Stuðn­ings­menn hjól­reiða á Íslandi mót­mæla til­lögu umhverfis- og sam­göngu­nefndar Alþingis um að skylda til notk­unar reið­hjóla­hjálma nái til allra undir 18 ára aldri. Í frum­varpi ráð­herra var upp­haf­lega miðað við að hjálma­skyldan yrði áfram 15 ár.

Lands­sam­tök hjól­reiða­manna segja í færslu á Twitter að það sé „mjög alvar­legt“ ef Alþingi ætli að banna hjól­reiðar yngri en 18 ára án hjálma. Slíkt vinni gegn auknum hjól­reiðum, lýð­heilsu, lofts­slags­málum og loft­gæðum.

Breyt­inga­til­laga þing­nefnd­ar­innar var birt á vef Alþingis 24. maí. Þar kemur fram að nefndin hafi ráð­fært sig við sér­fræð­inga varð­andi hjálma­skyld­una. „Bent var á að slík skylda væri mikið inn­grip í frelsi hjól­reiða­manna og fæli í sér höft við vali ung­menna á heilsu­efl­andi og vist­vænum ferða­mátum,“ segir í nefnd­ar­á­lit­inu. „Bent var á að árangur af hjálma­skyldu hefði ekki verið met­inn, m.a. lýð­heilsu­á­hrif hennar, en ef bann yrði lagt við hjól­reiðum án hjálma væri hætt við að minna yrði hjólað en ella, með slæmum afleið­ingum hvað snertir breyt­ingar á ferða­venjum, lýð­heilsu­mál og lofts­lags­mál. Það séu frekar auknar hjól­reiðar sem auki öryggi hjól­reiða­manna og notkun reið­hjóla­hjálma hafi þar lítil áhrif.“

Á móti er vísað í skýrslu rann­sókn­ar­nefndar sam­gönguslysa þar sem fram kemur að tíðni höf­uð­meiðsla sé hærri hjá hjól­reiða­mönnum sem ekki nota hjálm. Í skýrsl­unni hvetur rann­sókn­ar­nefndin reið­hjóla­menn til að nota við­ur­kenndan reið­hjóla­hjálm og hvetur til þess að reglur verði end­ur­skoð­aðar með til­liti til hjálma­skyldu fyrir allt hjól­reiða­fólk.

Hjólreiðafólk gagnrýnið á Twitter

Björn Teitsson, fyrr­ver­andi for­maður Samtaka um bíl­lausan lífs­stíl, segir lögin vera sett af fólki sem keyrir um á jeppa og hjólar aldrei. „Umhverfis-og sam­göngu­nefnd fékk til sín sér­fræð­inga, rann­sóknir í hendur og afdrátt­ar­lausa skoðun fólks sem actually hjólar að hjálma­skylda leiðir til fækk­unnar hjóla­fólks, meiri meng­unar og minna umferð­ar­ör­yggis,“ skrifar Björn á Twitter.

„Trúi því ekki fyrr en ég tek á því að frjáls­lyndi hluti rík­is­stjórn­ar­innar ætli að styðja þessa dellu“

Gísli Marteinn Bald­urs­son, sjón­varps­maður og fyrr­ver­andi borg­ar­full­trúi Sjálf­stæð­is­flokks­ins, gagn­rýnir sinn gamla flokk harð­lega vegna máls­ins. „Ef XD ‘flokkur frelsis’ ætlar að banna 16 og 17 ára fólki að setj­ast uppá hjólið sitt og hjóla ein­hvern spotta hjálm­laust - þá er allt tal þeirra um frelsi og sjálfs­á­byrgð fólks algjör­lega mark­laus þvæla,“ skrifar hann á Twitter. „Trúi því ekki fyrr en ég tek á því að frjáls­lyndi hluti rík­is­stjórn­ar­innar ætli að styðja þessa dellu. Og allir sem láta sér annt um borg­ar­mál og minni mengun eiga að leggj­ast á árarnar.“

Pawel Bartoszek

Mynd: Heiða Helga­dóttir

Hanna Katrín Frið­riks­son, þing­maður Við­reisnar og nefnd­ar­maður í umhverfis- og sam­göngu­nefnd, svarar Gísla Marteini og segir málið hafa verið tölu­vert rætt. „Við fengum engar afger­andi upp­lýs­ingar um að hjálma­skylda drægi úr hjól­reiðum,“ skrifar hún. „En það var kallað á málið aftur inn í nefnd­ina svo við tökum annan snún­ing á þessu.“

Pawel Bartoszek, borg­ar­full­trúi Við­reisnar, seg­ist ekki hafa hitt neinn raun­veru­legan tals­mann stór­auk­inna hjól­reiða sem telji þessa ofurá­herslu á hjálma skyn­sam­lega. „Öll þessi hjálmaum­ræða er svaka einka­bílanorma­tív,“ skrifar hann á Twitter. „Hjólandi þarf að klæða sig í ein­hver urban warfare föt. Hjálma, vest, hlífar. Sá sem vill keyra sest bara í venju­legum fötum í bíl­inn sinn og keyrir af stað. Býr til þá ímynd að hjól­reiðar séu óvenju­leg og hættu­leg hegðun.“