Björn Bjarna­son, fyrr­ver­andi ráð­herra, segir vax­andi áhuga Kínverja á sigl­ingum um Norð­ur­slóðir vera ástæðu þess að áform eru komin af stað um bygg­ingu umskip­un­ar­hafnar í Finna­firði á Norð­aust­ur­landi. Íslandi bjóð­ist kín­verskt fjár­magn til að nota í slíkar fram­kvæmdir.

„Fleiri þættir en verk­fræði­legir og fjár­hags­legir koma til álita við ákvarð­anir um stór­fram­kvæmdir,“ skrifar Björn í grein í Morg­un­blað­inu í dag. „Þetta á ekki síst við þegar Kín­verjar eiga í hlut. Vissu­lega kunna Kín­verjar á einn eða annan hátt að standa að baki áformunum um umskip­un­ar­höfn í Finna­firði.“

Fjallar Björn um verk­efni kín­verska stjórn­valda „belti og braut“ sem snúi að fjár­fest­ingu Kínverja í land- og sjó­sam­göngum víða um heim. Er mark­miðið meðal ann­ars að efla hina svoköll­uðu Pól-silki­leið, sigl­ingar um Norð­ur­slóðir, sem stytta sjó­flutn­inga á milli Asíu og Evrópu um allt að tíu daga, með til­heyr­andi sparn­aði og minni útblæstri. Er verk­efnið um tíu sinnum stærra en öll Marshall aðstoð Banda­ríkj­anna eftir Seinni heims­styrj­öld.

Segir Björn að Finna­fjarð­ar­höfn verði í sam­keppni við hafn­ar­bæ­inn Kirkenes í Noregi hvað varðar umskipun vegna sigl­inga um Norð­ur­slóðir. Kín­verjar hafi þegar til­kynnt um miklar fjár­fest­ingar við lest­ar­sam­göngur á svæð­inu í gegnum „belti og braut“ verk­efnið. Kín­verska skipa­fé­lagið COSCO sé fremst á sviði sigl­inga norður fyrir Rússland.

Björn bendir á að Jin Zhijian, sendi­herra Kína á Íslandi, segi að sam­skipti Íslands og Kína muni efl­ast ger­ist íslenska rík­is­stjórnin aðili að verk­efn­inu. „Undir þeim hatti gætu Íslend­ingar átt sam­eig­in­lega aðild að þróun Pól-silki­leið­ar­innar,“ skrifar Björn. „Sé meg­in­mark­mið hennar hins vegar að stytta sigl­inga­tíma COSCO-skipa með varn­ing til Norður-Atl­ants­hafs­svæð­is­ins sýn­ist höfn í Kirkenes skyn­sam­legri kostur fyrir Kínverja til umskip­unar en höfn í Finna­firði. Sigling þangað gæti orðið þremur sól­ar­hringum lengri fyrir COSCO-skipin en til Kirkenes.“

Loks segir Björn að kín­versk stjórn­völd leggi mikla áherslu á að hlustað sé á mál­flutn­ing þeirra á vegum Norð­ur­skauts­ráðs­ins. „Á hring­borðs­fund­inum í Shanghai tók Ólafur Ragnar Grímsson upp hansk­ann fyrir Kínverja, þeir hefðu rétt­mæta ástæðu til afskipta af norð­ur­skaut­inu, lofts­lags­breyt­ingar þar gætu til dæmis leitt til flóða í Shanghai,“ skrifar hann.