Full­yrð­ingar um að þriðji orku­pakk­inn leiði til þess að stofnað verði sér­stakt emb­ætti á Íslandi, á kostnað íslenska rík­is­ins, sem muni gefa fyr­ir­mæli um orku­mál eiga sér ekki stoð í raun­veru­leik­anum. Þetta er ljóst af þeim opin­beru gögnum sem liggja fyrir um þriðja orku­pakk­ann og fyr­ir­hug­aða inn­leið­ingu hans á Íslandi. 

Hvergi í þings­á­lykt­unum og laga­frum­vörpum utan­rík­is­ráð­herra og ferða­mála-, iðn­aðar- og nýsköp­un­ar­ráð­herra er minnst á að nýju emb­ætti verði komið á fót vegna þriðja orku­pakk­ans eða að íslenska ríkið muni bera kostnað af nýju stöðu­gildi hjá Evr­ópu­sam­band­inu.

Samkvæmt svari atvinnu­vega- og nýsköp­un­ar­ráðu­neyt­is­ins við fyr­ir­spurn Stund­ar­innar er ástæðan fyrir þessu ein­föld: það stendur ekki til að koma á fót neinu emb­ætti vegna þriðja orku­pakk­ans.  

„Það er gert ráð fyrir að það komi hér emb­ætt­is­maður í Reykja­vík sem mun gefa út fyr­ir­mæli í bak og fyrir,“ segir Haraldur Ólafsson veð­ur­fræð­ingur í mynd­bandi sem sam­tökin Orkan okkar hafa dreift und­an­farna daga. 

„Sá emb­ætt­is­maður, hann sækir ekk­ert umboð til Íslend­inga eða íslenskra stjórn­valda. Hann er hús­karl Evr­ópu­sam­band­ins. Og í öllum álita­málum sem kunna að kom upp í þessu sam­hengi þá er það Evr­ópu­sam­bandið sem mun úrskurða.“ 

Mál­flutn­ing­ur­inn er í sam­ræmi við full­yrð­ingar sem settar eru fram á vef Orkunnar okkar, sjá hér að neðan:

Mynd: Skjáskot af vef Orkunnar okkar

Eins og Stundin greindi frá í morgun lúta þær laga­breyt­ing­arnar sem þriðji orku­pakk­inn kallar á hér­lendis að sjálf­stæði og auknum vald­heim­ildum Orku­stofn­unar við fram­kvæmd raf­orku­eft­ir­lits.

Gert er ráð fyrir að kostn­aður rík­is­sjóðs vegna auk­inna lög­bund­inna verk­efna raf­orku­eft­ir­lits Orku­stofn­unar – meðal ann­ars vegna þátt­töku í ACER, Sam­starfs­stofnun eft­ir­lits­að­ila á orku­mark­aði – auk­ist um 49 millj­ónir króna árið 2019 en að tekjur rík­is­sjóðs auk­ist um 47 millj­ónir frá og með 2020 vegna hækk­unar á gjald­inu sem stendur undir kostn­aði vð raf­orku­eft­ir­litið.

Enginn landsreglari á leið til Reykjavíkur

„Þriðji orku­pakki ESB mælir ekki fyrir um að hér verði starf­rækt emb­ætti Lands­regl­ara, eða nýtt emb­ætti sem taki ákvarð­anir um orku­mál Íslands,“ segir Þórir Hrafns­son, upp­lýs­inga­full­trúi atvinnu­vega- og nýsköp­un­ar­ráðu­neyt­is­ins í svari við fyr­ir­spurn Stund­ar­innar um málið. 

Eins og kemur fram í frum­varpi sem Þórdís Kolbrún Reyk­fjörð Gylfa­dóttir, ferða­mála-, iðn­aðar- og nýsköp­un­ar­ráð­herra, mælti fyrir í gær­kvöldi verður raf­orku­eft­ir­lit áfram í höndum Orku­stofn­unar eins og verið hefur frá setn­ingu raf­orku­laga 2003. 

