Samherji hf. krefst þess að Seðla­banki Íslands greiði sér 306 millj­ónir króna í skaða­bætur vegna til­fall­ins kostn­aðar sem rann­sókn bank­ans á fyr­ir­tæk­inu olli. Þar af vill Samherji fá 124 millj­ónir króna vegna vinnu félags­ins Juralis-ráð­gjaf­ar­stofa slhf. fyrir sig vegna máls­ins og sjö millj­ónir króna vegna vinnu félags­ins eftir að það breytti nafni sínu í PPP sf. 

Þessar greiðslur voru vegna vinnu Jóns Óttars Ólafs­sonar, fyrr­ver­andi rann­sókn­ar­lög­reglu­manns, sem starf­aði hefur fyrir Samherja árum saman. Jón Óttar sagði sjálfur, þegar hann bar vitni, að hann hafi skrifað út reikn­inga fyrir 135 millj­ónum króna vegna vinnu sinnar fyrir Samherja í tengslum við Seðla­banka­málið.

Því er yfir 40 pró­sent af skaða­bóta­kröfu Samherja vegna greiðslna til félaga sem tengj­ast Jóni Óttari.

Þetta kom fram í máli Örnu McClure, yfir­lög­fræð­ings Samherja, þegar hún bar vitni í bóta­máli Samherja og Þor­steins Más Bald­vins­sonar, for­stjóra Samherja, gegn Seðla­bank­anum í hér­aðs­dómi Reykja­víkur í morgun.

Samherji stefndi í fyrra Seðla­banka Íslands til greiðslu skaða- og miska­bóta vegna rann­sóknar þess síð­ar­nefnda á ýmsum ætl­uðum brotum fyr­ir­tæk­is­ins á meðan að fjár­magns­höft voru við lýði á Íslandi. Samherji fór fram á 306 millj­ónir króna í skaða­bætur og tíu millj­ónir króna í miska­bætur vegna rann­sóknar Seðla­bank­ans á fyr­ir­tæk­inu fyrir nokkrum árum, í máli sem var að lokum fellt niður, auk þess sem Þor­steinn Már stefndi per­sónu­lega og fer einnig fram á 6,5 millj­ónir króna í bætur.

Margir lögmenn í vinnu

Arna sagði að Jón Óttar hefði unnið mjög náið með sér, einkum og sér í lagi inn­an­húss, til að fara yfir rekstur Samherja þannig að málið myndi bitna sem minnst á almennum starfs­mönnum fyr­ir­tæk­is­ins. Hann ferð­að­ist meðal ann­ars erlendis ásamt henni vegna máls­ins auk þess sem hann greindi með Örnu rann­sókn­ar­skýrslur Seðla­bank­ans. 

Samherji keypti auk þess lög­manns­þjón­ustu víða, sem fyr­ir­tækið vill að Seðla­bank­inn greiði fyrir. Á meðal þeirra sem störf­uðu fyrir Samherja á meðan að á rann­sókn­inni stóð voru Lex lög­manns­stofan, sem hélt utan um málið og sá um sam­skipti við stjórn­völd, Cato lög­menn, sem hafi létt undir þannig að almennir starfs­menn Samherja gætu sinnt sínum dag­lega rekstri, BBA Legal, sem séu sér­fræð­ingar í reglu­verki gjald­eyr­is­hafta, Pacta lög­menn, sem unnu fyrir Samherja á upp­hafs­stigum máls­ins, Logos, sem veitti ráð­gjöf, og JSG ráð­gjöf í eigu Jóns Steinars Guð­laugs­sonar, sem veitt hafi ráð­gjöf. 

Þor­steinn Már bar einnig vitni og sagði að Samherji hefði lagst í „botn­lausa vinnu“ vegna máls­ins.

Kostnaður vegna eins manns veigamikill hluti

Kjarninn fjall­aði um grein­ar­gerð Jóhann­esar Karls Sveins­sonar, lög­manns Seðla­bank­ans í mál­inu í frétta­skýr­ingu í lok ágúst, sem var skilað inn til dóm­stóla í októ­ber 2019 og Kjarninn fékk nýlega afhenta hjá bank­anum, eru mála­vextir raktir og fjár­krafa Samherja útskýrð. 

