Innri end­ur­skoðun Reykja­vík­ur­borgar telur að kostn­að­ar­eft­ir­liti hafi verið ábóta­vant við end­ur­gerð bragga og sam­liggj­andi húsa við Naut­hóls­veg 100 auk þess sem sveit­ar­stjórn­ar­lögum, inn­kaupa­reglum, starfs­lýs­ingum og verk­ferlum hafi ekki verið fylgt til hlítar. 

Þetta kemur fram í marg­boð­aðri skýrslu sem kynnt var í borg­ar­ráði í morgun. Fram kemur að margt hafi farið úrskeiðis í mál­inu sem kalli á við­brögð til að tryggja að slík mis­tök end­ur­taki sig ekki. Nið­ur­stöður hennar eru dregnar saman með eft­ir­far­andi hætti:

•      Í skýrsl­unni kemur fram að frum­kostn­að­ar­á­ætlun fyrir Naut­hóls­veg 100 hafi verið gerð sum­arið 2015. Matið hafi verið byggt á laus­legri ástands­skoðun, eins og almennt er gerð þegar frum­kostn­að­ar­á­ætl­anir eru gerðar. Þegar útfærsla og hönnun lá fyrir hefði átt að gera kostn­að­ar­á­ætl­anir I og II sam­kvæmt reglum um mann­virkja­gerð. Það var ekki gert í þessu til­viki. Mikillar óvissu gætir í end­ur­bygg­ingu gam­alla húsa og í því ljósi hefði þurft að nota meiri tíma til að und­ir­búa verkið og gera kostn­að­ar­á­ætl­anir miðað við þær. Lagt var upp með lág­stemmda hug­mynd um stúd­enta­bragga með kaffi­að­stöðu sem þró­að­ist í full­bú­inn veit­inga­stað og sér­hann­aða lóð með mun meiri kostn­aði en gert var ráð fyrir í upp­hafi.

•      Þá kemur fram að ekki rétt sé að bera frum­kostn­að­ar­á­ætlun upp á 158 m.kr. við raun­kostn­að­inn sem var 425 m.kr. Þegar frum­kostn­að­ar­á­ætl­unin var gerð lá ekki fyrir sú útfærsla sem nú er á bygg­ing­unum. Breyt­ingar á upp­haf­legum hug­myndum eru metnar á 94 m.kr. kostn­aður vegna vernd­un­ar­sjón­ar­miða 71 m.kr. og síðan 21 m.kr. vegna hreins­unar út úr hús­unum og umsýslu­kostn­aðar innan borg­ar­kerf­is­ins. Frum­kostn­að­ar­á­ætl­unin að við­bættum ofan­töldum liðum gerir því sam­tals 344 m.kr.

•      Samn­ingur var gerður við Grunn­stoð, dótt­ur­fé­lag Háskól­ans í Reykja­vík, um leigu á fast­eign­unum. Samn­ing­ur­inn er skýr og tekur á öllum nauð­syn­legum atriðum, en í honum er kveðið á um afhend­ingu hús­næð­is­ins tæpu ári eftir und­ir­ritun. Inn­heimta húsa­leigu hófst í júlí 2018 og er hún í sam­ræmi við samn­ing­inn eða 670.125 kr. á mán­uði. Við afgreiðslu máls­ins í borg­ar­ráði var leigu­fjár­hæð sam­þykkt og gert ráð fyrir því að með­gjöf borg­ar­innar með samn­ingnum yrði 41 m.kr. á 40 ára leigu­tíma. Miðað við þær for­sendur sem skrif­stofa eigna og atvinnu­þró­unar gaf sér 2015 og raun­kostnað fram­kvæmd­anna verður með­gjöf Reykja­vík­ur­borgar til Háskól­ans í Reykja­vík/Grunn­stoðar 257 m.kr. en leigu­greiðslur þyrftu að vera um 1.697 þús. kr. á mán­uði til að núvirði verk­efn­is­ins verði jákvætt.

•      Engir skrif­legir samn­ingar voru gerðir varð­andi verk­efnið, að und­an­skildum leigu­samn­ingi við Háskól­ann í Reykja­vík.. Ekki var sóst eftir ráð­gjöf inn­kaupa­deildar og ekki var farið að inn­kaupa­reglum borg­ar­innar. Lög um opin­ber inn­kaup voru hins­vegar ekki brotin. Verk­takar og aðrir sem unnu verkið voru almennt ráðnir af því þeir voru kunn­ugir þeim sem stóðu að fram­kvæmd­unum. Ekki var farið í inn­kaupa­ferli né leitað und­an­þága frá inn­kaupa­ráði varð­andi það.

•      Einn af arki­tektum breyt­ing­anna var ráð­inn sem verk­efn­is­stjóri á bygg­ing­ar­stað en það er ekki talið heppi­legt með til­liti til hags­muna­á­rekstra. Meðal hlut­verka arki­tekts­ins var að hafa eft­ir­lit með verk­tökum og stað­festa reikn­inga þeirra en þar sem við­vera hennar á bygg­ing­ar­stað var tak­mörkuð er óvíst að eft­ir­litið hafi verið jafn­mikið og það hefði þurft að vera. Verk­efn­is­stjóri á skrif­stofu eigna og atvinnu­þró­unar virð­ist hafa haft lítið eft­ir­lit með fram­kvæmd­unum sem hann þó bar ábyrgð á gagn­vart sínum yfir­manni.

•      Farið var fram úr sam­þykktum fjár­heim­ildum og þess var ekki gætt að sækja um við­bót­ar­fjár­magn áður en stofnað var til kostn­aðar en það er brot á sveit­ar­stjórn­ar­lögum og reglum borg­ar­innar. Heild­ar­kostn­aður nú í des­em­ber er kom­inn í 425 m.kr. en úthlutað hefur verið heim­ildum að fjár­hæð 352 m.kr. Svo virð­ist sem hvergi hafi verið fylgst með því að verk­efnið væri innan fjár­heim­ilda.

•      Upp­lýs­ingar til borg­ar­ráðs voru ekki ásætt­an­legar en dæmi eru um að vill­andi og jafn­vel rangar upp­lýs­ingar varð­andi verk­efnið hafi farið til borg­ar­ráðs. Auk þess var borg­ar­ráð ekki nægi­lega upp­lýst um fram­vindu mála. Óásætt­an­legt er að upp­lýs­inga­gjöf til borg­ar­ráðs sé þannig háttað því ráðið byggir ákvarð­anir sínar á upp­lýs­ingum.

•      Upp­lýs­inga­streymi vegna verk­efn­is­ins var ófull­nægj­andi á all­flestum stigum. Verk­efn­is­stjóri skrif­stofu eigna og atvinnu­þró­unar virð­ist ekki hafa upp­lýst sinn yfir­mann um stöðu mála. Þeim ber þó ekki saman um það atriði og sama máli gegnir um ákvarð­ana­töku í tengslum við verk­efnið. Þá er bent á að fyrr­ver­andi skrif­stofu­stjóri skrif­stofu eigna og atvinnu­þró­unar hafi ekki sinnt stjórn­enda­á­byrgð með því að fylgj­ast með verk­efnum skrif­stof­unnar og upp­lýsa sína yfir­menn svo og borg­ar­ráð. Svo virð­ist vera sem verk­efnið hafi ein­hvern veg­inn „gleymst“ og „týnst“ meðal stærri og meira áber­andi verk­efna.

•      Farið var að reglum varð­andi sam­þykkt kostn­að­ar­reikn­inga hvað varðar fjölda sam­þykkj­enda svo og fjár­hæð­ar­mörk vegna þriðja og fjórða sam­þykkj­anda. Sam­þykkj­endur virð­ast þó ekki hafa fylgst með því hvort útgjöld væru innan fjár­heim­ilda.

•      Eftirlit með verk­efn­inu var að flestu leyti ófull­nægj­andi og svo virð­ist sem verk­efnið hafi lifað sjálf­stæðu lífi án aðkomu ann­arra en þess þrönga hóps sem ann­að­ist það. Þá var skjölun vegna verk­efn­is­ins ófull­nægj­andi, nán­ast engin skjöl um það fund­ust í skjala­vörslu­kerfi borg­ar­innar og það er brot á lögum um opin­ber skjala­söfn svo og skjala­stefnu borg­ar­innar.

•      Við fram­kvæmd­irnar að Naut­hóls­vegi 100 var ekki farið eftir reglum og sam­þykkt­ar­ferli vegna mann­virkja­gerðar og ákvæðum þjón­ustu­samn­ings milli skrif­stofu eigna og atvinnu­þró­unar og umhverfis- og skipu­lags­sviðs þar sem segir að umhverfis- og skipu­lags­svið skuli ann­ast verk­legar fram­kvæmdir.

•      Samkvæmt skipu­riti er borg­ar­rit­ari næsti yfir­maður skrif­stofu eigna og atvinnu­þró­unar en þó hafa mál skrif­stof­unnar ekki verið á hans borði heldur farið beint til borg­ar­stjóra og því hefur ekki verið unnið sam­kvæmt réttri umboðskeðju. Mikil sam­skipti hafa verið milli fyrrum skrif­stofu­stjóra og borg­ar­stjóra allt frá stofnun skrif­stofu eigna og atvinnu­þró­unar, en þeim ber saman um að borg­ar­stjóra hafi ekki verið kunn­ugt um fram­vindu fram­kvæmda að Naut­hóls­vegi 100. Engar skrif­legar heim­ildir liggja fyrir um upp­lýs­inga­gjöf frá skrif­stofu eigna og atvinnu­þró­unar til borg­ar­stjóra varð­andi fram­kvæmd­irnar.

•      Samstarf var haft við Borg­ar­sögu­safn og Minja­stofnun við fram­kvæmd­irnar en þessar stofn­anir gerðu ekki kröfu um að húsin yrðu varð­veitt óbreytt, enda eru þau hverf­is­vernduð í deiliskipu­lagi en ekki friðuð í skiln­ingi laga. Í upp­bygg­ing­unni var haldið fast í eldra útlit að sumu leyti, en að öðru leyti ekki, að því er virð­ist eftir hug­myndum arki­tekta.

•      Á árinu 2015 gerði Innri end­ur­skoðun úttekt á skrif­stofu eigna og atvinnu­þró­unar og skil­aði skýrslu þar sem settar voru fram ábend­ingar um atriði sem betur mættu fara. Enn hafa ekki verið gerðar full­nægj­andi úrbætur vegna ábend­ing­anna. Innri end­ur­skoðun telur að ef úrbætur hefðu verið gerðar og verk­lag lag­fært í sam­ræmi við ábend­ing­arnar hefði verk­efnið að Naut­hóls­vegi 100 ekki farið í þann far­veg sem það gerði.

•      Þá kemur fram að hug­myndin um nýsköp­unar- og frum­kvöðla­setur að Naut­hóls­vegi 100 er í sam­ræmi við atvinnu­stefnu Reykja­vík­ur­borgar sem meðal ann­ars leggur áherslu á upp­bygg­ingu nýsköp­un­ar­setra svo og gild­andi deiliskipu­lag sem gerir ráð fyrir veit­inga­rekstri að Naut­hóls­vegi 100. Reykja­vík­ur­borg og Háskól­inn í Reykja­vík hafa und­an­farin ár átt sam­vinnu um upp­bygg­ingu á svæð­inu og frum­kvöðla­setrið er í sam­ræmi við það.