Þær eru all­nokkrar óper­urnar sem samdar hafa verið upp úr leik­ritum Williams Shakespe­are. Frægastar sjálf­sagt Othello, Macbeth og Falstaff eftir Verdi, Rómeó og Júlía Gounods og Draumur á Jóns­messu­nótt eftir Britten svo ein­hverjar séu nefndar. Ekki man ég eftir að hafa áður heyrt um óperu byggða á Ríkharði III en nú hefur Sigurður Sæv­ars­son heldur betur bætt úr því.

Það eru liðin all­mörg ár síðan ég frétti að hann væri með óperu í smíðum sem byggði á þeirri dramat­ísku og blóð­ugu sögu um kropp­in­bak­inn og ill­mennið Ríkharð af Gloster sem kemst í kon­ungs­stól Englands með plotti og morðum að bróður sínum látnum. Nú er óperan til­búin, það er að segja nót­urnar eru til staðar, og á loka­degi Óperu­daga fengu áheyr­endur að heyra fjórar fyrstu sen­urnar úr fyrsta kafla hennar.

Dökk ópera

For­leik­ur­inn er stuttur en áhrifa­mik­ill þar sem und­ir­liggj­andi drungi og spenna ráða ríkjum, sem setur rétta tón­inn fyrir verkið. Óperan er samin við enskan texta Shakespe­ares og það var ekki laust við að það hrísl­að­ist um mann sæla í bland við ónot þegar Jóhann Smári, í hlut­verki Ríkharðs, hóf upp raust sína á hinum frægu orðum; „Now is the winter of our discontent, made glorious sum­mer by this son of York“.  Hin langa ein­ræða hins slóttuga verð­andi kon­ungs var mögnuð, Sigurður skrif­aði hlut­verkið með bróður sinn í huga og þrótt­mikil bassa-barítón rödd hans er sann­ar­lega vel passandi hlut­verk­inu.

Á svið­inu voru tveir bassa­söngv­arar, þeir Keith Reed í hlut­verki morð­ingj­ans og Viðar Gunn­ars­son í hlut­verki Edwards kon­ungs, bróður Ríkharðs. Það var gaman að heyra í Keith Reed aftur en það er orðið all­langt síðan hann steig á svið í höf­uð­borg­inni a.m.k. og hann var í fínu formi. Það sama má segja um Viðar sem söng hlut­verk kon­ungs­ins af miklu öryggi. Aron Axel Cortes barítón var í hlut­verki Rivers jarls, bróður Elísa­betar drottn­ingar, sem sungin var af Guju Sandholt mezzosópran og gerðu þau sínum hlut­verkum prýði­leg skil bæði tvö. Það gefur auga­leið að með þetta söngv­ara­val, þessar djúpu raddir, að óperan er dökk enda gefur umfjöll­un­ar­efnið sann­ar­lega til­efni til þess, svona eins og Boris Godunov með öllum sínum bassa- og barítón­röddum án þess að ég sé að líkja verk­unum saman á annan hátt. Nú veit ég ekki hvort við bæt­ast sópran- eða ten­órraddir þegar líður á óper­una en á svið­inu voru fjórir aðrir ein­stak­lingar í þöglum hlut­verkum. 

Þriðja ópera Sigurðar

Þetta er þriðja ópera Sigurðar en hinar tvær eru Z-Ást­ar­saga (2001) og Hel (2009). Auk þess sem Sigurður hefur verið ötull við að semja verk fyrir ein­söngv­ara og kór og hljóð­færi líkt og Jóla­óratoríu, Hall­grím­spassíu og Missa Pacis. Hann er því mik­ill reynslu­bolti þegar kemur að gerð viða­mik­illa söngverka og það skilar sér sann­ar­lega í þess­ari nýju óperu. Tónmál Sigurðar er ljóð­rænt og tónal en samt sem áður aldrei svo að það verði eitt­hvað banalt eða gam­al­dags. Hann er næmur á raddir enda mennt­aður söngv­ari sjálfur og nær að fanga óhugn­an­legt and­rúms­loft verks­ins í hljóm­sveit­ar­part­inum sem var vel útsettur og ægi­fagur á köflum. Hljóm­sveitin var skipuð um tutt­ugu úrvals hljóð­færa­leik­urum og var fag­mann­lega stýrt af Steinari Loga Helga­syni. 

Ef maður spyr sig svo hvort umfjöll­un­ar­efnið eigi erindi við okkur í dag, hver sé til­gang­ur­inn að gera óperu upp úr fjögur hund­ruð ára leik­riti, er víst að vél­ráð mann­anna, oft þeirra sem eru í æðstu stöðum, taka engan endi og erindið þar af leið­andi brýnt þar sem ljóst er að við lærum lítið af sög­unni. Þessi tæpi hálf­tíma bútur úr óper­unni gaf áheyr­endum í þétt­setnum Norð­ur­ljósa­sal Hörpu sann­ar­lega „blod på tanden“ og var flytj­endum vel fagnað í lokin.

Ég get per­sónu­lega ekki beðið eftir að fá að heyra lín­una „A horse, a horse, my kingdom for a horse!“. Stjörnu­gjöf mið­ast við þessar 25 mín­útur sem voru sann­ar­lega vel þess virði en ég gef mér það leyfi að breyta henni þegar verkið verður flutt í heild sinni, sem von­andi verður sem fyrst.