England—Holland í sögulegu ljósi: Þegar Hollendingar lögðu undir sig England

Eng­land og Hol­land mæt­ast í dag í undanúr­slit­um Evr­ópu­móts­ins í fót­bolta karla. Full­víst má telja að ör­laga­rík­ur at­burð­ur í sögu ríkj­anna tveggja ár­ið 1688 verði fyr­ir­lið­un­um Harry Kane og Virgil Van Dijk mjög of­ar­lega í huga.

England—Holland í sögulegu ljósi: Þegar Hollendingar lögðu undir sig England
Það var enginn smáræðis innrásarfloti sem Hollendingar sendu að Englandsströndum 1688. Þeim mun furðulegra er að Englendingar skuli hafa komist upp með að láta eins og þetta hafi alls ekki gerst og eingöngu hafi verið um að ræða uppreisn enska aðalsins gegn ómögulegum kóngi.

Þið hafið sjálfsagt heyrt einhvern tíma í sjónvarpsþáttum eða lesið í sögubókum að allt frá því 1066, þegar Vilhjálmur hertogi í Normandý sigldi með her sinn yfir Ermarsund og sigraði enska herinn við Hastings, þá hafi enginn innrásarher náð fótfestu á Englandi, hinu ósigrandi vígi í hafinu.

Þetta er rétt — og þó ekki.

Rúmum sex öldum eftir að Vilhjálmur hertogi vann orrustu sína við Hastings og tók sér svo konungsnafn á Englandi, þá kom nefnilega annar öflugur herfloti að ströndum Englands, annar erlendur fursti steig á land og gerði kröfu til konungstignar og svo öflugur var her hans að allt lið enska kóngsins hrökk undan í fáti og það leið ekki langur tími þangað til útlenski innrásarfurstinn hafði verið krýndur konungur yfir Englandi.

Af tilviljun hét hann sama skírnarnafni og hertoginn frá Normandý og er hann því í enskum sögubókum kallaður William 3. 

En í rauninni hét hann Willem Hendrik van Oranje og ef ykkur finnst nafnið hljóma svolítið hollenskt, þá er einföld skýring á því.

Willem Hendrik van Orjanje var hollenskur.

Í fylkingarbrjósti innrásarhers

Hollenskur fursti — hann kallaðist raunar prins — hafði komið í fylkingarbrjósti innrásarhers og hrakið enska kónginn úr hásætinu og sest þar sjálfur með kerlu sinni.

Innrás! Valdarán! Hernám! — hljótum við að kalla þetta.

En hvers vegna er því þá eindregið haldið fram í sögubókum að síðan 1066 hafi enginn innrásarher lagt undir sig England?

Það er vegna þess að málið er örlítið flóknara en frásögn mín hér að ofan gefur til kynna. 

Og í tilefni af fótboltaleik Englands og Hollands í undanúrslitum EM, sem fram mun fara í kvöld, þá er kjörið tækifæri til að rifja upp þá dramatískustu atburði í sögu ríkjanna tveggja sem áttu sér í nóvember 1688.

Þegar Hollendingar lögðu undir sig England, þó allir hafi síðan sammælst um að þagga það niður.

Forysta Hollendinga

Baksvið atburða var svona, í örstuttu máli:

Um miðja sautjándu öld háðu Englendingar og Hollendingar gríðarlega keppni um siglingar og siglingaleiðir og verslun og viðskipti á úthöfunum. Nokkrum sinnum á öldinni kom til stríðsátaka en þau fóru aðallega fram á höfunum og oftast veitti Hollendingum betur.

Þeir voru færri en Englendingar en lengst af útsjónarsamari, naskari og vefvísari á tækifæri, gróðavegi og góð skip.

Hollendingar voru þá sjálfstæðir og yfir þeim réði svokallaður „stadtholder“ eða ríkisstjóri. Undanfarna öld hafði embætti ríkisstjóra í raun verið arfgengt í fjölskyldu prinsanna af Óraníu eða Oranje. 

Óranía er ekki í Hollandi

Það er ein af brellum sögunnar að Óranía er í rauninni alls ekki í Hollandi heldur er um að sveit eina og svolítinn bæ allra syðst í Frakklandi, nánast við Miðjarðarhafsströndina.

