Karl Gauti Hjalta­son, þing­maður Flokks fólks­ins, telur að að breyt­ingar á hegn­ing­ar­lögum, sem fela í sér að öll tví­mæli eru tekin af því að sam­þykki sé nauð­syn­leg for­senda kyn­maka, geti haft slæmar afleið­ingar.

„Í einu skiptin sem ég fæ illan grun um að sak­laus maður hafi verið dæmdur sekur, þá hefur það gerst í nauðg­un­ar­dómum,“ segir Karl Gauti í sam­tali við Stundina.

Ákvæði um samþykki sett inn í lög

Alþingi sam­þykkti í síð­ustu viku þing­manna­frum­varp sem fól í sér breyt­ingu á skil­grein­ingu nauðg­unar á almennum hegn­ing­ar­lögum. Jón Steindór Valdi­mars­son, þing­maður Við­reisnar, var fyrsti flutn­ings­maður frum­varps­ins og lagði það fram ásamt þing­mönnum allra flokka nema Mið­flokks­ins og Flokks fólks­ins.

Breyt­ingin felur í sér að nú er for­taks­laust kveðið á um að sam­þykki þurfi að liggja fyrir áður en kyn­mök eru stunduð, að öðrum kosti sé um nauðgun að ræða. Kafli lag­anna sem breyt­ingin sneri að hljóðar eftir sam­þykkt frum­varps­ins svo: „Hver sem hefur sam­ræði eða önnur kyn­ferð­is­mök við mann án sam­þykkis hans ger­ist sekur um nauðgun og skal sæta fang­elsi ekki skemur en 1 ár og allt að 16 árum. Samþykki telst liggja fyrir ef það er tjáð af frjálsum vilja. Samþykki telst ekki liggja fyrir ef beitt er ofbeldi, hót­unum eða ann­ars konar ólög­mætri nauð­ung. Til ofbeldis telst svipt­ing sjálf­ræðis með inni­lokun, lyfjum eða öðrum sam­bæri­legum hætti.“ Fyrir sam­þykkt frum­varps­ins var orðið sam­þykki hvergi að finna í lög­unum.

Sat hjá við afgreiðsluna

Frum­varpið var sam­þykkt með öllum greiddum atkvæðum utan eins, atkvæðis Karl Gauta, sem sat hjá við afgreiðslu máls­ins. Karl Gauti hefur starfað við lög­gæslu­mál frá árinu 1989. Hann var settur sýslu­maður í Vest­manna­eyjum á árunum 1998 til 2014 og skóla­stjóri Lög­reglu­skóla rík­is­ins á árunum 2014 til 2016.

Mynd: Pressphotos.biz

Aðspurður hvers vegna hann hafi setið hjá við atkvæða­greiðsl­una svarar Karl Gauti því til að hann hafi­ein­fald­lega efa­semdir um ágæti breyt­ing­anna. „Það er ein­fald­lega vegna þess að ég hafði ekki sann­færst um ágæti þess­ara breyt­inga, ein­fald­lega. Ég vildi því ekki sam­þykkja þetta. Ég verð að taka það fram að ég er ekki í alls­herjar- og mennta­mála­nefnd, sem fjall­aði um frum­varpið, þannig að ég var kannski ekki búinn að lesa öll gögn sem mál­inu fylgdu. En ég var búinn að ræða við nokkra aðila, meðal ann­ars við rík­is­sak­sókn­ara, og ég var auð­vitað búinn að lesa text­ann. Ég hafði bara miklar efa­semdir um þetta mál og þess vegna ákvað ég að sitja hjá.“

Telur breytinguna geta haft slæmar afleiðingar

- En hvað er það við þessa breyt­ingu sem þú hefur svona miklar efa­semdir um? 

„Ég er í sjálfu sér ekki á móti þessum texta, en ég vil bara að farið sé hægar. Ég er búinn að vinna við þetta öll þessi ár, eins og þú veist, og ég hef lesið mikið af dómum í gegnum tíð­ina í alls kyns málum. Ég hef líka lesið mikið af nauðg­un­ar­dómum og í einu skiptin sem ég fæ illan grun um að sak­laus maður hafi verið dæmdur sekur, þá hefur það gerst í nauðg­un­ar­dómum. Það er skrýtið að þetta séu einu skiptin sem ég fæ þennan illa grun. Þess vegna ákvað ég að greiða ekki atkvæði vegna þess að ég var ekki sann­færður um ágæti þessa breyt­inga.“

-Telur þú sem sagt að þetta ákvæði hafi þá hættu í för með sér að hætta á slíku auk­ist, að sak­lausir menn séu dæmdir?

„Ég er ekki að segja það, ég veit í raun ekk­ert um það. Það eina sem ég veit er að þegar búið er að sam­þykkja þetta ákvæði þá lifir það sjálf­stæðu lífi, dóm­arar lesa það, og ein­hverjar hugs­anir hjá þeim sem sömdu það eða studdu það gilda ekk­ert. Það eru dóm­ar­arnir sem lesa ákvæðið og það eru þeir sem túlka það. Þessi breyt­ing gæti haft slæmar afleið­ingar.“