Í grein­ar­gerð­inni segir lög­maður Seðla­bank­ans að tjónið sem Samherji seg­ist hafa orðið fyrir sé ósannað. Í stefnu Samherja sé ekki að finna sund­ur­liðun eða nán­ari til­grein­ingu á því tjóni sem kraf­ist sé undir liðnum skaða­bætur og eig­in­leg sönn­un­ar­gögn ekki lögð fram. „Þannig er ekk­ert reifað hvenær ein­stakir kostn­að­ar­liðir féllu til eða af hvaða til­efni var til þeirra stofnað.“

Jón Óttar Ólafsson. Mynd: Skjáskot/Samherji

Hvorki kvitt­anir né greiðslu­stað­fest­ingar hafi verið lagðar fram til sönn­unar á þessum útlagða kostn­aði. Í grein­ar­gerð­inni segir: „Ekki er skýr­ing á því í stefn­unni hvers vegna þetta mál er höfðað til inn­heimtu rúm­lega 300 millj­óna króna í skaða­bætur án þess að sönn­un­ar­gögn fyrir því tjóni séu lögð fram eða að reifun eða sund­ur­liðun á því tjóni sé að finna í stefn­unni.“

Meðal ann­ars væri farið fram á „bætur vegna heild­ar­launa eins starfs­manns um tveggja ára skeið (frá maí 2013 til maí 2015)“. Í grein­ar­gerð­inni segir að engin reifun sé á því hvað umræddur starfs­maður gerði né hvernig Seðla­banki Íslands eigi að bera ábyrgð á því. „Þá verður að taka sér­stak­lega fram að á þessu tíma­bili var málið til rann­sóknar hjá emb­ætti sér­staks sak­sókn­ara en ekki til með­ferðar hjá stefnda“.

Áreitti blaðamann mánuðum saman

Jón Óttar hélt áfram að starfa fyrir Samherja eftir að vinnu hans við Seðla­banka­málið lauk. Jón Óttar hefur til að mynda komið að gerð mynd­banda sem Samherji hefur látið fram­leiða fyrir sig, og birt á Youtube, und­an­farið þar sem spjótum fyr­ir­tæk­is­ins hefur verið beint að RÚV og starfs­mönnum þess fjöl­mið­ils. 

[links]Kjarninn greindi frá því 27. ágúst síð­ast­lið­inn að Jón Óttar hefði allt frá því að umfjöllun Kveiks og Stund­ar­innar um við­skipta­hætti Sam­herja í Namibíu birt­ist þann 12. nóv­em­ber á síð­asta ári verið tíður gestur á Kaffi­fé­lag­inu, kaffi­húsi í miðbæ Reykja­vík­ur, einatt til að hitta á og ná tali af Helga Seljan – en þar hitt­ist hópur fólks iðu­lega á morgn­ana til að spjalla um dag­inn og veg­inn. 

Kjarninn greindi enn fremur frá því að Jón Óttar hefði ítrekað sent Helga skila­boð, bæði í gegnum SMS og Facebook-­reikn­ing eig­in­konu sinn­ar. Ingi Freyr Vil­hjálms­son, blaða­maður á Stund­inni sem fjallað hefur um Sam­herja, fékk einnig send skila­boð þar sem honum var hótað „um­fjöll­un“.

Jón Óttar sendi frá sér yfir­lýs­ingu í kjöl­far umfjöll­un­ar­innar og sagði að það hefði verið rangt af sér að senda Helga SMS-skila­boð. Þau end­ur­spegl­uðu dóm­greind­ar­brest af hans hálfu og hann sagð­ist sjá mikið eftir að hafa sent þau. Jóni Ótt­ari fannst miður ef þessi gagn­rýni­verða hátt­semi hans yrði á ein­hvern hátt bendluð við Sam­herja „og starfs­fólk þess því hún er alfarið á mína ábyrgð“.