Ástæðan fyrir því að prinsinn í Hollandi kenndi sig við Óraníu — og hollenska landsliðið í fótbolta kennir sig líka við Oranje — er einfaldlega sú að árið 1544 erfði þáverandi ríkisstjóri Hollendinga titilinn „prins af Óraníu“ sem ættingi hans hafði áður skartað.

Willem de Zwijger var þessi Hollendingur kallaður, eða „hinn þögli“, og hann var alls ekki kominn af neinum fyrri prinsum af Óraníu, en kunni vel við nafnbótina og notaði hana síðan.

Og 1672 tók við embætti ríkisstjóra Hollendinga nýr prins af Óraníu, Willem Hendrik sonarsonarsonur Willems hins þögla. Það er til marks um hver stöndugir Hollendingar voru að móðir Willems Henriks var konungsdóttir frá Englandi.

Keppinautar á hafinu

Karl 1. Englandskonungur hafði gefið hana til eiginorðs þáverandi prinsi af Óraníu þrátt fyrir eða kannski einmitt vegna þess hvað Hollendingar voru miklir keppinautar Englendinga á hafinu um þær mundir.

Willem Hendrik var þannig systursonur Jakobs 2. Englandskonungs sem tekið hafði við völdum 1685.

En ekki nóg með það, heldur hafði Willem Hendrik nokkrum árum fyrr gengið að eiga dóttur Jakobs, náfrænku sína, Maríu að nafni.

Þau voru systkinabörn, Willem Hendrik og María.

Willem Hendrik hafði sóst eftir hjúskap við frænku sína beinlínis til þess að eiga meiri möguleika á hagstæðum samningum við Englendinga og altént til að reka fleyg milli Englendinga og Frakka sem höfðu verið í skuggalegu bandalagi gegn Hollendingum.

Vilhjálmur 3. (Willem Hendrik) og María 2. eru eina fólkið sem deilt hefur hásætinu á Englandi, bæði voru fullgildir þjóðhöfðingjar.Þeim mun furðulegra er að engin mynd hefur fundist af þeim saman.

Englandskóngur á undir högg að sækja

En stuttu eftir að Jakob móðurbróðir og tengdafaðir Willems Hendriks komst til valda á Englandi, þá fékk hollenski Óraníuprinsinn allt í einu óvænt tækifæri upp í hendurnar.

Jakob 2. reyndist vera mjög óvinsæll í landi sínu, sér í lagi meðal nokkurra valdamestu og valdaríkustu aðalsmannanna. Fyrir því voru ýmsar ástæður en sú helst að hann var kaþólskur en aðalsmennirnir ekki.

Brátt kom á daginn að illska milli Jakobs konungs og aðalsmannanna var orðin slík að eitthvað hlyti undan að láta.

Aðalsmennirnir hófu að undirbúa uppreisn gegn konungi sínum.

En hvað áttu þeir að gera eftir að kóngi væri steypt af stóli? Hver átti þá að taka við?

Dóttir gegn föður

Jú, þá staðnæmdust þeir við Maríu, þá eldri af tveimur dætrum Jakobs kóngs. Hún var ekki kaþólsk og því vel ásættanleg. Það sakaði heldur ekkert að hún var nú gift Willem Hendrik ríkisstjóra Hollands sem líka var af bresku konungsættinni, þótt í móðurætt væri.

Þegar ámálgað var við Maríu hvort hún væri til í að setjast í hásætið á Englandi ef faðir hennar væri rekinn úr því, þá reyndist hún alveg til í það.

Sennilega hafði henni alltaf leiðst pabbi sinn hvort eð var.

Og Willem Hendrik var líka alveg til í að fylgja konu sinni út í þetta ævintýri. Hann gerði samt aðalsmönnunum ensku fulljóst að ef hann tæki þátt í að reka Jakob tengdaföður sinn frá völdum og setja Maríu í hásætið í staðinn, þá ætlaði hann ekki að sætta sig við valdalaust hlutverk viðhengimennis konu sinnar.

Innrásarfloti úti fyrir ströndum

Hann krafðist þess að þau hjón myndu þá ríkja sameiginlega sem jafningjar í hásætinu.

Og þá krafðist hann þess líka að aðalsmennirnir birtu opinberlega bréf þar sem þeir bæru sig aumlega undan harðstjórn Jakobs 2. og grátbæðu hina góðu dóttur hans og hennar prúða eiginmann, prinsinn af Óraníu og ríkisstjóra Hollands, að koma ensku þjóðinni til bjargar.

Ensku aðalsmennirnir voru svolítið tregir til að samþykkja þetta en létu sig hafa það að lokum.  

Og þann 5. nóvember 1688 gerðust óvæntir atburðir úti fyrir strönd smábæjarins Brixham á suðvesturströnd Englands.

Þangað var mættur hollenskur floti sem taldi 463 skip af öllum stærðum og gerðum.

Þetta var mun stærri floti — já, líklega helmingi stærri — en „flotinn ósigrandi“ sem Spánverjar höfðu sent gegn Englendingum einni öld fyrr.

Hervaldið skipti sköpum

Vel þjálfaðir sjóliðar hófust þegar handa um að ferja dáta í land og gekk það allt átakalaust fyrir sig. Í dagslok var nærri 30.000 manna her tilbúinn til að marsera af stað hina rúmlega 200 kílómetra leið til London. Þar átti að setja af Jakob kóng og foringi innrásarhersins ætlaði að setjast sjálfur í hásætið.

Willem Hendrik van Oranjen var þarna mættur.

Síðasti maðurinn sem hefur lagt undir sig England með hervaldi.

Því þótt hann stæði vissulega í makki við enska aðalsmenn, þá var það hervaldið sem skipti sköpum. Þegar fréttist um allt England á svipstundu hve öflugur her væri þarna mættur — þrisvar ef ekki fjórum sinnum fjölmennari en her hertogans af Normandý árið 1066 — þá tók þegar að gufa upp sá stuðningur meðal aðals og herforingja sem Jakob hafði enn talið sig geta gengið að vísum.

Og eftir því sem herinn nálgaðist London, þeim mun meira gufaði upp.

Churchill segir skilið við kónginn

Loks fréttist að eiginlegi eini herforinginn sem eitthvað kvað enn að í liði konungs, John Churchill, hann væri stokkinn frá borði líka og hefði lýst yfir stuðningi við Maríu kóngsdóttur og Willem Hendrik.

Það munaði um hann, hann er sennilega flinkasti herforingi Englendinga fyrr og síðar og öðlaðist síðar frægð sem hertoginn af Marlborough, auk þess sem John Churchill er líka forfaðir — já, þess Churchills.

Rétt fyrir jólin 1688 spurði svo Jakob kóngur að hinn mikli her dóttur hans og tengdasonar væri kominn nálega alla leiðina til London.

Og hann átti öngvan vin.

Þá lúpaðist Jakob konungur úr landi og snemma árs 1689 voru María og Willem Hendrik krýnd til konungs yfir Englandi, Skotlandi, Veils og Írlandi.

Saman í hásætinu

Í breskri sögu eru þessir atburðir nefndir „dýrðlega byltingin“. Ástæðan er sú að þarna urðu vissulega ansi mikil umskipti í bresku stjórnarfari. María og Willem Hendrik — eða Vilhjálmur konungur 3., eins og hann kallaðist nú — féllust á að formgera heilmikil völd þings aðalsmanna.

Frá og með „dýrðlegu byltingunni“ má segja að þingræði hafi farið að þróast á Bretlandseyjum.

Og það hljómaði miklu betur að leggja áherslu á nýjar og spennandi hugmyndir í sögubókum, draga upp mynd af samtaka innlendum aðli að tryggja þjóðinni — eða altént hluta hennar — völd og réttindi, heldur en að horfast í augu við að þarna hafði í rauninni verið gerð innrás og Hollendingar höfðu hernumið England.

Og þau María og Vilhjálmur 3. eru einu konungshjónin sem teljast hafa setið sem jafngild á hásæti Englands eða Bretlands. Aðrir eiginmenn drottninga sem þar hafa setið síðan — Önnu, Viktoríu og Elísabetar 2. — hafa ekki fengið konungstitil að bera.

