Meiri­hluti atvinnu­vega­nefndar, sem sam­anstendur af þing­mönnum stjórn­ar­meiri­hlut­ans og þing­manni Mið­flokks­ins, lagði fram frum­varp um end­ur­reikn­ing veiði­gjalds í gær sem felur í sér að gjaldið mun skila rík­is­sjóði um tveimur millj­örðum minni tekjum í ár en áður var gert ráð fyrir. 

Með frum­varp­inu eru ann­ars vegar gerðar breyt­ingar á krónu­tölum á hvert kíló­gramm óslægðs afla sem álagn­ing veiði­gjalda miðar við og hins vegar kveðið á um að gjald­skyldir aðilar sem greitt hafa minna en 30 millj­ónir í veiði­gjald njóti rýmri per­sónu­af­sláttar en áður. 

Í grein­ar­gerð frum­varps­ins er bent á að rekstr­ar­af­koma sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækja hafi þyngst umtals­vert á und­an­förnum árum sam­hliða mik­illi hækkun veiði­gjalds sem miði við 2 til 3 ára gamlar upp­lýs­ingar um afkomu í sjáv­ar­út­vegi.  

„Óeðli­lega hátt veiði­gjald getur dregið úr starfs­hæfni fyr­ir­tækja og sam­keppn­is­hæfni grein­ar­innar á alþjóð­legum mark­aði. Slík þróun getur haft umtals­verð nei­kvæð áhrif á m.a. þjón­ustu­fyr­ir­tæki í sjáv­ar­út­vegi og sveit­ar­fé­lög sem byggja afkomu sína að stórum hluta á tekjum af sjáv­ar­út­vegi. Þá getur hátt veiði­gjald ýtt undir frek­ari fækkun sjálf­stæðra atvinnu­rek­enda í sjáv­ar­út­vegi en afla­hlut­deild­ar­höfum hefur fækkað ört á síð­ustu árum eða um tæp 60% á 12 árum,“ segir í grein­ar­gerð­inni. 

Þá er lækk­unin rétt­lætt með því að vísa til þess að sjáv­ar­út­veg­ur­inn skili rík­is­sjóði nú þegar tals­verðum fjár­munum. „Svonefnt skatta­spor íslensks sjáv­ar­út­vegs, þ.e. heild­ar­greiðslur skatta og gjalda, er umtals­vert en sam­kvæmt emb­ætti rík­is­skatt­stjóra nam tekju­skattur sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækja um 6,3–7,6 millj­örðum kr. og trygg­ing­ar­gjald um 5,4–5,9 millj­örðum kr. á ári á árunum 2013–2017.“

Flutn­ings­menn frum­varps­ins, þau Lilja Rafney Magn­ús­dóttir, Kol­beinn Ótt­ars­son Proppé, Ásmundur Frið­riks­son, Njáll Trausti Frið­berts­son, Halla Signý Krist­jáns­dóttir og Sig­urður Páll Jóns­son, telja að óbreytt veiði­gjald kunni að hafa skað­leg áhrif á íslenskan sjáv­ar­út­veg. Því sé áríð­andi að end­ur­á­kvarða álagn­ingu gjalds­ins til lækk­unar.

Að óbreyttu var gert ráð fyrir að álagt veiði­gjald fisk­veiði­árs­ins 2017/2018 yrði um 10,8 millj­arðar króna. Samkvæmt fjár­lögum árs­ins 2018 átti veiði­gjaldið að skila rík­is­sjóði 10 millj­örðum í ár, en verði frum­varpið að lögum er áætlað að veiði­gjald fyrir alm­an­aks­árið 2018, að teknu til­liti til breytts per­sónu­af­sláttar, nemi um 8,3 millj­örðum. 

Svandís gagnrýndi „gjafir til útgerðarinnar“ á lokadögum þings

Stjórn­ar­and­staðan gagn­rýndi áform stjórn­ar­meiri­hlut­ans um lækkun veiði­gjalda harð­lega í umræðum um fund­ar­stjórn for­seta í morgun. 

