Donald Trump, for­seti Banda­ríkj­anna, stig­magn­aði í dag aðgerðir sínar til að yfir­taka Grænland og hót­aði mörgum Evr­ópu­þjóðum allt að 25 pró­senta tollum þar til kaup hans á næsta nágranna­landi Íslands næðu fram að ganga.

Hótanir Trumps komu á sama tíma og þús­undir manna mót­mæltu í höf­uð­borg Græn­lands gegn ósk hans um að eign­ast þessa auð­linda­ríku eyju.

Þúsundir til við­bótar mót­mæltu í Kaup­manna­höfn og öðrum dönskum borgum.

Banda­ríkja­for­seti beindi reiði sinni að Danmörku, sem er aðili að NATO, auk nokk­urra Evr­ópu­landa sem hafa sent her­menn á und­an­förnum dögum til Græn­lands, þar sem 57.000 manns búa.

Ef hót­anir Trumps gegn NATO-banda­lags­þjóðum Banda­ríkj­anna verða að veru­leika myndi það skapa for­dæma­lausa spennu innan banda­lags­ins.

Tollur hækkaður um 10%

Frá og með 1. febr­úar myndu Danmörk, Noregur, Svíþjóð, Frakk­land, Þýska­land, Bretland, Holland og Finnland verða fyrir 10 pró­senta tolli á allar vörur sem sendar eru til Banda­ríkj­anna, sagði Trump í færslu á sam­fé­lags­miðl­inum Truth Social.

„Þann 1. júní 2026 verður toll­ur­inn hækk­aður í 25%. Þessi tollur verður gjald­fall­inn og í kröfu þar til sam­komu­lag næst um full­komin og alger kaup á Græn­landi,“ skrif­aði hann.

„Þessi lönd, sem leika þennan mjög hættu­lega leik, hafa skapað áhættu­stig sem er hvorki ásætt­an­legt né sjálf­bært,“ sagði Trump.

„Þess vegna er brýnt, til að vernda heims­frið og öryggi, að gripið sé til öfl­ugra aðgerða svo þetta hugs­an­lega hættu­lega ástand endi fljótt og án nokk­urs vafa.“

Trump bætti við að hann væri „þegar í stað opinn fyrir samn­inga­við­ræðum við Danmörku og/eða eitt­hvert þess­ara landa.“

Svíar hafna ógnunum

Ulf Kristers­son, for­sæt­is­ráð­herra Sví­þjóðar, hafn­aði í dag hótun Donalds Trumps Banda­ríkja­for­seta um að leggja háa tolla á Evr­ópu­þjóðir ef þær leyfðu honum ekki að kaupa Grænland.

„Við látum ekki hræða okkur,“ sagði hann í skila­boðum sem send voru til AFP. „Aðeins Danmörk og Grænland taka ákvarð­anir í málum sem varða þau.“

„Ég mun alltaf verja land mitt og nágranna­ríki okkar,“ bætti hann við og lagði áherslu á að þetta væri „evr­ópskt mál.“

„Svíþjóð á nú í ítar­legum við­ræðum við önnur ESB-lönd, Noreg og Bretland til að finna sam­eig­in­legt svar,“ bætti hann við.

Emmanuel Macron, for­seti Frakk­lands, for­dæmdi líka hótun Trumps.

„Tolla­hót­anir eru óásætt­an­legar og eiga ekki heima í þessu sam­hengi,“ sagði Macron á X.

„Evr­ópu­búar munu bregð­ast við á sam­ein­aðan og sam­ræmdan hátt ef þær verða stað­festar,“ bætti hann við. „Við munum tryggja að full­veldi Evrópu sé virt.“

Vilja Bandaríkin á brott

Í Nuuk veif­uðu þús­undir manna, þar á meðal for­sæt­is­ráð­herra lands­ins, Jens-Frederik Nielsen, græn­lenskum fánum, sungu slag­orð og hefð­bundin inúíta­lög í léttri rign­ingu.