Kjósa
25
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir (2)

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
  • Christi Shoemaker skrifaði
    Byrjaðu núnna að vinna þér inn laun á netinu meira en 15 þúsund evrur í hverjum mánuði. Ég hef fengið annan launaseðil minn í síðasta mánuði upp á 16.859 €. Þetta eru tekjur mínar upp á aðeins einn mánuð með því að vinna auðvelda vinnu á netinu. Ég er mjög ánægður með að hafa þetta starf núna og er fær um að búa til þúsundir í hverjum mánuði á netinu. Allir geta fengið þetta starf núna og aflað meiri tekjur á netinu með því að afrita og líma þessa vefsíðu í vafra og fylgja síðan upplýsingum til að byrja ...

    ...➥➥➥ 𝘄𝘄𝘄.𝘇𝗶𝗻𝘁𝗰𝗼𝗶𝗻.𝗰𝗼𝗺
    0
  • TM
    Tómas Maríuson skrifaði
    Eini "gallinn" við skýringar þessar er væntanlega að hugtakið "þjóð" hafði ekki enn mótast í þá tíð í okkar nútímalega skilningi. Hollendingar voru enn borgarar sinna héraða fremur en einnar heildar (líklega ekki ósvipað og við teljum okkur vera Evrópufólk en tilgreinum okkur samt fyrst og fremst vera íslendingar); nafnið "Hin 17 héruð" fyrir Niðurlöndin sýnir það glöggt.
    Annars staðar, t.a.m. líka í Englandi, var fólk þegn landeigandans, sem sagt aðalsins; hollustan almúgans tilheyrði ekki konginum í London heldur þeim lávarði sem átti landsvæðið sem fólkið bjó í.
    Að þessu leyti er staðhæfingin að "Hollendingar" hafi gert innrás í Englandi kolröng. Það var persónan Willem sem notaði til þess það herafl sem hann réð yfir. Og ef vel er gáð má vera að í þeim herafla hafi verið einstaklingar frá allri Evrópu eins og tíðkaðist í þá daga.
    0
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.
Tengdar greinar

Flækjusagan

Mest lesið

Öskraði í sturtu því hún mátti ekki hitta dóttur sína
1
Viðtal

Öskr­aði í sturtu því hún mátti ekki hitta dótt­ur sína

Guð­laug Elísa­bet Ólafs­dótt­ir, kúa­bóndi og leik­kona, er orð­in goði. Nýi goð­inn hef­ur upp­lif­að gleði og sorg­ir og varð líf­ið hel­víti lík­ast þeg­ar hún fékk ekki að um­gang­ast barn­unga dótt­ur sína, sem frændi henn­ar og mað­ur hans höfðu ætt­leitt. Stúlk­an vildi fyr­ir nokkr­um ár­um hitta móð­ur sína og eru sam­skipt­in við feð­urna góð í dag en lær­dóm­ur­inn var mik­ill: „Ég hef trú á að það hjálpi mér við að um­gang­ast fólk í djúpu og miklu sorg­ar­ferli.“

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Uppskera íslenskra kartaflna skemmdist á 48 tímum: „Aldrei séð annað eins“
1
FréttirNeytendamál

Upp­skera ís­lenskra kart­aflna skemmd­ist á 48 tím­um: „Aldrei séð ann­að eins“

Heit­ar um­ræð­ur sköp­uð­ust á Face­book í gær eft­ir að Ingi­björg Sól­rún Gísla­dótt­ir greindi frá því að heill poki af nýj­um kart­öfl­um hefði reynst skemmd­ur. Gunn­laug­ur Karls­son, for­stjóri Sölu­fé­lags garð­yrkju­manna, seg­ist aldrei hafa séð ann­að eins. Upp­sker­an hafi skemmst á tveim­ur sól­ar­hring­um.
Greiddu 17 milljónir fyrir skýrslu um stöðu drengja
2
Fréttir

Greiddu 17 millj­ón­ir fyr­ir skýrslu um stöðu drengja

Skýrsla um stöðu drengja í skóla­kerf­inu sem unn­in var að beiðni mennta- og barna­mála­ráð­herra og há­skóla-, iðn­að­ar- og ný­sköp­un­ar­ráð­herra kostaði sam­an­lagt um 13,7 millj­ón­ir króna auk virð­is­auka­skatts og hljóð­ar heild­ar­upp­hæð­in því upp á rúm­ar 17 millj­ón­ir. Tryggvi Hjalta­son, grein­andi hjá CCP, er eini höf­und­ur skýrsl­unn­ar. Í sam­tali við Heim­ild­ina seg­ist hann hafa unn­ið að skýrsl­unni sam­hliða öðr­um störf­um en vinn­an tók um eitt og hálft ár.
Meðallaun segja ekki allt varðandi kjör fólks í landinu
5
GreiningMillistétt í molum

