Í nýlegri frétta­til­kynn­ingu sem Húsnæðis- og mann­virkja­stofnun birti á vef sínum er sagt frá því að í kjöl­far tíðra stýri­vaxta­hækk­ana, sem hófust árið 2022, hafi greiðslu­byrði á hús­næði vaxið umfram leigu­verð. Í dag sé til að mynda um 100 þús­und króna verð­munur á greiðslu­byrði óverð­tryggðs láns og leigu á 80 fer­metra íbúð á höf­uð­borg­ar­svæð­inu. 

Mynd: Aðsent/HMS

Í til­kynn­ingu HMS er litið yfir þróun leigu­verðs og greiðslu­byrði af nýjum hús­næð­is­lánum á 80 fer­metra íbúð á höf­uð­borg­ar­svæð­inu milli áranna 2011 til 2023. 

Milli áranna 2011 og 2019 hélst hlut­fall leigu og greiðslu­byrðar stöðugt á höf­uð­borg­ar­svæð­inu þar sem leigu­verð mælist ívið hærra en mán­að­ar­legar afborg­anir á lánum.  

Í línu­rit­inu má svo glöggt sjá sveifl­urnar í greiðslu­byrði lána í kjöl­far lág­vaxta­skeiðs­ins sem hófst árið 2019 snarpra vaxta­hækk­ana sem tóku við árið 2022. 

Formaður segir framsetningu HMS villandi 

Guð­mundur Hrafn Arn­gríms­son, for­maður Leigj­enda­sam­tak­anna, segir í sam­tali við Heim­ild­ina að til­kynn­ingin sé mis­vísandi og til þess fallin að afvega­leiða umræð­una í þágu leigu­sala. Hann segir HMS taka „ein láns­kjör út fyrir sviga og mæla gegn tölum sem í raun­inni ná alls ekki yfir verð á leigu­mark­aði.“

Tölur HMS um verð­lag á leigu­mark­aði byggja á nýrri leigu­skrá sem stofn­unin tók í gagnið í síð­asta mán­uði. Þrátt fyrir að nýja leigu­skráin sé byggð umfangs­meiri og betri gögnum segir Guð­mundur grein­ingu HMS enn vera „ óra­fjarri því sem gengur og ger­ist á leigu­mark­aðnum, enda ná þeirra tölur yfir mjög lít­inn hluta af leigu­mark­aðnum.“ 

Guð­mundur segir að þó svo að HMS greini rétti­lega, að leigu­verð hafi hækkað mikið und­an­farin, sé hækk­unin í raun tals­vert meiri. Það sjá­ist þegar tölur HMS eru bornar saman við grein­ingar verð­lags­eft­ir­lits Leigu­sam­tak­anna. „Við höfum séð það að húsa­leiga er allt upp undir 50 pró­sent hærri á sömu teg­undum íbúða, á sömu svæðum, heldur en Húsnæðis- mann­virkja­stofnun reiknar út.“

Segir HMS afvegaleiða umræðuna í þágu leigusala

Í sam­tali segir Guð­mundur þetta ekki vera í fyrsta sinn sem HMS sendi frá sér frétta­til­kynn­ingar af þessu tagi. Hann segir aðal­frétt­ina vera falda í til­kynn­ingu HMS, sem er að húsa­leiga síð­ustu tólf ár hafi verið hærri en afborg­anir á lánum.

Lítið fari þó fyrir þeirra stað­reynd og telur Guð­mundur það vera vís­vit­andi gert. „þeir taka óhikað og ítrekað afstöðu með sjón­ar­horni leigu­sala á leigu­mark­aði sem er mjög alvar­legt vegna þess að stofn­unin ber ábyrgð á stöðu hús­næð­is­mála og staða í hús­næð­is­málum er þannig að leigj­endur þjást sem aldrei fyrr. Samt velur stofn­unin alltaf sjálf sjón­ar­mið leigusal­ans þegar það á að fjalla um leigu­mark­að­inn.“  

Þá telur Guð­mundur stöð­una á leigu­mark­aði vera grafal­var­lega og segir til­kynn­ingu HMS vera aðför að leigj­endum, „sem eru að kljást og reyna fóta sig inn á þessum skort­mark­aði sem er ein­hver óreglu­vædd­asti leigu­mark­aður sem fyr­ir­finnst á byggðu bóli.“