Stjórnmálamenn sýni aðgát þegar fjármálaöflin þrýsta á léttara regluverk

Gylfi Zoëga, hag­fræði­pró­fessor og nefnd­ar­maður í pen­inga­stefnu­nefnd Seðla­banka Íslands, segir að end­ur­skipu­lagn­ing­unni á íslensku banka­kerfi fylgi ýmsar hættur. Brýnt sé að koma í veg fyrir að óæski­legir hvatar mynd­ist á fjár­mála­mark­aði sem geti stefnt þjóð­ar­bú­inu í voða. Þetta er á meðal þess sem fram kom í máli hans á fundi efna­hags- og við­skipta­nefndar Alþingis um skýrslu pen­inga­stefnu­nefndar í dag.

„Síðustu 10 ár höfum við haft stjórn á kerf­inu hérna. Það hafa auð­vitað verið rík­is­bankar en gengið vel í hag­kerf­inu,“ sagði Gylfi og bætti því við að nú stæðu stjórn­mála­menn frammi fyrir stórum spurn­ingum. „Hver á þessa banka, hver stjórnar þeim, hvernig verður eft­ir­lit með þeim, hvernig ætliði að skipu­leggja þetta fjár­mála­kerfi í fram­tíð­inni? Þetta eru risa spurn­ingar og ef eitt­hvað fer úrskeiðis í þessu ferli, þá er auð­vitað hætta á ferðum inn­an­lands. Yfir­leitt er það þannig að sú kyn­slóð sem lendir í fjár­málakreppu, hún hefur lært sína lexíu, og lætur hana ekki að end­ur­takast. Það er næsta kyn­slóð sem gerir það. En maður skyldi vona að búið sé að læra af reynsl­unni svo það verði passað upp á þetta.“

Gylfi bætti því við að brýnt væri að reglur á fjár­mála­mark­aði væru ekki með þeim hætti að fólk hefði hvata til þess að gera hluti sem stefndu kerf­inu öllu í voða. „Þeir hvatar sem við höfum sem ein­stak­lingar þurfa að fara saman við hags­muni þjóð­ar­innar.“ Þá benti hann á að á árunum fyrir hrun gátu fyr­ir­tæki hagn­ast umtals­vert með því að skuld­setja sig í erlendri mynt. „En fyrir allt þjóð­ar­búið var þetta stór­hættu­legt. Þarna voru hags­munir og hvatar ein­stakra aðila á skjön við það sem þjóðin og hag­kerfið þurfti á að halda. Það má ekki ger­ast að reglur séu þannig að þær hvetji til svona hegð­unar aftur. Svo það er bæði eign­ar­haldið sem þarf að vera gegn­sætt og reglu­verkið sem þarf að vera í lagi. Þetta er kannski helsta hættan hér inn­an­lands á næstu árum, að þetta fari úrskeiðis.“

Benedikt Gíslason, banka­stjóri Arion banka, var til við­tals í Mark­aðnum fyrir viku og gagn­rýndi stífar eig­in­fjár­kröfur í íslensku banka­kerfi. „Við erum búin að inn­leiða mun hærri eig­in­fjár­kröfur en önnur Evr­ópu­ríki,“ sagði hann og hélt því fram að eig­in­fjár­kröf­urnar væru það helsta sem stæði í vegi fyrir því að Ísland gæti orðið lág­vaxta­ríki.“

Gylfi Zoëga víkur að þessu í við­tali á Mbl.is í dag þar sem eft­ir­far­andi er haft eftir honum:

„Einn banka­stjóri stórs banka var í við­tali síð­ustu helgi og sagði að það væri lyk­il­atriði að lækka eig­in­fjár­kröf­ur á bank­anna. Því er stöðugt haldið fram af hag­fræð­ing­um bank­anna að það eigi að hleypa inn þessu er­lenda spari­fé í vaxta­muna­við­skipti því það sé æski­legt. Og núna þegar bank­arn­ir fara að taka er­lend lán á betri kjör­um þá mun press­an mynd­ast að fara að lána í er­lend­um mynt­um. Það er stöð­ugur áróður má segja fyr­ir þess­um breyt­ing­um.“