Með­al­laun segja ekki allt varð­andi kjör fólks í land­inu

Reglu­lega er töl­um um með­al­laun Ís­lend­inga fleygt fram í um­ræð­unni og þau gjarn­an sögð vera óvenju­há í sam­an­burði við önn­ur lönd. Í fyrra voru heild­ar­laun full­vinn­andi fólks að með­al­tali 935.000 þús­und krón­ur á mán­uði. Hins veg­ar fær flest starf­andi fólk mán­að­ar­laun sem eru lægri en þetta með­al­tal. Að ýmsu þarf að gæta þeg­ar með­al­tal­ið er rætt því hlut­fall­ið seg­ir ekki alla sög­una.
Þurftu að kalla fólk niður af fjalli til að færa bílana
6
Fréttir

Þurftu að kalla fólk nið­ur af fjalli til að færa bíl­ana

Daní­el Freyr Jóns­son, svæð­is­sér­fræð­ing­ur í nátt­úru­vernd­art­eymi, seg­ir stans­laus­ar tepp­ur hafa ver­ið á bíla­stæð­um við Land­manna­laug­ar áð­ur en far­ið var að inn­heimta bíla­stæða­gjöld á álags­tím­um í sum­ar. Kalla hafi þurft bíl­stjóra nið­ur af fjöll­um til að færa bíl­ana til að greiða leið fyr­ir rút­um. Nýja fyr­ir­komu­lag­ið hafi hlot­ið góð við­brögð hjá gest­um.
„Enginn sem tekur við af mér“
7
Viðtal

„Eng­inn sem tek­ur við af mér“

Það er barn­ing­ur fyr­ir marga að vera sjálf­stætt for­eldri á ein­um tekj­um. En hver er stað­an ef for­eldr­ið er al­far­ið eitt með barn­ið? Hvað ef barn­ið glím­ir við sér­tæk­ar grein­ing­ar? Alma Hrönn Hrann­ar­dótt­ir og Diljá Ámunda­dótt­ir Zoëga eru báð­ar ein­ar á vakt­inni, alltaf. Mæð­urn­ar hafa glímt við heilsu­brest vegna álags, með­vit­að­ar um að ef eitt­hvað kem­ur fyr­ir þær er eng­inn sem tek­ur við af þeim.
Einstæðir foreldrar berjast í bökkum
9
Fréttir

Ein­stæð­ir for­eldr­ar berj­ast í bökk­um

Nú­ver­andi efna­hags­ástand hef­ur sett heim­il­is­bók­hald­ið hjá mörg­um lands­mönn­um úr skorð­um. Ástand­ið kem­ur verst nið­ur á þeim sem búa ein­ir og reiða sig á stak­ar mán­að­ar­tekj­ur. Sá tími þeg­ar ein­stak­ling­ar með lág­ar eða með­al­tekj­ur gátu rek­ið heim­ili er löngu lið­inn. Lít­ið má út af bregða hjá stór­um hluta ein­stæðra for­eldra til þess þau þurfi ekki að stofna til skuld­ar.
Öskraði í sturtu því hún mátti ekki hitta dóttur sína
10
Viðtal

Öskr­aði í sturtu því hún mátti ekki hitta dótt­ur sína

Guð­laug Elísa­bet Ólafs­dótt­ir, kúa­bóndi og leik­kona, er orð­in goði. Nýi goð­inn hef­ur upp­lif­að gleði og sorg­ir og varð líf­ið hel­víti lík­ast þeg­ar hún fékk ekki að um­gang­ast barn­unga dótt­ur sína, sem frændi henn­ar og mað­ur hans höfðu ætt­leitt. Stúlk­an vildi fyr­ir nokkr­um ár­um hitta móð­ur sína og eru sam­skipt­in við feð­urna góð í dag en lær­dóm­ur­inn var mik­ill: „Ég hef trú á að það hjálpi mér við að um­gang­ast fólk í djúpu og miklu sorg­ar­ferli.“

