Alþýðusamband Íslands segir stjórnvöldum hafa mistekist að standa vörð um orkuinnviði, og þar með hagsmuni almennings. Mistökin felast í því að upp er komin sú staða að lagt hefur verið fram frumvarp sem felur í sér að tryggja almenningi og smærri fyrirtækjum forgang komi til skömmtunar vegna óviðráðanlegra atvika, til að mynda vegna framboðsskorts. 

ASÍ gerir alvarlegar athugasemdir við frumvarp til laga um breytingu á raforkulögum sem felur ekki í sér heildstæða lausn á þeim vanda sem steðjar að vegna þess að stjórnvöld hafa ekki tryggt orkuöryggi fyrir heimili og smærri fyrirtæki né vernd fyrir verðhækkunum á raforku. 

Umsagnarbeiðnir voru sendar 14 fyrirtækjum og samtökum. ASÍ var ekki í hópi þeirra en hefur engu að síður sent inn umsögn um áformaðar breytingar. „Umsagnarbeiðni var ekki send sambandinu þrátt fyrir að efni frumvarpsins og breytingartillögur meirihlutans varði hagsmuni almennings og félagsmanna Alþýðusambands Íslands,“ segir í umsögn ASÍ, sem birt var á vef Alþingis í gærkvöld. Guðlaugur Þór Þórðarson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra mælti fyrir frumvarpinu um miðjan október og önnur umræða stendur nú yfir á Alþingi. Í frumvarpinu er m.a. gerð sú grundvallarbreyting á samningum orkufyrirtækja við stóriðjuna, að hún megi áframselja orku sem hún ekki nýtir. Nokkuð sem ekki hefur verið heimilað hingað til. 

ASÍ telur ástæðu að benda á að þótt breytingin virðist lítil geta áhrifin verið veruleg. „Ef breytingarnar ná fram að ganga virðist ekkert koma í veg fyrir að stórnotendur raforku, þ.á m. álver, geri hlé á starfsemi sinni og framleiðslu og ákveði að selja raforkuna frekar en að nýta hana, ef það reynist þeim hagstæðara,“ segir í umsögn sambandsins. 

Gagnrýni á frumvarpið kemur úr ýmsum áttum. Guðmundur Kristjánsson, forstjóri Brims hf, er verulega ósáttur við aðgengi að rafmagni til reksturs fiskimjölsverksmiðju félagsins á Vopnafirði. Fjárfesting í rafvæðingu nýtist ekki þar sem brenna þurfi olíu til að halda bræðslunni í drift. „Ekki hvarflaði að okkur þegar Brim á sínum tíma fjárfestum í búnaði til að knýja fiskmjölsverksmiðju okkar með rafmagni að í framtíðinni yrði búið að selja það mikla raforku í langtímasamninga við stórnotendur að orkan yrði uppseld og ófáanleg,“ segir Guðmundur  í tilkynningu til fjárfesta vegna uppgjörs fyrirtækisins á fyrsta ársfjórðungi þessa árs.

Grefur undan starfsöryggi launafólks stórnotenda

ASÍ telur jafnframt að breytingarnar geti grafið undan starfsöryggi launafólks stórnotenda raforku og haft ófyrirséðar afleiðingar á íslenskan vinnumarkað. „Alþýðusamband Íslands gagnrýnir harðlega að stórum breytingum sem þessum sé bætt við frumvarpið á seinni stigum máls án þess að mat hafi verið framkvæmt á mögulegum áhrifum og án undangengins samráðs.“

Alþýðusambandið kallar eftir því að stjórnvöld taki málið í heild sinni til endurskoðunar þar sem farið verði í „heildstæðari breytingar á lagaumgjörð raforkumála þar sem áhrif breytinganna eru metin og tryggt verði að stjórnsýsla og eftirlitsstofnanir séu í stakk búnar til að hafa yfirsýn og eftirlit með raforkumarkaði.“