Einar Sveinbjörnsson veðurfræðingur segir Íslendinga geta mótmælt olíuvinnslu Noregs og umhverfisáhrifum hennar á vettvangi Norðurlandaráðs. Slíkt mundi þó krefjast þess að við tækjum til í okkar eigin framlögum til loftslagsmála. Þetta skrifar hann í grein í Morgunblaðinu í dag.

Einar nefnir að Greta Thunberg hafi afþakkað umhverfisverðlaun Norðurlandaráðs á dögunum. „Ég tók líka eftir því að í umfjöllun norskra fjölmiðla örlaði á tóni móðgunar þegar Greta lét þess getið að Norðmenn hefðu gefið út metfjölda olíuvinnsluleyfa og að nýjasta svæðið sem kennt er við Johan Sverdrup gæti framleitt olíu og gas til næstu 50 ára,“ skrifar Einar. „Á sinn raunsæislega hátt varpaði hún eiginlegri sprengju framan í forsætisráðherra allra Norðurlandaþjóðanna sem sátu alvörugefnir á fremsta bekk þegar hún bætti við að þess væru engin merki að nauðsynlegar breytingar væru fram undan. Á eftir klöppuðu allir settlega og hrósuðu Gretu litlu Thunberg fyrir hugrekkið. Þetta er málið, sennilega eru allar Norðurlandaþjóðirnar sekar um tvíræðni í loftslagsmálunum.“

Einar segir sömu tvíræðni gilda um Íslendinga. „Hér á landi forðast menn t.d. eins og heitan eldinn að gera upp gamlar syndir stóriðjunnar í losun koltvíildis eða hinn gríðarmikla umhverfiskostnað sem nýja „stóriðjan“ okkar, ferðaþjónustan, er völd að. Þess í stað er sjónum markvisst beint að litlum og sætum aðgerðum sem allir skilja, s.s. eins og að fella niður virðisaukaskatt á reiðhjólum eða auka grænkerafæði í mötuneytum skólabarna.“

„Þetta er málið, sennilega eru allar Norðurlandaþjóðirnar sekar um tvíræðni í loftslagsmálunum“

Einar segir siðferðislega þversögn vera til staðar hjá Norðmönnum, sem líti á sig í fararbroddi loftslagsmála en þéni stórar fúlgur fjár á olíu- og gasvinnslu. Hlutur Norðmanna sé um 2 prósent af heimsframleiðslunni og að losun vegna brennslu olíunnar frá nýja Sverdrup-svæðinu muni jafnast á við alla losun gróðurhúsalofttegunda í Noregi í 21 ár.

Einar SveinbjörnssonVeðurfræðingur bendir á að Íslendingar hafi ekki horfst í augu við umhverfisáhrif ferðaþjónustunnar.

Mynd: MBL / Sigurður Bogi Sævarsson

„Norðmenn að vinna olíu gætu aðrir auðveldlega dælt upp því sem annars vantaði fyrir óseðjandi markaðinn,“ skrifar hann. „Þeir klifa líka stöðugt á því að vinnslusvæðið sé umhverfisvænt því notast er við rafmagn ofan af landi við uppdælinguna. Það sé nær einstakt í heiminum í dag. Mörg fjölþjóðleg stórfyrirtæki í jarðefnaeldsneyti reyna hvað þau geta að rugla myndina, draga vísindin í efa, dreifa röngum áróðri o.s.frv. Norðmenn fara aðeins aðrar leiðir, en slá engu að síður ryki í augu fólks þegar þeir reyna að telja fólki heima fyrir trú um umhverfisvænan olíuiðnað. Og svo virðist sem landsmenn trúi fegrunaraðgerðunum og það hentar ágætlega sálarlífi norsku þjóðarinnar þessa dagana.“

Einar spyr hvort Íslendingar eigi að mótmæla þessari þróun í Norðurlandaráði. „Er réttlætanlegt að horfa þegjandi á ný og ný hafsvæði þar sem borað er eftir olíu í raun ekki svo ýkja langt frá okkur? Á sama tíma og streðað er við að ná markmiðum Parísarsamningsins! Innan Norðurlandasamstarfsins eigum við rödd og líka áhrif. Eins í norðurskautsráðinu. Þar sitja líka Bandaríkjamenn og Rússar við okkar borð. Við getum líkt og Svíar hér áður, sem mótmæltu kröftuglega hvalveiðum Íslendinga, beitt okkur meira á þessum vettvangi. Snýst vitanlega um pólitískt þor, en kannski ekki síður hvort við höfum efni á að setjast í slíkt hásæti dómarans í loftslagsmálum.“