Þegar Freyja Har­alds­dóttir var 11 ára var hún að mörgu leyti venju­legur krakki, rétt eins og hinn 11 ára Yazan Aburajab Tamimi. Rétt eins og Yazan var hún í hjóla­stól og margar venju­legar athafnir dag­legs lífs voru flókn­ari fyrir þau en önnur börn. En það stóð ekki til að vísa Freyju úr landi. Það er hins vegar raun­veru­leiki Yazans í dag. 

Til stendur að vísa Yazan og for­eldrum hans, Mohsen og Ferial, úr landi í næsta mán­uði. Þau komu hingað í leit að hæli í fyrra. Yazan, sem er frá Palest­ínu, er með vöðva­rýrn­un­ar­sjúk­dóm­inn duchenne og hafa læknar vottað fyrir það að hann muni hljóta skaða af ef hann fær ekki við­eig­andi lækn­is­með­ferð. Kæru­nefnd útlend­inga­mála hafn­aði beiðni fjöl­skyld­unnar um end­ur­upp­töku hæl­is­um­sóknar þeirra síð­ast­lið­inn föstu­dag og því vofir brott­vísun til Spánar, hvar fjöl­skyldan er ekki með hæli, yfir í byrjun júlí.

Brott­vísun Yazans hefur verið mót­mælt, nú síð­ast á sunnu­dag þegar hópur fólks safn­að­ist saman á Aust­ur­velli.  Krist­björg Arna Elínu­dóttir Þor­valds­dóttir, vin­kona fjöl­skyld­unnar, er ein af þeim sem stóð að mót­mæl­unum. Hún seg­ir mót­mæl­in tæki­færi til þess að sýna Yaz­an „að það er fólk sem vill hafa hann hérna, hann er ekki einn.“ 

Freyja birti færslu á Facebook í gær­kvöldi þar sem hún birtir tvær myndir, ann­ars vegar af henni sjálfri þegar hún var 11 ára og hins vegar af Yazan. „Á hægri mynd er hvítt íslenskt fatlað 11 ára barn að pósa hjá kengúru­bak­grunni og á þeirri vinstri er brúnt palest­ínskt 11 ára barn að mót­mæla eigin brott­vísun út í dauð­ann,“ skrifar Freyja. 

Freyja segir Yazan vera venju­legan krakka að mörgu leyti, rétt eins og hún var sjálf á þessum aldri. „Ég var á snemmgelgju með til­heyr­andi drama, vinir voru þeir mik­il­væg­ustu í heimi, ég fór í skól­ann og flutti hinum megin á hnött­inn með fjöl­skyldu minni.“ Yazan hefur sömu­leiðis flutt yfir hnött­inn með fjöl­skyldu sinni en af öðrum ástæðum en Freyja. En þau eiga það sam­eig­in­legt að upp­lifa ýmsar hindr­anir í umhverf­inu og við­horfum.  

„Ég gat ekki verið lengi ein heima og oft­ast þegar ég var það var ég smeyk. Mamma gat ekki verið að vinna því NPA var ekki komið til sög­unnar. Ég fór í sjúkra­þjálfun og átti tvo sér­hann­aða hjóla­stóla og önnur hjálp­ar­tæki,“ skrifar Freyja. Hún fædd­ist með bein­brota­sýki, sjúk­dóm sem lýsir sér þannig að bein brotna auð­veld­lega. „Ég var nýbyrjuð á lyfjum sem reynd­ust verða mér mikið gæfu­spor því þau drógu veru­lega úr bein­brotum með tím­anum. Heimili okkar var hannað sér­stak­lega með aðgeng­is­þarfir mínar í huga en samt var orðin þörf á breyt­ingum enda breyt­ast lík­amar og aðgeng­is­þarfir með. Ég þurfti heil­brigð­is­vörur til þess að kom­ast á sal­erni. Lífið gekk upp en var oft krefj­andi fyrir fjöl­skyld­una mína því sam­fé­lagið gerir ekki ráð fyrir fötl­uðu fólki. En við gátum þetta og ég átti gott líf,“ skrifar Freyja. 

„Ég væri að öllum líkindum ekki á lífi“ 

Ef fjöl­skylda hennar hefði þurft að flýja, rétt eins og fjöl­skylda Yazans, hefði veru­leiki Freyju verið allt annar. „Ég væri að öllum lík­indum ekki á lífi. Ég hefði ein­göngu geta haft einn hjóla­stól svo lengi sem hann væri ekki skemmdur eða tekin. Án hans hefðu for­eldrar mínir þurft að halda á mér en beinin hefðu ekki þolað það, þau brotn­uðu nefni­lega oft í höndum þeirra í öryggi okkar á Íslandi. Ég hefði ekki haft lyfin og því lík­lega haldið áfram að brotna oft og illa. Þá hefði ég ekki haft verkja­lyf og for­eldrar mínir hefðu verið með mig slas­aða og verkj­aða öllum stundum. Þau hefðu mögu­lega þurft að skilja mig eftir eða bróðir minn. Eða þau hefðu þurft að skipta liði. Fjöl­skyldan sundruð. Ég hefði ekki fengið skóla­göngu og lík­lega ekki lifað nógu lengi til þess að eign­ast vini í flótta­manna­búðum. Ég hefði samt haft það skárra en Yazan því ég er hvít.“ 

Meðvirkt, hrætt og skammsýnt þjóðfélag

Freyja segir Ísland ekki vera para­dís fyrir fatlað fólk. Langt því frá. En sam­an­borið við Palest­ínu býður Ísland upp á lífs­við­ur­væri og örugg­ari fram­tíð fyrir Yazan, þó Ísland sýni það ekki í verki. Freyja er mjög gagn­rýnin á íslensk stjórn­völd. „Ég gæti farið að vísa í lög og mann­rétt­inda­sátt­mála en ég nenni því ekki því með þá rík­is­stjórn og rík­is­stofn­anir sem við búum við hafa þau bara þýð­ingu þegar það hentar rík­is­stjórn­inni og fjöl­skyldum þeirra og kannski ein­hverja strengja­brúðup­lebba­emb­ætt­is­mönnum. Þeim er öllum drull um barn eins og Yazan. Það eina sem þeim er annt um er að varð­veita hvítu ófötl­uðu börn ríka fólks­ins. Aðallega bara sín eigin börn samt og börn sem eru lík þeim,“ skrifar Freyja. 

Hún gefur lítið fyrir nýsam­þykkt frum­varp um óháða mann­rétt­inda­stofnun „sem vissu­lega mátti stofna fyrir ára­tugum en þau ætla aldeilis að monta sig núna“. „Við hljótum að vera eitt með­virkasta, hræddasta og mest skamm­sýna þjóð­fé­lag heims.“