Alþingi ætti að afhenda öllum Íslendingum eignarhluti í Landsbankanum og Íslandsbanka, að mati Óla Björns Kárasonar, þingmanns Sjálfstæðisflokksins. „Með því yrði ýtt und­ir þátt­töku al­menn­ings á hluta­bréfa­markaði og marg­ir fengju tæki­færi til að stíga fyrstu skref­in í átt að því að ger­ast kapí­tal­ist­ar,“ skrifar hann í grein í Morgunblaðinu í dag.

Telur hann þó að sú hugmynd geti mætt andstöðu. „Þeir eru enn til sem trúa því í ein­lægni að sam­fé­lag­inu vegni best ef flest (öll!) at­vinnu­tæki eru á hönd­um rík­is­ins,“ skrifar hann. „Rík­is­hyggj­an get­ur aldrei samþykkt hug­mynd­ir um vald­dreif­ingu og auðstjórn al­menn­ings.“

Óli Björn segir slíka „almannavæðingu fjármálakerfisins“ vera hluta af frelsisbaráttu Sjálfstæðisflokksins frá stofnun. „Að skjóta styrk­ari stoðum und­ir fjár­hags­legt sjálf­stæði ein­stak­linga og fjöl­skyldna þeirra og gera Íslend­inga að kapí­tal­ist­um, er eit­ur sem enn seytl­ar um æðar margra, sem eru sann­færðir um að sér­eign­ar­stefn­an eigi ræt­ur í hugs­un­ar­hætti smá­borg­ar­ans.“

Vitnar Óli Björn í orð Davíðs Oddssonar á Viðskiptaþingi Versl­un­ar­ráðs í fe­brú­ar 2004 til stuðnings hugmyndinni: „Til­gang­ur bar­áttu okk­ar fyr­ir ein­stak­lings­frels­inu var aldrei sá að frelsið yrði fyr­ir fáa út­valda. Of mik­il samþjöpp­un í efna­hags­líf­inu er í mín­um huga óæski­leg og lítt dul­bú­in frels­is­skerðing.“

Hugmyndinni varpað fram af Bjarna Benediktssyni

„Ég hef áður haldið því fram að eðli­legt sé og sann­gjarnt að al­menn­ing­ur fái að njóta með bein­um hætti þess virðis­auka sem hef­ur mynd­ast inn­an veggja bank­anna frá end­ur­reisn þeirra,“ skrifar Óli Björn. „Til þess er eng­in leið betri en að ríkið af­hendi hverj­um og ein­um hluta­bréf í bönk­un­um. Bjarni Bene­dikts­son, formaður Sjálf­stæðis­flokks­ins, varpaði fram þess­ari hug­mynd í ræðu á lands­fundi 2015. Frá þeim tíma hef­ur staðan styrkst.“

Leggur Óli Björn til að almenningur fái 10 til 20 prósenta hlut í bönkunum á næstu fjórum til fimm árum, á sama tíma og skipulega verði dregið úr eignahaldi ríkisins á þeim. „Í lok mars nam eigið fé Lands­banka og Íslands­banka um 420 millj­örðum króna,“ skrifar hann. „Verðmæti bank­anna kann að vera eitt­hvað lægra, en um það veit eng­inn fyrr en á reyn­ir. Þess­um fjár­mun­um er bet­ur varið í að treysta innviði sam­fé­lags­ins, í sam­göngu­mann­virki, orku­vinnslu og -dreif­ingu, fjar­skipti, skóla, bygg­ing­ar og tæki fyr­ir heil­brigðisþjón­ustu og íþrótta­hús. Fjár­fest­ing í traust­um innviðum, sem eru for­senda hag­sæld­ar og bættra lífs­kjara, er arðbær­ari en að festa fjár­muni í áhættu­söm­um rekstri fjár­mála­fyr­ir­tækja.“