Ríkisstjórnin gerir ráð fyrir að launabætur til stofnana næstu þrjú árin verði aðeins 0,5 prósent umfram verðlag og hyggst bregðast við launakostnaði umfram slíka kaupmáttaraukningu með niðurskurði, innheimtu gjalda eða öðrum aðhaldsráðstöfunum. 

Þetta kemur fram í greinargerð fjármálaáætlunar. „Gengið verður út frá þeirri stefnumörkun, í fjárlögum áranna 2020-2022, að launabætur til stofnana nemi 0,5% umfram verðlag árin 2020-2022, í stað 1,5%, og að bæturnar verði 1,5% eftir það,“ segir þar. „Verði launaþróun önnur fellur það í hlutverk viðkomandi ráðuneytis að mæta umframkostnaði með ráðstöfunum innan viðeigandi málefnasviðs og málaflokks í fjárlagagerðinni.“ 

Í fjármálaáætlun Bjarna Benediktssonar frá 2016 var gert ráð fyrir 1 prósents launabótum á sama tímabili og í fjármálaáætlun Benedikts Jóhannessonar frá 2017 var gert ráð fyrir 1,5 prósenta launabótum rétt eins og í fyrri áætlun ríkisstjórnar Katrínar Jakobsdóttur. 

Oddný Harðardóttirþingkona Samfylkingarinnar

Oddný Harðardóttir, þingkona Samfylkingarinnar og fyrrverandi fjármálaráðherra, gagnrýnir lækkunina harðlega í pistli sem hún birtir í Fréttablaðinu í dag. 

„Ef ríkisstarfsmenn semja um meira en 0,5% launahækkanir umfram verðlag verða ráðuneytin að skera niður fyrir þeim launakostnaði,“ skrifar hún. Þetta mun hafa í för með sér lakari þjónustu við sjúklinga og börn og aðra þá sem þurfa á þjónustu ríkisins að halda og þetta mun auka enn álag á stóru kvennastéttirnar eins og á það sé bætandi, eða líklegt sé að þetta muni laða til starfa fleiri hjúkrunarfræðinga eða sjúkraliða. Þessi skilaboð í gegnum fjármálaáætlunina eiga væntanlega að setja pressu á samningsaðila. Slíkt er ekkert annað en ljótur leikur stjórnvalda í upphafi kjaraviðræðna við ríkisstarfsmenn.“

Henný Hinzdeildarstjóri hagdeildar ASÍ

Mynd: Skjáskot úr viðtali á Hringbraut

Henný Hinz, deildarstjóri hagdeildar ASÍ, tekur í sama streng í viðtali við RÚV. Haft er eftir henni að lækkun launabóta geti haft alvarlegar afleiðingar, meðal annars fyrir stofnanir í heilbrigðisþjónustu og velferðarþjónustu. „Það liggur í augum uppi að þar sem launakostnaður er hár þá þýðir það að það þarf annaðhvort að fækka fólki eða draga úr þjónustu með öðrum hætti,“ segir hún. 

Eins og Stundin greindi frá um helgina gerir fjármálaáætlun ríkisstjórnarinnar ráð fyrir 2 prósenta aðhaldskröfu til flestra málefnasviða hins opinbera frá 2020 til 2022. 

Þetta stendur til þrátt fyrir að horfur séu á kólnun í hagkerfinu en samkvæmt þjóðhagsspá Hagstofunnar verður hagvöxtur aðeins 1,7 prósent í ár. Fari WOW air í þrot má ætla að landsframleiðsla dragist saman, jafnvel um hátt í 3 prósent.

Stefnan er í samræmi við afkomumarkmið fjármálastefnunnar sem ríkisstjórnin setti sér í upphafi kjörtímabils á grundvelli laga um opinber fjármál. Aðhaldskrafan gagnvart heilbrigðisstofnunum, öldrunarstofnunum og skólum verður 0,5 prósent og engin aðhaldskrafa verður gerð til bótakerfa almannatrygginga og atvinnuleysis, sjúkratrygginga og dómstóla. Gert er ráð fyrir 3,6 til 4 prósenta atvinnuleysi á áætlunartímanum og munu útgjöld vegna atvinnuleysistrygginga þróast með hliðsjón af því.