækjum sem þegar voru aðgengi­leg á mark­aði. Fljót­lega kom í ljós að um stærð­ar­innar blekk­ing­ar­leik var að ræða. Starfs­leyfi fyr­ir­tæk­is­ins var aft­ur­kallað árið 2016 og tveimur árum síðar var Thera­nos leyst upp.

Holmes var hand­tekin í júní 2018, sökuð um að hafa svikið fjár­festa um 945 millj­ónir doll­ara, sem nemur rúm­lega 123 millj­örðum króna. Holmes var látin laus gegn trygg­ingu og árið 2019 gift­ist hún William Evans, 27 ára erf­ingja Evans-hót­el­keðj­unn­ar. Þau eign­uð­ust son í júlí í fyrra. Nýtil­komið móð­ur­hlut­verk Holmes var talið geta haft áhrif á ákvörðun kvið­dóms­ins en svo virð­ist ekki hafa ver­ið.

Holmes var sak­felld í byrjun jan­úar en dómur var kveð­inn upp fyrir helgi. Holmes, sem er 38 ára, er ólétt af öðru barni þeirra hjóna. Aftur var þeirri spurn­ingu velt upp hvort barn­eignir myndu hafa áhrif á afstöðu dóm­ara þegar dómur var kveð­inn upp fyrir helgi. Óljóst er hversu langt hún er gengin, og er það lík­lega af ásettu ráði sem Holmes gefur það ekki upp.

Afplánun hefst í lok apríl

Holmes á að hefja afplánun 27. apríl. Talið er að hún sé komin um sex til sjö mán­uði á leið sem þýðir að hún mun geta varið nokkrum vikum með nýfædda barn­inu áður en hún verður aðskilin frá fjöl­skyldu sinni meira og minna næstu ell­efu árin. Mögulega lengur þar sem í dómnum er fyr­ir­vari um áfram­hald­andi þriggja ára, en skil­orðs­bund­inn, dóm eftir að 11 ára afplánun lýkur.

Fastlega er gert ráð fyrir að Holmes áfrýi nið­ur­stöðu dóms­ins en það ferli mun taka marga mán­uði. Lög­fræð­ingar hennar fóru fram á 18 mán­aða stofu­fang­elsi en sak­sókn­ari fór fram á 15 ára fang­els­is­vist, auk 800 millj­óna Banda­ríkja­dala í skaða­bætur til fjár­festa.

Áður en dóm­ar­inn, Edward Davila, kvað upp dóm sinn á föstu­dag ávarp­aði Holmes dóm­sal­inn tár­vot og bað fjár­festa, starfs­fólk Theranos og þau sem höfðu nýtt sér tækn­ina afsök­unar.

„Það veldur mér djúpum sárs­auka að sjá hvað fólk gekk í gegnum af því að ég brást því,“ sagði Holmes.

Dómarinn sagði Holmes „bráð­gáf­aðan“ frum­kvöðul. Harm­leik­ur­inn í þessu máli, að mati dóm­ar­ans, er að Elizabeth Holmes er bráð­gáfuð.

„Mistök eru eðli­leg. En að mis­takast með því að svíkja fé út úr fólki er ekki í lagi,“ sagði Davila í beinu ávarpi til Holmes.

Dómur yfir “Sunny”Balwani kveðinn upp í desember

Mál Holmes hefur vakið athygli um allan heim, ekki bara í Kís­ildalnum. Hlaðvarp og sjón­varps­þátta­röð að nafni „The Dropout“ hafa notið mik­illa vin­sælda. Í þátt­unum er farið yfir ferlið og þar spilar Ramesh “Sunny” Balwani, fyrr­ver­andi kær­asti og við­skipta­fé­lagi Holmes, stórt hlut­verk.

Í rétt­ar­höld­unum í jan­úar sak­aði Holmes Balwani um and­legt ofbeldi og kyn­ferð­is­lega mis­notkun sem átti sér stað á þeim tíma sem hún á að hafa svikið fjár­festa. Holmes segir að ofbeldið hafi haft áhrif á and­legt ástand hennar á þessum tíma.

Balwani, sem er 19 árum eldri en Hol­mes, hefur neitað ásök­un­unum Holmes og sagt þær sví­virði­leg­ar. Balwani var, líkt og Holmes, sak­felldur fyrir að svíkja fjár­festa í sumar en dómur verður kveð­unn upp yfir honum í des­em­ber.

Kjósa
0
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Veistu meira?

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið

2
Viðtal

Ef við kveðjum tungu­málið, þá týnum við vídd draumanna

Í sögu íslenskra bók­mennta í þús­und ár er lögð áhersla á raddir inn­flytj­enda, þá sem nú. Höf­und­ur­inn, Halldór Guð­munds­son, öðl­að­ist tveggja heima sýn ungur í Þýska­landi. Að læra lat­ínu frá 10 ára aldri lam­inn af kenn­ara sem skildi hann ekki, í sárum eftir heims­styrj­öld. Seinna spurði hann sig: „Hver má tala?" Í dag segir hann: „Íslend­inga­sögur dags­ins í dag eru að hluta til sagðar af fólki sem hingað hefur flutt."

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

5
Innlent

Hætta á að lánin hækki þó íbúða­verð lækki

Már Wolfgang Mixa hag­fræði­pró­fessor segir að stór hluti eigin fjár íbúða­eig­enda gæti þurrkast út á kom­andi mán­uðum. Verð­tryggðar fast­eigna­skuldir hækki í verð­bólgu­tíð sam­hliða því að íbúða­verð gæti lækkað. Hann leggur til að verð­tryggð hús­næð­is­lán fylgi íbúða­verði en ekki vísi­tölu neyslu­verðs. Þá myndu bank­arnir bera hluta áhætt­unnar.

Mest lesið í mánuðinum

3
Viðtal

Íslenskur læknir varpar nýju ljósi á lífs­hættu­legan með­göngu­sjúk­dóm

Nítján ára gömul lá Silja Rut Ragn­ars­dóttir nær dauða en lífi á skurð­ar­borði Land­spít­al­ans eftir alvar­legt til­felli með­göngu­eitr­unar. Íslenskur vís­inda­maður í Banda­ríkj­unum, Jóhann Elí Guð­jóns­son húð­læknir, leiðir braut­ryðj­andi rann­sóknir sem varpa nýju ljósi á hvers vegna sjúk­dóm­ur­inn kemur fram. Hann telur mögu­legt að þróa lyf við sjúk­dómnum sem bjargað gæti manns­lífum.

Mest lesið í mánuðinum

Mest lesið undanfarið ár