Logi Ein­ars­son, for­maður Sam­fylk­ing­ar­innar vitn­aði í stöðu­upp­færslu sem Svandís Svav­ars­dóttir, núver­andi heil­brigð­is­ráð­herra, birti á Facebook þegar hún var þing­maður í stjórn­ar­and­stöðu árið 2013 og sam­bæri­leg til­laga um lækkun veiði­gjalds hafði komið fram frá meiri­hluta atvinnu­vega­nefndar. Svandís skrif­aði:

Mynd: Pressphoto / Geiri

„Áhuga­verður dagur í þing­inu. Á loka­sprett­inum er sam­komu­lag um þing­lok sett í upp­nám með til­högun meiri hluta atvinnu­vega­nefndar um að gefa enn í varð­andi gjafir til útgerð­ar­innar. Á einum degi, án rök­semda, án útreikn­inga, án skýr­inga á að fella niður veiði­gjald á kolmunna sem nemur 459 millj. kr. Stjórn­ar­meiri­hlut­inn sendir sprengju inn í við­kvæma stöðu. — Enn er málið óleyst.“

„Þetta er færsla frá Svandísi Svav­ars­dóttur, hæst­virtum ráð­herra, frá 4. júlí 2013,“ sagði Logi í morgun og kall­aði fram hlátur í þing­sal. „Ég tek hjart­an­lega undir með ráð­herra. Hér erum við að horfa upp á að það á lauma á síð­ustu metr­unum í gegn aft­ur­virkri lækkun, um 2,7 millj­arða kr., sem myndi nægja til að hækka barna­bætur um 30%. Þeir gætu líka not­ast til að bæta kjör öryrkja eða veitt betri hús­næð­is­stuðn­ing fyrir barna­fjöl­skyldur í land­inu.“

Fleiri komnir að þolmörkum en útgerðin

Helga Vala Helga­dóttir, þing­kona Sam­fylk­ing­ar­innar, tók í sama streng og sagði póli­tískri sprengju hent inn í þingið á loka­dögum þess.

Mynd: ©Bragi Þór Jós­efs­son / Alþingi

„Við for­mann atvinnu­vega­nefndar vil ég segja, vegna þess að hún útskýrir þetta með því að útgerðin sé komin að þol­mörkum, að fleiri eru komnir að þol­mörkum. Öryrkjar eru komnir að þol­mörkum. Heil­brigð­is­kerfið er komið að þol­mörkum. Vegirnir okkar eru komnir að þol­mörkum. Lög­reglan og fleiri og fleiri,“ sagði hún. „Af hverju er hugsa hátt­virtir þing­menn Vinstri grænna ekki um það? Hvernig stendur á því að hátt­virtir þing­menn hugsa fyrst um útgerð­ina en ætla enn einu sinni að gleyma barna­fjöl­skyldum og öryrkjum?“

Þá sagði Ólafur Ísleifs­son, þing­maður Flokks fólks­ins, að vinnu­brögðin væru óboð­leg og ekki sæm­andi. „Mál sem samið hafði verið um sitja föst í nefndum og nú á að setja fram fyrir þau þessa sprengju, sem hér hefur verið kölluð svo, þar sem rétta á til­teknum aðilum upp undir 3 millj­arða kr.“

„Ég get alveg tekið undir að þetta
mál er komið allt of seint fram“

Lilja Rafney Magn­ús­dóttir, for­maður atvinnu­vega­nefndar Alþingis, við­ur­kenndi að málið væri of seint á ferð­inni. „Ég get alveg tekið undir að þetta mál er komið allt of seint fram,“ sagði hún og bætti því við að umfjöllun um veiði­gjald og stöðu lít­illa og með­al­stórra sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækja hefði farið af stað í febr­úar.