Yrði einka­leyfi rík­is­ins á smá­sölu áfengis afnumið má ætla að það gæti skotið stoðum undir rekstur versl­ana á lands­byggð­inni. Þetta er skoðun bæði fyrsta flutn­ings­manns frum­varps þar að lút­andi, sem og fram­kvæmda­stjóra Samtaka versl­unar og þjón­ustu. Áfengis- og tóbaks­verslun rík­is­ins rekur nú 37 vín­búðir á lands­byggð­inni en engu að síður er sú þjón­usta ekki til staðar á fjölda þétt­býl­is­staða. Víða er um langan veg að fara í næstu áfeng­is­út­sölu.

Svo dæmi séu tekin er enga vín­búð að finna á Breið­dals­vík, Stöðv­ar­firði, Eski­firði eða á Borg­ar­firði eystri á Aust­ur­landi. Á Norð­ur­landi eystra eru ekki vín­búðir á Rauf­ar­höfn, í Reykja­hlíð við Mývatn, á Grenivík, á Ólafs­firði og hvorki í Grímsey né Hrísey. Á Norð­ur­landi vestra eru vín­búðir á Sauð­ár­króki, Blöndu­ósi og Hvamms­tanga en til dæmis ekki á Skaga­strönd, í Varma­hlíð eða á Hofsósi. Íbúar á Ströndum þurfa að fara á Hólmavík til að kom­ast í vín­búð en enga slíka er að finna á Drangs­nesi eða í Norð­ur­firði. Á norð­an­verðum Vest­fjörðum er ein vín­búð, á Ísafirði. Hyggist Þing­eyr­ingar kaupa sér vín þurfa þeir að keyra að minnsta kosti 50 kíló­metra og yfir fjall­veg. Á sunn­an­verðum Vest­fjörðum er hvorki vín­búð á Tálkna­firði eða á Bíldudal. Auk þessa þétt­býl­is­staða sem hér að framan eru taldir upp eru mun fleiri þar sem ekki er áfeng­is­verslun rekin.

Fæstir þess­ara þétt­býl­is­staða eru mjög fjöl­mennir og er sú stað­reynd vænt­an­lega ástæða þess að Áfengis- og tóbaks­verslun rík­is­ins hefur ekki opnað þar útibú sín. Hins vegar eru víð­ast hvar reknar mat­vöru­versl­anir á umræddum stöðum og eru þess dæmi að sá rekstur hafi verið erf­iður, einmitt sökum fámennis.

„Það er deg­inum ljós­ara að afnám einka­leyfis rík­is­ins myndi styrkja verslun í dreifð­ari byggðum lands­ins“

Væri til góða fyrir neytendur

Þor­steinn Víglunds­sonÓtækt er að það sé á hendi ein­ok­un­ar­að­ila að ákvarða hvar selja megi áfengi, segir Þor­steinn.

Í frum­varpi sem Þor­steinn Víglunds­son, vara­for­maður Við­reisnar, er fyrsti flutn­ings­maður að er lagt til að einka­leyfi rík­is­ins á smá­sölu áfengis verði afnumið og einka­að­ilum verði heim­iluð slík sala. Frum­varpið gerir ráð fyrir að almennt verði heim­ilt að selja áfengi í smá­sölu í sér­versl­unum með mat- og drykkj­ar­vörur, þó ekki í stór­mörk­uðum og mat­vöru­versl­unum. Hins vegar er til­tekið í frum­varp­inu að ráð­herra geti í reglu­gerð kveðið á um að í til­teknum sveit­ar­fé­lögum verði heim­ilt að veita und­an­þágu frá meg­in­regl­unni um sér­versl­anir, enda sé talið óhag­kvæmt sökum fámennis að reka sér­versl­anir ein­göngu með áfengi. Þetta ákvæði telur Þor­steinn að geti styrkt verslun á lands­byggð­inni.

„Sam­rekstur venju­legra dag­vöru­versl­anna og áfeng­is­sölu gæti hæg­lega skotið stoðum undir versl­un­ar­rekstur á þessum fámenn­ari stöðum. Stóra málið er að þetta sé ekki ein­göngu ákvörðun einnar ein­ok­un­ar­versl­unar á hendi rík­is­valds­ins, hvar selja megi áfengi. Þetta gæti opnað mögu­leika á að opnuð yrði áfeng­is­út­sala í smærri byggð­ar­lögum þar sem vín­búð­irnar hafa ekki treyst sér til að opna og að sama skapi hjálpað til við að halda úti verslun með dag­vöru á þessum stöðum. Það væri til góða fyrir neyt­endur,“ segir Þor­steinn í sam­tali við Stundina.

Andrés Magn­ús­son, fram­kvæmda­stjóri Samtaka versl­unar og þjón­ustu, er á sama máli og Þor­steinn. „Það er deg­inum ljós­ara að afnám einka­leyfis rík­is­ins myndi styrkja verslun í dreifð­ari byggðum lands­ins. Við höfum bent á þetta ítrekað við umfjöllun um fyrri frum­vörp svip­aðs efnis. Ég er ekki í nokkrum minnsta vafa um að afnám á einka­leyfi rík­is­ins hefði góð áhrif í þessum efnum,“ segir hann.