„Gert er ráð fyrir að Orku­stofnun verði óháð bæði mark­aðs­að­ilum og stjórn­völdum í eft­ir­lits­hlut­verki sínu og að hún veri efld og styrkt, sjá frum­varp um breyt­ing á raf­orku­lögum á þing­skjali 1242,“ segir Þórir.

„Þetta felur ekki í sér frá­vik eða eðl­is­breyt­ingu frá því sem gildir um aðrar sjálf­stæðar eft­ir­lits­stofn­anir á Íslandi sem á und­an­förnum árum hefur verið fengið aukið sjálf­stæði, sbr. t.d. Sam­keppn­is­eft­ir­litið og Fjár­mála­eft­ir­litið.“

„ACER eða ESA mun ekki hafa
neitt boð­vald yfir Orku­stofnun“

Fram kemur í svari utan­rík­is­ráð­herra við fyr­ir­spurn Óla Björns Kára­sonar, þing­manns Sjálf­stæð­is­flokks­ins, um þriðja orku­pakk­ann að tryggt sé að Sam­starfs­stofnun eft­ir­lits­að­ila á orku­mark­aði (ACER) muni ekki geta gefið út nein bind­andi til­mæli fyrir íslensk stjórn­völd. Upp­lýs­inga­full­trúi atvinnu­vega- og nýsköp­un­ar­ráðu­neyt­is­ins tekur í sama streng. „ACER eða ESA mun ekki hafa neitt boð­vald yfir Orku­stofnun nema ef sú staða kemur upp að Ísland sé búið að leggja raf­orku­sæ­streng til Evrópu og deilur koma upp á milli raf­orku­eft­ir­lits Orku­stofn­unar og raf­orku­eft­ir­lits á hinum enda strengs­ins um til­tekna tækni­lega þætti sem lúta að teng­ing­unni,“ segir upp­lýs­inga­full­trú­inn. „Þá ber að vísa slíkri deilu til ESA. Sæstrengur verður hins vegar aldrei lagður til eða frá Íslandi án sam­þykkis Alþingis og hvorki ACER né ESA hafa nokkuð um það að segja, né aðrar stofn­anir eða einka­að­ilar.“

Mynd: Stjórn­ar­ráðið

Samhliða inn­leið­ingu þriðja orku­pakk­ans hefur rík­is­stjórnin kynnt laga­breyt­ingar sem er ætlað að taka af öll tví­mæli um að óheim­ilt sé að ráð­ast í teng­ingu raf­orku­kerfi lands­ins við raf­orku­kerfi ann­ars lands í gegnum sæstreng nema að und­an­gengnu sam­þykki Alþingis og heild­stæðu mati á umhverfis-, sam­fé­lags- og efna­hags­legum áhrifum slíkrar teng­ingar. Þórdís Kolbrún mælti fyrir laga­breyt­ingu þess efnis í gær­kvöldi. 

Mynd: Skjáskot af vef­síð­unni

Samtökin Orkan okkar hafa vakið nokkra athygli eftir að þau þing­mönnum áskorun um að hafna þriðja orku­pakka Evr­ópu­sam­bands­ins og hófu und­ir­skrifta­söfnun gegn inn­leið­ingu hans í íslenskan rétt. Í for­svari fyrir hópnum er þjóð­þekkt fólk á borð við Frosta Sig­ur­jóns­son, Vigdísi Hauks­dóttur, Guðna Ágústs­son og Jón Baldvin Hanni­bals­son. Fram kemur á vef sam­tak­anna að þau vilji standa vörð um sjálfs­á­kvörð­un­ar­rétt Íslands í orku­málum. „Samtökin voru stofnuð í októ­ber 2018 til þess að vekja athygli á mik­il­vægi orku­auð­lind­ar­innar fyrir lífs­kjörin í land­inu og kynna rök gegn frek­ari inn­leið­ingu orku­lög­gjafar ESB hér á landi. Samtökin eru opin öllum sem vilja styðja mál­stað­inn.“