Þór Whitehead, sagn­fræði­pró­fessor við Háskóla Íslands, telur að eng­inn for­maður hægri­flokks sem nyti mests kjör­fylgis í vest­rænu landi myndi sætta sig við að vera í rík­is­stjórn undir for­ystu mun minni flokks sem kenndi sig við vinstri rót­tækni. Þetta kemur fram í harð­orðri grein eftir Þór sem birt­ist í Morg­un­blað­inu í dag.

Mynd: Morg­un­blaðið / Eggert Jóhann­es­son

„Verði af vænt­an­legri stjórn­ar­myndun á hún sér áreið­an­lega ekk­ert for­dæmi í stjórn­mála­sögu Evrópu. Það ætti að vera fylg­is­mönnum Sjálf­stæð­is­flokks­ins til umhugs­unar um, hvað for­mann­inum og þing­flokknum gangi til með ósín­girni sinni og hvaða áhrif hún geti haft á stöðu flokks­ins í fram­tíð­inni,“ skrifar hann.

Þór er sjálf­stæð­is­maður til margra ára og var í Eim­reið­ar­hópnum svo­nefnda sem boð­aði frjáls­hyggju af miklum krafti á átt­unda og níunda ára­tug síð­ustu aldar.

Hann gagn­rýnir flokks­for­ystu Sjálf­stæð­is­flokks­ins fyrir að leita ekki umboðs flokks­manna eða hafa minnsta sam­ráð við gras­rót­ina vegna ákvarð­ana er snúa að þeim stjórn­ar­mynd­un­ar­við­ræðum sem nú standa yfir.

Þór seg­ist hafa sent stjórn Varðar, full­trúa­ráðs sjálf­stæð­is­fé­lag­anna í Reykja­vík, tölvu­póst á dög­unum og hvatt til þess að efnt yrði án tafar til fundar „þar sem for­maður flokks­ins ræddi stjórn­ar­mynd­un­ina og stöðu flokks­ins og sína eigin í ljósi kosn­inga­úr­slita“. Þá teldi hann við­eig­andi að ein­hverjum sem talist gæti góður og gildur full­trúi almennra flokks­manna, yrði boðið að flytja fram­sögu á fund­inum.

„Á þeim þremur fundum sem ég hef sótt í
Valhöll á síð­ustu árum hafa frjálsar umræður
ekki leyfst, jafn­vel ekki um Icesave-samn­ing­inn“

„Ég benti á að leyfa yrði frjálsar umræður á fund­inum, svo að eitt­hvert sam­tal gæti farið fram á milli for­yst­unnar og ann­arra fund­ar­manna,“ skrifar Þór og bætir því við að þessi ábend­ing hafi ekki verið send að ástæðu­lausu. „Á þeim þremur fundum sem ég hef sótt í Valhöll á síð­ustu árum hafa frjálsar umræður ekki leyfst, jafn­vel ekki um Icesave-samn­ing­inn. Virkir félagar í flokknum segja mér að þetta sé orðin regla. For­ystu­menn hafi jafnan óheftan ræðu­tíma, en fund­ar­mönnum leyf­ist aðeins að bera fram stuttar fyr­ir­spurnir, ella sé þaggað niður í þeim.“

Hann seg­ist hafa sent Bjarna Bene­dikts­syni sjálfum, auk rit­ara og vara­for­manns, afrit af tölvu­póst­inum. Þá hafi hann tekið fram að vegna reynslu af fyr­ir­renn­urum for­manns Varðar myndi hann ekki una svar­leysi heldur taka málið upp í dag­blaði ef svo bæri undir. 

„Nú fór eins og vísir menn höfðu spáð, að for­maður Varðar svar­aði mér engu. Ég sendi því Áslaugu Örnu Sig­ur­björns­dóttur, rit­ara og vara­for­manni flokks­ins, og Guðlaugi Þór Þórð­ar­syni, fyrsta þing­manni í kjör­dæmi mínu, skeyti með ósk um að þau beittu sér fyrir því að Varð­ar­for­mað­ur­inn svar­aði erindi mínu. En þau Áslaug, sem telst ábyrg fyrir flokks­starf­inu, reynd­ust ekki virða mig svars fremur en for­mað­ur­inn,“ skrifar Þór og spyr hvort það sé „til of mik­ils mælst að ræða hugs­an­lega stjórn­ar­myndun og afsal á for­ystu­hlut­verki Sjálf­stæð­is­flokks­ins til VG við óbreytta flokks­menn, áður en til ákvarð­ana kemur.“

Þá veltir hann því fyrir sér hvort vinnu­brögðin geti talist sóma­sam­leg í lýð­ræð­is­flokki. Grein Þórs lýkur með eft­ir­far­andi orðum: „Hvernig endar veg­ferð, sem hefst með því að ræða ekki við það fólk, sem veitti flokknum sigur í því ein­vígi, er fram fór í síð­asta mán­uði á milli hans og VG um for­ystu­hlut­verk í stjórn­málum lands­ins? Getur for­mað­ur­inn og þing­flokk­ur­inn afskrifað það umboð líkt og hluta­bréf í aðþrengdu útrás­ar­fyr­ir­tæki? Hvaða afleið­ingar hefur það fyrir flokk­inn? Tíminn leiðir það í ljós, en ég verð að við­ur­kenna að aldrei hefur orðið „flokks­eig­endur“ haft jafn­skýra merk­ingu í mínum huga.“