Björn Bjarnason, fyrrverandi ráðherra, segir vaxandi áhuga Kínverja á siglingum um Norðurslóðir vera ástæðu þess að áform eru komin af stað um byggingu umskipunarhafnar í Finnafirði á Norðausturlandi. Íslandi bjóðist kínverskt fjármagn til að nota í slíkar framkvæmdir.

„Fleiri þættir en verkfræðilegir og fjárhagslegir koma til álita við ákvarðanir um stórframkvæmdir,“ skrifar Björn í grein í Morgunblaðinu í dag. „Þetta á ekki síst við þegar Kínverjar eiga í hlut. Vissulega kunna Kínverjar á einn eða annan hátt að standa að baki áformunum um umskipunarhöfn í Finnafirði.“

Fjallar Björn um verkefni kínverska stjórnvalda „belti og braut“ sem snúi að fjárfestingu Kínverja í land- og sjósamgöngum víða um heim. Er markmiðið meðal annars að efla hina svokölluðu Pól-silkileið, siglingar um Norðurslóðir, sem stytta sjóflutninga á milli Asíu og Evrópu um allt að tíu daga, með tilheyrandi sparnaði og minni útblæstri. Er verkefnið um tíu sinnum stærra en öll Marshall aðstoð Bandaríkjanna eftir Seinni heimsstyrjöld.

Segir Björn að Finnafjarðarhöfn verði í samkeppni við hafnarbæinn Kirkenes í Noregi hvað varðar umskipun vegna siglinga um Norðurslóðir. Kínverjar hafi þegar tilkynnt um miklar fjárfestingar við lestarsamgöngur á svæðinu í gegnum „belti og braut“ verkefnið. Kínverska skipafélagið COSCO sé fremst á sviði siglinga norður fyrir Rússland.

Björn bendir á að Jin Zhijian, sendiherra Kína á Íslandi, segi að samskipti Íslands og Kína muni eflast gerist íslenska ríkisstjórnin aðili að verkefninu. „Undir þeim hatti gætu Íslendingar átt sameiginlega aðild að þróun Pól-silkileiðarinnar,“ skrifar Björn. „Sé meginmarkmið hennar hins vegar að stytta siglingatíma COSCO-skipa með varning til Norður-Atlantshafssvæðisins sýnist höfn í Kirkenes skynsamlegri kostur fyrir Kínverja til umskipunar en höfn í Finnafirði. Sigling þangað gæti orðið þremur sólarhringum lengri fyrir COSCO-skipin en til Kirkenes.“

Loks segir Björn að kínversk stjórnvöld leggi mikla áherslu á að hlustað sé á málflutning þeirra á vegum Norðurskautsráðsins. „Á hringborðsfundinum í Shanghai tók Ólafur Ragnar Grímsson upp hanskann fyrir Kínverja, þeir hefðu réttmæta ástæðu til afskipta af norðurskautinu, loftslagsbreytingar þar gætu til dæmis leitt til flóða í Shanghai,“ skrifar hann.