Jóna Dóra Karls­dótt­ir hef­ur lif­að með sorg helm­ing ævi sinn­ar en hún missti unga syni sína í elds­voða ár­ið 1985. Í þá daga mátti varla tala um barn­smissi en hún lagði sig fram um að opna um­ræð­una.

Haustið 1986 kom kunn­ingja­kona hennar kom henni í sam­band við konu, Olgu Snorra­dóttur, sem hafði misst mann­inn sinn. Þær voru þá þegar að hugsa á svip­uðum nótum. Við tóku linnu­lítil fund­ar­höld og áætl­ana­gerð með 10 ein­stak­lingum sem þær komust í sam­band við í gegnum fólk sem þekkti fólk. „Við hitt­umst á þriðju­dags­kvöldum heima hjá einni í hópnum í upp undir ár þar til við vorum til­búin að blása til stofn­fundar.“ 

Stofn­fundur Nýrrar dög­unar var hald­inn fyrir fullum sal syrgj­enda. Opið hús var viku­lega og fyr­ir­lestrar mán­að­ar­lega. Þar deildi fólk reynslu sinni. „Ekkjur og ekklar í okkar hópi sett­ust niður með ekkjum og ekklum. Við sem höfðum misst barn sett­umst niður með for­eldrum í sömu stöðu. Við í for­ystu Nýrrar dög­unar fórum einnig mikið í hús hjá fólki sem hafði misst og sátum með fólki í sárri sorg og reyndum að veita aðstoð, hlusta og líkna. Það tók oft á.“

Máttu loks tala um missinn

Einfalda leiðin til að hjálpa fólki í sorg var að hlusta. Það hafði Jóna Dóra upp­lifað í gegnum eigin reynslu þegar henni var leyft að tjá sig. „Það bjarg­aði mér.“

Á sorg­ar­mið­stöð­ina mættu meðal ann­ars gamlar konur sem misstu börn fyrir hálfri öld en höfðu aldrei mátt ræða þann missi fyrr. „Það var ótrú­legt að hitta aldr­aðar konur sem voru að tjá sig um miss­inn í fyrsta skipti. En við vorum öll að fást við sömu til­finn­ingar.“

Fyrir starf sitt í þágu syrgj­enda hlaut Jóna Dóra fálka­orð­una í sumar. „Mér finnst það vera við­ur­kenn­ing fyrir alla sem hafa starfað í þágu syrgj­enda. Það mátti nátt­úr­lega ekki tala um missi í gamla daga.
Nú megi syrgj­endur tala upp­hátt um missi þannig að það hefur orðið mikil fram­för þar á.“

Fann á sér að eitthvað illt var í aðsigi

Það var í febr­úar árið 1985 sem Jóna Dóra fann á sér að eitt­hvað illt væri í aðsigi. Hún seg­ist hafa fundið fyrir ofsa­hræðslu í marga daga en ekki náð að tengja það við neitt sér­stakt.

Mið­viku­dag­inn 13. febr­úar var Jóna Dóra að fara með Brynjar Frey á leik­skól­ann, en hann vildi ekki borða hádeg­is­mat­inn áður en þau færu. Hún ákvað því að lofa honum ferð í leik­fanga­búð eftir leik­skóla ef hann borð­aði mat­inn sinn. Síðar um dag­inn fóru mæðginin saman í leik­fanga­búð­ina.

Jóna Dóra segir að yngri dreng­ur­inn hennar sem fórst í brun­anum hafi verið afar glað­lyndur, skemmti­legur og sprækur.

„Ég ætl­aði nú bara að gefa lít­inn bíl eða Playmo-karla, en minn maður var ákveð­inn.“ Hann benti á stóran kassa með slökkvi­liðs­bíl og slökkvi­liðs­mönnum, lög­reglu­bíl og öðru sem við­kom slysum og bruna. Kassinn var rán­dýr og Jóna Dóra sagði að þetta væri ekki í boði. „Hann sagð­ist þá ekki vilja neitt. Ég fann hvað hann var hugsi, hvað hann varð fyrir miklum von­brigðum og náði að krunka saman fyrir þessu. Ég hafði ekki í mér að neita honum um þetta. Bræð­urnir áttu stórt her­bergi saman og hann setti kass­ann upp í hillu. Ég spurði hvort hann ætl­aði ekki að leika sér með þetta. „Mamma, ég ætla að leika með þetta seinna,“ sagði hann. Seinna ákvað ég að þetta hefði verið liður í und­ir­bún­ingi fyrir litlu sál­ina hans. Und­ir­bún­ingur fyrir brott­för,“ segir Jóna Dóra. 

Jóna Dóra er í ein­lægu við­tali um dreng­ina sína sem hún missti, um sorg­ina, sem má lesa hér í heild sinni: