„Ég ætla bara að skamma mitt bak­land, verka­lýðs­hreyf­ing­una. Mér finnst verka­lýðs­hreyf­ingin ekki hafa sýnt sam­keppni nógu mik­inn áhuga. Því sam­keppni á borð við Prís getur verið meira virði en ein­hver lífs­kjara­samn­ingur. Það vantar þetta tal um sam­keppn­is­málin.“

Þetta sagði Vil­hjálmur Hilm­ars­son, hag­fræð­ing­ur hjá stétt­ar­fé­lag­inu Visku, í nýjasta þætti Pressu á föstu­dag. Hann var þangað kom­inn ásamt Benedikt S. Bene­dikts­syni, fram­kvæmda­stjóra Sam­taka versl­un­ar og þjón­ustu, til að ræða um mat­vöru­verð og íslenskan mat­vöru­markað.

Skaðlegt að gengisfella SKE

Vil­hjálmur segir að það sé ekki annað hægt en að draga aðra ályktun en að núver­andi stjórn­völd hafi mark­visst veikt Sam­keppn­is­eft­ir­litið (SKE), hvort sem það væri með ráðum gert eða ekki. 

„Ég vona að fólk hafi það í huga þegar það kýs núna. Hvort stjórn­mála­flokkar hafi yfir­leitt áhuga á sam­keppni og hvað hún þýðir,“ segir hann. Búið sé að geng­is­fella og tala gegn orð­spori SKE, sem sé mjög skað­legt. 

Benedikt tók undir þetta. „Ef póli­tíkin er til­búin að ræða sam­keppni þá er það bara af hinu góða. Það sem ég veit að minn geiri hefur mikið kallað á er öfl­ugri leið­bein­inga­gjöf frá SKE.“

Tilkoma Prís hafði áhrif á matarverðbólguna

Hvað við kemur Prís, lág­vöru­verslun í Kópavogi sem opn­aði í sumar, segir Benedikt að það sé mjög hollt fyrir mark­að­inn að fá nýja aðila inn með nyjar áherslur. Aukin sam­keppni sé öllum til hags­bóta.

Vil­hjálmur segir að sér þyki stór­kost­lega merki­legt að um leið og Prís hafi opnað hafi mat­ar­verð­bólgan staðnað. „Við sjáum að þarna er ein búð sem í raun­inni getur ekki keppt svo mikið því hún er á einum stað og svo fram­vegis. En hún hefur samt þessi marg­inal áhrif á vöru­verð.“

Hann segir að passa þurfi þó að mála ekki upp of dökka sviðs­mynd. „Jú, mat­væla­verð er hérna 40% hærra hérna  en að með­al­tali í Evr­ópu­lönd­unum. Það er ýmis­legt sem er dýr­ara. Þetta er ekki súper­hagn­aður [hjá mat­vöru­versl­unum] en það getur líka verið afleið­ing af því að mark­að­ur­inn er bara fastur í með­al­mennsk­unni vegna þess að sam­keppni er ekki til staðar.“ 

Ef til vill mætti end­ur­hugsa kerfið sem til staðar sé. „Af  hverju er þessi virð­is­keðja til staðar? Álagning frá heild­söl­unum og smá­l­sölum. Kerfið er ekk­ert sér­stak­lega þróað eða fágað,“ segir Vil­hjálmur. Hann bendir á að versl­unin hljóti að leita allra leiða til að kippa milli­lið­unum út. „Prís er búið að takast það að mestu, hin hafa ekki gert það.“

Horfa má á nýjasta þátt af Pressu í heild sinni hér að neðan: