Efla samstarf við NATO og stefna að heræfingum

Rík­is­stjórnin hyggst styrkja sam­starf Íslands við Atl­ants­hafs­banda­lagið (NATO) og gerir ráð fyrir umfangs­miklum her­æf­ingum á Íslandi næstu árin. Þar ber hæst þátt­taka í varnaræf­ing­unni Trident Juncture sem fer fram næsta haust, en jafn­framt er æfingin Dynamic Mongoose haldin á Íslandi annað hvert ár. Northern Viking æfingin verður einnig haldin hér annað hvert ár frá og með 2020 en auk þess tekur Ísland þátt í hinni árlegu Northern Challenge-æfingu NATO um varnir gegn hryðju­verkum. 

Þetta kemur fram í kafla um stefnu­mótun á sviði utan­rík­is­mála í við­auka við fjár­mála­á­ætlun rík­is­stjórn­ar­innar. Vinstri­hreyf­ingin grænt fram­boð er sá flokkur sem leiðir rík­is­stjórn­ina, en allt frá stofnun hefur flokk­ur­inn haft á stefnu­skrá sinni að Ísland skuli standa utan allra hern­að­ar­banda­laga og hafna víg­væð­ingu. „Binda á enda á her­setu í land­inu og hverfa úr NATO. Útgjöldum íslenska rík­is­ins vegna varn­ar­mála­deildar utan­rík­is­ráðu­neyt­is­ins og þátt­töku í NATO er betur varið til ann­arra þarfa sam­fé­lags­ins,“ segir meðal ann­ars í stefn­unni sem Vinstri græn kynntu í aðdrag­anda síð­ustu þing­kosn­inga. „Ekki á að leyfa her­æf­ingar í land­inu eða innan lög­sögu þess.“

Í stjórn­ar­sátt­mála rík­is­stjórnar Katrínar Jak­obs­dóttur segir að „þjóðar­ör­ygg­is­stefna Íslands sem sam­þykkt var af Alþingi“ verði höfð að leið­ar­ljósi næstu ár. Í umræddri stefnu, sem sam­þykkt var í formi þings­á­lykt­unar þann 13. apríl 2016, kemur fram að „Atl­ants­hafs­banda­lagið verði áfram lyk­il­stoð í vörnum Íslands og meg­in­vett­vangur vest­rænnar sam­vinnu sem Ísland tekur þátt í á borg­ara­legum for­sendum til að efla eigið öryggi og ann­arra banda­lags­ríkja“. Þetta stang­ast á við stefnu Vinstri grænna, sem lagð­ist gegn þings­á­lykt­un­ar­til­lög­unni, en er í sam­ræmi við stefnu flestra ann­arra flokka á Alþingi.

„Mark­visst er unnið að því að tryggja varnir Íslands og styrkja sam­starfið innan NATO. Rekstur varn­ar­mann­virkja á örygg­is­svæð­inu og starf­ræksla ratsjárkerf­is­ins sem nær yfir umfangs­mikið svæði á Norður-Atl­ants­haf­inu er veiga­mik­ill þáttur í fram­lagi Íslands til sam­eig­in­legra varna NATO og fyrir dyrum stendur all­nokkur end­urnýjun á þeim kerfum og ýmis við­halds­verk­efni eru í far­vatn­inu,“ segir í grein­ar­gerð fjár­mála­á­ætl­unar rík­is­stjórn­ar­innar. 

Flokks­for­ysta Vinstri grænna þurfti að gefa eftir í and­stöðu sinni við hernað og hern­að­ar­banda­lög þegar flokk­ur­inn átti í rík­is­stjórn­ar­sam­starfi við Sam­fylk­ing­una á tíma­bil­inu 2009 til 2013. Á þeim árum juk­ust fram­lög hins opin­bera til Atl­ants­hafs­banda­lags­ins auk þess sem Ísland varð, sem eitt af aðild­ar­ríkjum NATO, óbeinn þátt­tak­andi í hern­að­ar­að­gerðum banda­lags­ins í Líbíu. Á þessum árum fór Sam­fylk­ingin með utan­rík­is­ráðu­neytið auk þess sem mik­ill þing­meiri­hluti var og er enn fyrir áfram­hald­andi veru Íslands í NATO. Nú er Guð­laugur Þór Þórð­ar­son, þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins, utan­rík­is­ráð­herra rík­is­stjórnar undir for­sæti Vinstri grænna.