Hæstiréttur Bandaríkjanna úrskurðaði í dag að Donald Trump hefði farið út fyrir valdsvið sitt með því að leggja á fjölda tolla sem raskað hafa alþjóðaviðskiptum. Þar með var lokað fyrir mikilvægt tæki sem forsetinn hefur beitt til að koma efnahagsstefnu sinni í framkvæmd.

Hæstiréttur, þar sem íhaldssamir dómarar eru í meirihluta, kvað upp úrskurð sinn með sex atkvæðum gegn þremur og sagði að neyðarlög um alþjóðleg efnahagsmál (IEEPA) „heimili ekki forsetanum að leggja á tolla“.

Engu að síður verða tollar í Bandaríkjunum áfram þeir hæstu frá árinu 1946, eða að meðaltali 9,1%, samkvæmt New York Times. Og Trump mun enn geta lagt á tolla, en með breyttu sniði og meira ferli.

Þótt Trump hafi lengi beitt tollum sem þrýstiafli og í samningaviðræðum, nýtti hann sér neyðarheimildir í efnahagsmálum á fordæmalausan hátt þegar hann tók aftur við forsetaembættinu á síðasta ári til að leggja nýja tolla á nánast alla viðskiptaaðila Bandaríkjanna.

Þar á meðal voru „gagnkvæmir“ tollar vegna viðskiptahátta sem stjórnvöld í Washington töldu ósanngjarna, auk sérstakra tolla sem beindust að helstu viðskiptalöndunum Mexíkó, Kanada og Kína vegna flæðis ólöglegra fíkniefna og innflytjendamála.

Dómstóllinn benti á að „hefði þingið ætlað að veita hið sérstaka og óvenjulega vald til að leggja á tolla“ með IEEPA-lögunum, „hefði það gert það með skýrum hætti, eins og það hefur stöðugt gert í öðrum tollalögum“.

Úrskurðurinn hefur ekki áhrif á sértæka tolla sem Trump hefur lagt á innflutning á stáli, áli og ýmsum öðrum vörum. Formlegar athuganir sem gætu á endanum leitt til fleiri slíkra sértækra tolla eru enn í vinnslu.

Ákvörðun Hæstaréttar staðfestir fyrri niðurstöður lægri dómstiga um að tollar sem Trump lagði á samkvæmt IEEPA-lögunum hafi verið ólöglegir.

Lægri dómstig í viðskiptamálum hafði úrskurðað í maí að Trump hefði farið út fyrir valdsvið sitt með allsherjarálagningu og komið í veg fyrir að flestir tollarnir tækju gildi, en þeirri niðurstöðu hafði verið frestað á meðan ríkisstjórnin áfrýjaði málinu.

Takmarkar geðþótta

Að fella niður neyðartollana „takmarkar metnað forsetans til að leggja á allsherjartolla að geðþótta,“ sagði Erica York hjá Tax Foundation, sem eru óhagnaðarsamtök um skattastefnu.

En hann hefði samt önnur lög til að beita fyrir tollum, jafnvel þótt þau séu yfirleitt takmarkaðri að umfangi – eða krefjist sérstakra ferla eins og rannsókna – sagði York í samtali við AFP.

„Úrskurðurinn tekur í sundur lagastoðirnar, en ekki bygginguna sjálfa,“ sögðu sérfræðingarnir Carsten Brzeski og Julian Geib hjá ING um viðskiptahömlur Trumps.

Tollar gagnvart Kanada haldast

Úrskurður Hæstaréttar Bandaríkjann staðfestir að tollarnir hafi verið „órökstuddir“, sagði kanadíski ráðherrann sem ber ábyrgð á viðskiptum við Bandaríkin.

Dominic LeBlanc, ráðherra alþjóðaviðskipta, benti þó á að tollar sem valda mestum skaða í Kanada – sértækar aðgerðir sem hafa áhrif á stál-, ál- og bílaiðnaðinn – væru enn í gildi þrátt fyrir úrskurðinn og lofaði því að stjórnvöld í Ottawa myndu vinna með Trumpstjórninni að því að „skapa vöxt og tækifæri beggja vegna landamæranna“.

Vinna með Bandaríkjunum

Bretar ætla að vinna með Bandaríkjunum að því að sjá hvernig niðurfelling á tollum Trumps mun hafa áhrif á viðskiptasamning landanna tveggja, sagði talsmaður ríkisstjórnarinnar í dag.

„Við munum vinna með stjórnvöldum til að skilja hvernig úrskurðurinn mun hafa áhrif á tolla fyrir Bretland og umheiminn,“ sagði talsmaðurinn og bætti við að Bretar byggjust við að „bestu viðskiptakjör þeirra gagnvart Bandaríkjunum haldist“.

Evrópusambandið boðaði í dag að það væri að kanna úrskurðinn.

„Við tökum eftir úrskurðinum ... og erum að greina hann vandlega,“ sagði Olof Gill, talsmaður ESB í viðskiptamálum.

„Við erum áfram í nánu sambandi við bandarísk stjórnvöld þar sem við leitumst eftir skýrleika um þau skref sem þau hyggjast taka til að bregðast við þessum úrskurði,“ bætti hann við. „Fyrirtæki beggja vegna Atlantshafsins eru háð stöðugleika og fyrirsjáanleika í viðskiptasambandinu“.