Ísrael varaði borgara sína við því í dag að búast mætti við margra vikna átökum við Íran, eftir að stjórnvöld í Washington og Teheran höfðu skipst á hótunum um að eyðileggja orkuver eða stöðva útflutning á olíu og gasi, nú á fjórðu viku stríðsins.

Donald Trump, forseti Bandaríkjanna, hefur hótað að slá út orkuver Írans nema Hormússund verði opnað fyrir skipaumferð – á meðan Íran hefur heitið því að loka sundinu alveg ef Trump fylgir hótun sinni eftir og kæfa þannig þá litlu umferð sem hefur þó haldið áfram.

Pattstaðan hefur aftur á móti aukið áhyggjur af mikilvægum borgaralegum innviðum í Íran og við Persaflóa, ef árásir annars hvors aðilans skyldu hitta orkuver, afsöltunar- og vatnsveitustöðvar eða kjarnorkuver.

Þegar Ísrael bætti í landaðgerðir sínar dýpra inn í Líbanon í leit að bandamönnum Írans og beindi loftárásum að brúm, sagði talsmaður hersins, Effie Defrin hershöfðingi, við Ísraela: „Við eigum von á fleiri vikum af átökum við Íran og Hezbollah“.

Mikilvægir innviðir

Trump, sem er undir pólitískum þrýstingi vegna hækkandi eldsneytisverðs, sagði að Bandaríkin myndu „gjörsamlega eyðileggja“ írönsk orkuver ef Teheran bindi ekki enda á raunverulega lokun sína á sundinu fyrir klukkan 23:44 á morgun, samkvæmt færslu hans á Truth Social.

„Ef hótanir Bandaríkjanna varðandi orkuver Írans verða að veruleika ... verður Hormússundi lokað alveg og það verður ekki opnað aftur fyrr en eyðilögð orkuver okkar hafa verið endurbyggð,“ varaði aðgerðastjórn íranska hersins við.

Stjórnin sagði að hún myndi einnig gera árásir á „orkuver, orku- og upplýsinga- og samskiptatækniinnviði“ Ísraels – ásamt orkuverum í löndum á svæðinu sem hýsa bandarískar herstöðvar og fyrirtæki með bandaríska hluthafa.

Mohammad Bagher Ghalibaf, hinn valdamikli forseti íranska þingsins, varaði við því að mikilvægir innviðir um allt svæðið yrðu „taldir lögmæt skotmörk og yrðu eyðilagðir með óafturkræfum hætti“.

Orkumálaráðherra Írans sagði að árásir Bandaríkjanna og Ísraels hefðu þegar valdið „miklum skemmdum“ á vatns- og orkuinnviðum landsins frá því stríðið hófst 28. febrúar.

Áhyggjur af kjarnorkuslysum

Þrjóska Írana birtist degi eftir að flugskeyti þeirra komust fram hjá hinum margrómuðu loftvörnum Ísraels og lentu í tveimur bæjum í suðurhlutanum, þar á meðal Dimona, nálægt kjarnorkuveri Ísraels í eyðimörkinni. Tugir særðust.

„Við héldum að við værum örugg,“ sagði Galit Amir, 50 ára starfsmaður í umönnun, við AFP í Dimona. „Við bjuggumst ekki við þessu.“

Benjamin Netanjahú forsætisráðherra hét því að elta háttsetta foringja í Byltingarverði Írans „persónulega“ þegar hann skoðaði skemmdirnar í Arad, hinum bænum sem varð fyrir írönsku flugskeyti.

Árásir Írans á Ísrael bentu til þess að vopnabúr þeirra skapi ógn á svæðinu, jafnvel eftir að Trump og Netanyahu héldu því fram að þeir hefðu gereytt herafla Teheran.

