Skjálfta­virkni vegna til­færslu kviku­gangs undir Grinda­vík í kvöld hefur haldið áfram að teygja sig lengra til suð­vest­urs eftir því sem nóttin líður. Virknin minnk­aði tíma­bundið, en jókst á ný. Skjálft­arnir hafa nú að stórum hluta færst út í sjó suð­vestan við Grinda­vík.

Í eld­fjalla­fræð­unum er þekkt að eld­gos í sjó eru ann­ars eðlis en hraun­gos á þurru landi, líkt og þau sem komu upp við Fagra­dals­fjall 2021 til 2023. Sprengigos, stundum skil­greind sem ösku­gos eða tætigos, hafa í för með sér mikið ösku­fall, ólíkt hraun­gosum, þar sem gos­efnið kemst í tær­ingu við vatn.

Í mars 2021 var ótt­ast að kviku­gangur milli Keilis og Fagra­dals­fjalls myndi teygja sig sunnar út í sjó, með þeim afleið­ingum að sprengigos yrði. Bergrún Arna Óla­dóttir, gjósku­laga­fræð­ingur á Veð­ur­stofu Íslands, sagði í sam­tali við RÚV á þeim tíma að mik­il­vægt væri að horfa til allra mögu­leika.

„Við verðum bara að reyna að horfa á allt sem er mögu­legt og það er nátt­úru­lega alveg mögu­legt að gang­ur­inn gangi þarna áfram, opn­ist þá út í sjó og það komi upp sprengigos. Við myndum þá geta fylgst með því ef gang­ur­inn er far­inn að færa sig nær sjónum, þá fer sú sviðs­mynd að verða sterk­ari inni í öllum við­brögðum,“ sagði hún.

Skjálfta­virkni fær­ist lengra í suð­vesturSkjálfta­virkni frá klukkan 20 í gær­kvöldi til klukkan 2 í nótt sýnir til­færslu út í sjó.

Mynd: Map.is

Heim­ildin hefur sent fyr­ir­spurn á Almanna­varnir um hvort verið sé að skoða þennan mögu­leika sér­stak­lega. Þannig er ekki stað­fest að kviku­gang­ur­inn sé kom­inn undir sjó eða hversu lík­legt sprengigos er á þess­ari stundu.

Í kringum land­nám, eða árið 920, gaus undan Reykja­nesi með mik­illi gjósku­dreif­ingu og er gjósku­lag frá því gosi þekkt. Næst gaus tvisvar í sjó undan Reykja­nesi árin 1160 til 1180 og getið er um sjö gos í hafi undan Reykja­nesi á 13. öld. Í ann­álum er getið um harð­inda­vetur árin 1226 til 1227 vegna ösku­goss við Reykja­nestá, við ysta og syðsta hluta ness­ins.

Yrði ösku­gos við Reykja­nes geta efna­hags­leg áhrif orðið öll önnur en í hraun­gosi. Gjóskan getur haft áhrif á milli­landa­flug frá Kefla­vík­ur­flug­velli, minnkað þannig gjald­eyr­is­tekjur og lækkað gengi krón­unnar, sem aftur getur valdið verð­bólgu með hækkun inn­fluttra vara. Verð­bólga leiðir síðan til hækk­unar á hús­næð­is­lánum lands­manna, sem í sífellt meiri mæli hafa flust yfir í verð­tryggð lán. 

Rýmingu í Grinda­vík er nú lokið en um 15 ein­stak­lingar munu standa vakt­ina þar í nótt. Erfitt er að spá fyrir um fram­vind­una, en neyð­ar­stig er á svæð­inu vegna auk­inna líka á eld­gosi í eða við Grinda­vík. Í til­kynn­ingu frá Almanna­vörnum til fjöl­miðla kom fram að rým­ing hefði gengið vel.

„Búið er að rýma Grinda­vík­urbæ, rým­ingin gekk vel og lauk rétt eftir klukkan eitt í nótt.

Í Grinda­vík eru við­bragðs­að­ilum farið að fækka. Sjálf­boða­liðar Rauða kross­ins eru farnir af svæð­inu. Allar leiðir eru enn lok­aðar til Grinda­víkur, nema fyrir við­bragðs­að­ila. 

Sam­hæf­ing­ar­stöð Almanna­varna verður áfram starf­andi þótt hluti starfs­manna sé far­inn heim til hvíldar fyrir kom­andi vaktir. Vis­inda­fólk Veð­ur­stof­unnar mun funda með Almanna­vörnum um klukkan þrjú í nótt og fara yfir stöð­una.  Í fram­haldi verður næsti stöðu­fundur sam­hæf­ing­ar­stjórnar með aðgerða­stjórnum og við­bragðs­að­ilum. 

Fjölda­hjálpa­stöðvar voru opn­aðar fyrr í kvöld, í íþrótta­húsi Kórsins í Kópavogi eru nú 66 manns, í Keflavík 46 og á Selfossi eru 28. Umsækj­endur um alþjóð­lega vernd í Reykja­nesbæ fóru snemma í kvöld í fjölda­hjálp­ar­stöð í Borg­ar­túni.“