Mest lesið í mánuðinum

Þau sem hafa hagnast ævintýralega á Þorpinu
1
FréttirHúsnæðismál

Þau sem hafa hagn­ast æv­in­týra­lega á Þorp­inu

Ár­ið 2021 keypti hóp­ur fjár­festa í gegn­um eign­ar­halds­fé­lag­ið Þorp­ið 6 ehf. lóð­ir og bygg­ing­ar­rétt­indi á Ár­túns­höfða í Reykja­vík fyr­ir 7,4 millj­arða króna. Fyrr á þessu ári voru lóða­rétt­ind­in seld fyr­ir ell­efu millj­arða króna án þess að nokk­uð hafi ver­ið byggt á svæð­inu. Við­skipt­in sýna vel hvernig fjár­fest­ar geta hagn­ast æv­in­týra­lega með því að kaupa og selja lóð­ir og bygg­ing­ar­rétt­indi á til­tölu­lega skömm­um tíma.
Uppskera íslenskra kartaflna skemmdist á 48 tímum: „Aldrei séð annað eins“
2
FréttirNeytendamál

Upp­skera ís­lenskra kart­aflna skemmd­ist á 48 tím­um: „Aldrei séð ann­að eins“

Heit­ar um­ræð­ur sköp­uð­ust á Face­book í gær eft­ir að Ingi­björg Sól­rún Gísla­dótt­ir greindi frá því að heill poki af nýj­um kart­öfl­um hefði reynst skemmd­ur. Gunn­laug­ur Karls­son, for­stjóri Sölu­fé­lags garð­yrkju­manna, seg­ist aldrei hafa séð ann­að eins. Upp­sker­an hafi skemmst á tveim­ur sól­ar­hring­um.
Hulduheildsali flytur inn hundruð tonna af kjöti
4
RannsóknSamkeppnisundanþága í Landbúnaði

Huldu­heild­sali flyt­ur inn hundruð tonna af kjöti

Ris­ar á ís­lensk­um kjöt­mark­aði, sem fengu í vor um­deild­ar und­an­þág­ur frá sam­keppn­is­lög­um til þess að verj­ast sam­keppni að ut­an, verða á þessu ári um­fangs­mest­ir í kjöt­inn­flutn­ingi og því keppi­naut­ar sjálfs sín. „Von­brigði,“ seg­ir formað­ur at­vinnu­vega­nefnd­ar. Um­fangs­mik­il heild­sala á hundruð­um tonna af inn­fluttu kjöti virð­ist fyrst og síð­ast leiktjald fyr­ir öfl­ug­asta hags­muna­afl­ið gegn inn­flutn­ingi land­bún­að­ar­vara.
Greiddu 17 milljónir fyrir skýrslu um stöðu drengja
5
Fréttir

Greiddu 17 millj­ón­ir fyr­ir skýrslu um stöðu drengja

Skýrsla um stöðu drengja í skóla­kerf­inu sem unn­in var að beiðni mennta- og barna­mála­ráð­herra og há­skóla-, iðn­að­ar- og ný­sköp­un­ar­ráð­herra kostaði sam­an­lagt um 13,7 millj­ón­ir króna auk virð­is­auka­skatts og hljóð­ar heild­ar­upp­hæð­in því upp á rúm­ar 17 millj­ón­ir. Tryggvi Hjalta­son, grein­andi hjá CCP, er eini höf­und­ur skýrsl­unn­ar. Í sam­tali við Heim­ild­ina seg­ist hann hafa unn­ið að skýrsl­unni sam­hliða öðr­um störf­um en vinn­an tók um eitt og hálft ár.
„Ég var bara niðurlægð“
6
Viðtal

„Ég var bara nið­ur­lægð“

Séra Agnes M. Sig­urð­ar­dótt­ir, bisk­up Ís­lands, vill skila skömm­inni til kirkju­þings þar sem hún upp­lifði nið­ur­læg­ingu eft­ir að óvissa varð uppi um lög­mæti embætt­is­gjörða henn­ar. Hún seg­ir að kirkju­þing hafi átt að greiða úr mál­inu og eyða óvissu um stöðu henn­ar. Agnes tel­ur að karl­kyns bisk­up hefði aldrei þurft að þola slíka fram­komu af hálfu kirkju­þings en hún er fyrsta kon­an sem er kjör­in bisk­up.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár