Freyja: „Rotin afsökunarbeiðni að afsaka sig með áfengisneyslu“

Freyja Har­alds­dóttir, fyrr­ver­andi vara­þing­maður Bjartrar fram­tíðar, hvetur til afsagnar þing­mann­anna sem náð­ust á upp­töku á Klaustur bar fyrir hat­urs­orð­ræðu. Á upp­tök­unum heyr­ast þing­menn­irnir gera grín að henni á óvæg­inn hátt.

Freyja segir að fréttir síð­ustu daga hafi tekið sinn toll og segir hat­rið sem fram kemur á upp­tök­unum vera kerf­is­bundið. Segir hún ljóst að afsök­un­ar­beiðnir sem fram séu komnar ekki upp á marga fiska. „Það er hins­vegar mjög rotin afsök­un­ar­beiðni og ekki afsök­un­ar­beiðni í raun að afsaka sig með áfeng­is­neyslu og því að eiga vini sem til­heyra minni­hluta­hópum (sbr. Gunnar Bragi í Kast­ljósi),“ skrifar Freyja á Facebook.

„Aðför að fatl­aða lík­ama mínum sem dýrs­legum er ekki bara það ,,að gera grín að fötl­uðum",“ skrifar Freyja. „Það er birt­ing­ar­mynd kven­fyr­ir­litn­ingar og fötl­un­ar­fyr­ir­litn­ingar. Um er að ræða fyr­ir­litn­ingu sem á sér djúpar sögu­legar rætur og end­ur­speglar æva­gömul við­horf til fatl­aðs fólks sem dýra - óæðri mann­eskjum. Það í sam­hengi við niðr­andi umræðu um útlit og kyn­þokka kvenna er kven­fjand­sam­legt. Ég er ekki bara fötluð. Ég er kona. Ég get ekki tekið mig í sundur og verið stundum fötluð og stundum kona. Ég er alltaf (stolt) fötluð kona.“

Skrif Freyju í heild sinni

Efn­is­við­vörun: hat­urs­orð­ræða á grund­velli fötl­unar, kyn­gervis, kyn­hneigðar og kyn­vit­undar.

Mín fyrstu við­brögð við hat­urs­orð­ræðu þing­manna Mið­flokks­ins og Flokks fólks­ins í morgun voru að verja hvorki krafti né orðum í hana og halda áfram með vinnu­dag­inn minn. En ég hélt auð­vitað ekk­ert áfram með dag­inn minn að neinu ráði - þetta hefur tekið sinn toll líkt og allt ofbeldi gerir.

Eftir að hafa hugsað mikið um þetta, rætt við kær­leiks­ríkt sam­starfs­fólk, tekið við slatta af ást í gegnum sam­fé­lags­miðla, grátið tölu­vert, verið kaf­færð í faðm­lögum frá vinum og fjöl­skyldu og fylgst með umræð­unni eins og hjartað mitt og tauga­kerfi þolir er eitt og annað sem ég ætla að segja.

„Um er að ræða fyr­ir­litn­ingu sem á sér djúpar sögu­legar rætur og end­ur­speglar æva­gömul við­horf til fatl­aðs fólks sem dýra - óæðri mann­eskjum“

Aðför að fatl­aða lík­ama mínum sem dýrs­legum er ekki bara það ,,að gera grín að fötl­uðum“. Það er birt­ing­ar­mynd kven­fyr­ir­litn­ingar og fötl­un­ar­fyr­ir­litn­ingar. Um er að ræða fyr­ir­litn­ingu sem á sér djúpar sögu­legar rætur og end­ur­speglar æva­gömul við­horf til fatl­aðs fólks sem dýra - óæðri mann­eskjum. Það í sam­hengi við niðr­andi umræðu um útlit og kyn­þokka kvenna er kven­fjand­sam­legt. Ég er ekki bara fötluð. Ég er kona. Ég get ekki tekið mig í sundur og verið stundum fötluð og stundum kona. Ég er alltaf (stolt) fötluð kona.

Þó hat­rið bein­ist að per­sónum (sem er grafal­var­legt) er alvara máls­ins sú að um kerf­is­bundið hatur er að ræða. Það bein­ist harð­ast að konum. Hinsegin fólki. Fötluðu fólki. Karl­mönnum sem ein­hvern­veg­inn passa ekki inn í ríkj­andi hug­myndir um (skað­lega) karl­mennsku. Það er hvorki til­viljun né eins­dæmi að akkúrat þessir hópar séu við­fang orð­a­níðs fólks með mikil for­rétt­indi. Það er alltum­lykj­andi - alltaf.

Gerendur í þessu til­viki eru vald­hafar. Alveg óháð því hvar ger­endur eru í valda­stig­anum er ofbeldi af þeirra hálfu alvar­legt. Það er hins­vegar sér­stak­lega hættu­legt þegar fólk í valda­stöðum við­hefur hat­urs­orð­ræðu. Í fyrsta lagi vegna þess að það setur for­dæmi og hefur vald til þess að normalisera orð­ræðu og ofbeld­is­menn­ingu. Ef Sig­mundur Davíð Gunn­laugs­son, fyrr­ver­andi for­sæt­is­ráð­herra, má tala svona, þá hljóta allir að mega það. Í öðru lagi vegna þess að hat­urs­orð­ræða afhjúpar við­horf vald­hafa sem við höfum kosið og treyst til þess að reka sam­fé­lagið okkar og taka mik­il­vægar ákvarð­anir um hagi okkar. Ef þing­menn sjá fatlað fólk sem dýr en ekki mann­eskjur er ekki furða að það taki ákvarð­anir um líf fatl­aðs fólks byggt á ein­hverju allt öðru en mann­rétt­inda­skuld­bind­ingum. Í þriðja lagi vegna þess að rann­sóknir og reynslan sýnir okkur að hat­urs­orð­ræða vald­hafa hefur bein áhrif á tíðni hat­urs­glæpa.

„Það er líka eitt að verða á og annað að láta hatur gagn­vart konum og jað­ar­settum hópum vella út úr sér í marga klukku­tíma á opin­berum vett­vangi“

Að lokum að fyr­ir­gefn­ingu og afsök­un­ar­beiðnum. Það telst almenn kurt­eisi og mann­virð­ing að biðj­ast afsök­unar þegar okkur verður á. Það er hins­vegar mjög rotin afsök­un­ar­beiðni og ekki afsök­un­ar­beiðni í raun að afsaka sig með áfeng­is­neyslu og því að eiga vini sem til­heyra minni­hluta­hópum (sbr. Gunnar Bragi í Kast­ljósi). Það er líka eitt að verða á og annað að láta hatur gagn­vart konum og jað­ar­settum hópum vella út úr sér í marga klukku­tíma á opin­berum vett­vangi. Þegar fólk ger­ist upp­víst um slíkt er ekki for­svar­an­legt að henda í eina yfir­lýs­ingu og lofa að drekka færri bjóra næst og halda að þar með verði allt aftur fal­legt og gott. Eina leiðin til þess að biðj­ast afsök­unar af trú­verð­ug­leika og auð­mýkt er að gang­ast við gjörðum sínum og taka ábyrgð með því að segja af sér.

Í allan dag hef ég ekki getað hætt að hugsa um öll fötl­uðu börnin og ung­mennin, einkum stúlkur í óhefð­bundnum lík­ömum, sem hafa heyrt af þessu eða glefsur um þetta. Þetta hefur vissu­lega verið sárt fyrir mig og annað full­orðið fatlað fólk en sár­ast er þetta fyrir þau. Hvernig í ver­öld­inni eiga þau að þróa með sér jákvæða lík­ams- og kyní­mynd, upp­lifa sig eiga fram­tíð og búa við öryggi í sam­fé­lagi þar sem fyrr­ver­andi for­sæt­is­ráð­herra líkir fyrr­ver­andi fatl­aðri sam­starfs­konu sinni við dýr - ofan á allt annað mis­rétti sem þau verða fyrir vegna fólks í valda­stöðum sem sér þau ekki sem mennsk.

Fyrir þau bregst ég við þessu hatri í dag. Við þau vil ég segja: Allir lík­amar eiga rétt á sér. Allir lík­amar eru verð­mætir og verð­ugir. Allir lík­amar mega og eiga að taka sér pláss. Allir lík­amar eiga rétt á að búa við frið­helgi frá hverskyns ofbeldi.