Flugskeyti lenti, að sögn björgunarmanna, um fimm kílómetra frá því sem almennt er talið vera eina kjarnorkuvopnabúr Mið-Austurlanda, þótt Ísrael hafi aldrei viðurkennt að búa yfir kjarnorkuvopnum og haldi því fram að stöðin sé til rannsókna.

Íran sagði að árásin á Dimona væri svar við fyrri árás á kjarnorkurannsóknarstöð sína í Natanz.

Aðspurður um Natanz sagði ísraelski herinn að hann væri „ekki meðvitaður um árás“.

„Stríðið í Mið-Austurlöndum hefur náð hættulegu stigi“ með árásunum á Natanz og Dimona, sagði Tedros Adhanom Ghebreyesus, yfirmaður Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar.

„Ég hvet alla aðila eindregið til að sýna hámarks aðgát hernaðarlega og forðast allar aðgerðir sem gætu leitt til kjarnorkuatvika.“

Lokun Hormússunds

Tök Írans á Hormússundi, þar sem venjulega er fluttur um fimmtungur af hráolíu og fljótandi jarðgasi heimsins, hafa skekið markaði og lyft eldsneytisverði upp úr öllu valdi.

Verð á Brent-hráolíu frá Norðursjó er nú yfir 105 dölum á tunnu, sem ýtir undir ótta um meiri verðbólgu og minni hagvöxt á heimsvísu.

Síðustu daga hefur Íran leyft sumum skipum frá löndum sem það telur vingjarnleg að fara í gegn, en varað við því að það muni stöðva skip frá löndum sem það segir hafa tekið þátt í „árásargirninni“ gegn sér.

Íranska þingið íhugar að leggja tolla á skipaumferð um sundið og sagði Ghalibaf þingforseti að sjóumferð myndi „ekki fara aftur í sama horf og fyrir stríð“.

Patrick Pouyanne, forstjóri franska olíurisans TotalEnergies, sagði að efnahagshorfur myndu versna því lengur sem átökin drægjust á langinn.

„Ef þetta varir lengur en í sex mánuði munum við sjá raunveruleg áhrif. Öll efnahagskerfi heimsins munu verða fyrir tjóni,“ sagði hann við kínversku sjónvarpsstöðina CGTN.

Árásir um allt svæðið

Áhrifa stríðsins gætir áfram um allt svæðið.

Snemma í dag heyrðu blaðamenn AFP í Jerúsalem í sprengingum og loftvarnasírenum þegar Íran skaut nýrri runu flugskeyta á Ísrael, en Ísraelar sögðust svara með árásum á Teheran.

Ófriðurinn magnaðist einnig í Líbanon.

Ísraelsher tilkynnti um „víðtæka árásahrinu“ til að eyðileggja brýr sem Hezbollah-samtökin, studd af Íran, eru sögð nota.

Joseph Aoun, forseti Líbanons, fordæmdi árásir Ísraela á brýr og aðra innviði í suðurhluta landsins og kallaði þær „aðdraganda innrásar á landi“.

Eyal Zamir, hershöfðingi og yfirmaður ísraelska hersins, gerði ekkert til að draga úr þessum ótta.

„Aðgerðin gegn hryðjuverkasamtökunum Hezbollah er rétt að byrja... Þetta er langvinn aðgerð,“ sagði hann. „Við erum nú að undirbúa að hefja markvissar aðgerðir á landi og árásir samkvæmt skipulagðri áætlun.“

Líbanon dróst inn í stríðið í Mið-Austurlöndum þegar Hezbollah hóf að skjóta flugskeytum á Ísrael þann 2. mars til að hefna fyrir drápið á Ali Khamenei, æðstaklerki Írans, í árásum Bandaríkjanna og Ísraels.

Heilbrigðisráðuneyti Líbanons sagði að fjórir hefðu látist í dag í tveimur árásum í suðurhluta landsins og yfirvöld hafa tilkynnt um 1.029 látna á þriggja vikna átökum, auk þess sem rúmlega ein milljón manna hefur hrakist á flótta.