Margir voru með der­húfur með orð­unum „Make America Go Away“ – sem er til­brigði við slag­orð Trumps „Make America Great Again“.

„Við viljum ekki að Trump ráð­ist inn í Grænland, það eru skila­boðin,“ sagði Paarniq Larsen Strum, 44 ára hjúkr­un­ar­fræð­ingur, á mót­mæl­unum í Nuuk og kall­aði ástandið „taugatrekkj­andi“.

„Við krefj­umst virð­ingar fyrir sjálfs­á­kvörð­un­ar­rétti lands okkar og fyrir okkur sem þjóð,“ bætti skipu­leggj­andi mót­mæl­anna, Avijaja Rosing-Olsen, við.

Í Kaup­manna­höfn sagði Kirsten Hjoern­holm, 52 ára starfs­maður hjálp­ar­sam­taka, að það væri mik­il­vægt að sýna sam­stöðu með Græn­lend­ingum.

„Það er ekki hægt að láta banda­mann leggja sig í ein­elti. Þetta snýst um alþjóða­lög,“ sagði hún.

Í kringum hana veif­uðu mót­mæl­endur fánum Dan­merkur og Græn­lands og sungu „Kala­allit Nunaat!“ – nafn lands­ins á græn­lensku.

Sumir héldu einnig á skiltum þar sem stóð „USA alr­eady has too much ICE,“ og vís­uðu þar til þess að Trump hefur sent alrík­is­full­trúa inn­flytj­enda­eft­ir­lits­ins til borga í Banda­ríkj­unum, á meðan aðrir sungu „Grænland er ekki til sölu.“

Fullyrðingar um „öryggi“ Bandaríkjanna

Trump hefur ítrekað haldið því fram að Banda­ríkin þurfi á Græn­landi að halda vegna „þjóðar­ör­yggis“ Banda­ríkj­anna. Hann heldur því einnig fram að Danmörk sé ófær um að tryggja öryggi svæð­is­ins, einkum gagn­vart Kína og Rúss­landi.

Frakkar sögðu að her­æf­ingin á Græn­landi væri hönnuð til að sýna heim­inum að þeir myndu verja svæðið.

Danir sögðu að Banda­ríkj­unum hefði verið boðið að taka þátt í æfing­unni.

Ekki var ljóst á hvaða heim­ild Banda­ríkja­for­seti myndi byggja á til að leggja á tolla upp á allt að 25 pró­sent.

Frá því hann tók aftur við for­seta­emb­ætt­inu hefur Trump lagt á víð­tæka tolla á vörur frá nán­ast öllum við­skipta­löndum til að bregð­ast við því sem Washington segir vera ósann­gjarna við­skipta­hætti og sem tæki til að þrýsta á rík­is­stjórnir vegna áhyggju­efna Banda­ríkj­anna.

Banda­ríkin og Evr­ópu­sam­bandið gerðu sam­komu­lag síð­asta sumar um að lækka banda­ríska tolla á helstu evr­ópskar vörur og er sam­komu­lagið nú í fram­kvæmd.

Einnig í dag var sendi­nefnd banda­rískra þing­manna að ljúka heim­sókn til Kaup­manna­hafnar til við­ræðna við græn­lenska og danska stjórn­mála­menn.

Hópurinn, undir for­ystu öld­unga­deild­ar­þing­manns demókrata, Chris Coons, sagði frétta­mönnum að afstaða Trumps væri röng og ekki studd af meiri­hluta Banda­ríkja­manna.

Henni er einnig alfarið hafnað af Græn­lend­ingum, en 85 pró­sent þeirra – sam­kvæmt nýj­ustu skoð­ana­könnun sem birt var í jan­úar 2025 – eru and­víg því að landið gangi í Banda­ríkin. Aðeins sex pró­sent voru fylgj­andi.