Nýrnaveiki í eldislaxi leiðir til laxadauða og taps fyrir Arnarlax

Nýrna­veiki hefur sett stórt strik í reikn­ing­inn í starf­semi lax­eld­is­fyr­ir­tæk­is­ins Arnarlax í Arn­ar­firði á þessu ári og leitt til mik­ils dauða á eld­is­laxi hjá fyr­ir­tæk­inu. Þetta kemur fram í árs­hluta­upp­gjöri móð­ur­fé­lags Arnarlax, Salmar AS, sem gert var opin­bert í morgun. Salmar er eitt stærsta lax­eld­is­fyr­ir­tæki Noregs og á 34 pró­senta hlut í Arn­ar­laxi.  Í sér­stökum kafla í árs­hluta­upp­gjör­inu er fjallað um starf­semi Arnarlax nýrna­veik­ina sem fyr­ir­tækið hefur barist við á árinu og allt frá því í fyrra­haust. 

Orðrétt segir í árs­hluta­upp­gjör­inu: „Kostn­aður við lífmass­ann [eld­is­lax­inn] sem var rækt­aður var á þriðja árs­fjórð­ungi varð fyrir nei­kvæðum afleið­ingum vegna líf­fræði­legra þátta, þar með talið hærri dán­ar­tíðni, meðal ann­ars vegna fiski­sjúk­dóms­ins BKD, nýrna­veiki.“ Þessar upp­lýs­ingar um nýrna­veik­ina og dán­ar­tíðni eld­is­laxa Arnarlax á þriðja árs­fjóðr­ungi 2017 hafa ekki komið fram áður en Salmar As virð­ist telja að brýnt sé að halda þessum upp­lýs­ingum til haga. 

 Tekjutap út sjúkdómnum

Fram kemur í upp­gjör­inu að tekjur Arnarlax hafi dreg­ist saman frá 198 millj­ónum norskra króna á öðrum árs­fjórð­ungi og niður í 113,8 millj­ónir norskra króna á þriðja árs­fjórð­ungi 2017, meðal ann­ars vegna nýrna­veik­innar. Þá fór hagn­aður Arnarlax fyrir fjár­magnsliði úr 26 millj­ónum norskra króna á öðrum árs­fjórð­ungi og niður í mínus 4,8 millj­ónir norskra króna. 

„Ég ætla ekki að tala um þetta“

Víkingur Gunn­ars­son, fram­kvæmda­stjóri Arnarlax, neitar að tjá sig um nýrna­veik­ina og þær upp­lýs­ingar sem fram koma í árs­hluta­upp­gjöri Salmar. Norska félagið gefur því meiri upp­lýs­ingar um nýrna­veik­ina en íslenska dótt­ur­fé­lagið. „Mér finnst þú skrifa um lax­eldið á mjög eins­leitan hátt og mér finnst eins og þú sért á móti þess­ari grein. Þannig að ég ætla bara ekk­ert að tjá mig um þetta. Þú getur bara skrifað það sem þú vilt. Þetta er ekki stór­mál og ekki við­kvæmt mál. Ég ætla ekki að tala um þetta. Takk fyrir að hringja,“ segir Víkingur.  

Glímt við veikina í heilt ár

Frétta­tím­inn greindi frá því árs­byrjun að nýrna­veiki hefði komið upp hjá Arn­ar­laxi en þessi sjúk­dómur er einn helsti sjúk­dóm­ur­inn sem komið getur upp í lax­eldi og getur verið erfitt að eiga við hann. Löxum sem sýkj­ast af nýrna­veik­inni er slátrað og þeim fargað líkt og gert var hjá Arn­ar­laxi og Arctic Sea Farm síð­ast­liðið haust sam­kvæmt frétt Frétta­tím­ans. Þar sagði að slátra hefði þurft 200 tonnum af eld­is­laxi vegna sjúk­dóms­ins en sá fiskur er svo keyrður til Borg­ar­fjarðar þar sem hann er urð­aður hjá sorp­hreinsi­stöð Borg­ar­fjarðar. 

Nýrna­veikin smit­ast frá villtum laxi yfir til eld­is­laxs­ins þó villtir laxar beri ekki smi­tein­kenni sem eld­is­lax­arnir bera. Sjúk­dóm­ur­inn sýnir að eld­is­lax­inn hjá Arn­ar­laxi hefur kom­ist í návígi við villtan lax og getur slíkt sam­neyti falið í sér hættu á erfða­blönd­unun á milli villta íslenska lax­is­ins og norska eld­is­laxs­ins sem not­aður er í eld­inu á Íslandi. Nýrna­veikin getur orðið svo skæð að dæmi er um að lax­eld­is­fyr­ir­tæki hafi orðið gjald­þrota þegar hún hefur komið upp sam­kvæmt Mat­væla­stofnun Íslands. 

Árs­hluta­upp­gjör Salmar As má nálg­ast hér.