Fjár­hags­staða félags­fólks Sameykis er almennt ögn betri en ann­ars félags­fólks í aðild­ar­fé­lögum BSRB og ASÍ. Þetta sýna nið­ur­stöður könn­unar Vörðu – Rann­sókna­stofn­unar vinnu­mark­að­ar­ins sem unnar voru upp úr könn­un­inni um stöðu launa­fólks á Íslandi, að beiðni Sameykis og eru birtar í nýjasta tíma­riti stétt­ar­fé­lags­ins. 

Þar kemur þó einnig fram að fjár­hags­staða félags­fólks Sameykis er gríð­ar­lega ólík þegar hún er skoðuð eftir starfs­greinum. 

Í grein eftir Kristínu Hebu Gísla­dóttir, fram­kvæmda­stjóra Vörðu, í tíma­rit­inu segir að nið­ur­stöð­urnar sýni að fjár­hags­staða þeirra sem starfa í heil­brigð­is­þjón­ustu er verst en að staða þeirra sem starfa við fræðslu-, upp­eldis-, kennslu og tóm­stunda­störf sé einnig nokkuð verri en þeirra sem starfa við stjórn­sýslu, fjár­mála­þjón­ustu, upp­lýs­inga­tækni og almenn skrif­stofu­störf.

Könnunin sýnir að 25 pró­sent þeirra sem starfa við heil­brigð­is­þjón­ustu innan Sameykis á erfitt eða mjög erfitt með að ná endum saman og 53 pró­sent geti ekki mætt óvæntum 80.000 króna útgjöldum án þess að stofna til skuldar. Þá hafa tíu pró­sent hóps­ins ekki efni á stað­góðri mál­tíð annan hvern dag og svipað hlut­fall hefur ekki efni á bíl. Alls 27 pró­sent hafa ekki efni á árlegu fríi með fjöl­skyldu sinni og 18 pró­sent hefur þurft að fá aðstoð frá vinum eða ætt­ingjum í formi pen­inga- eða mat­ar­gjafa á síð­ast­liðnu ári.

Í grein Krist­ínar Hebu kemur einnig fram að verri fjár­hags­staða for­eldra sem eru félagar í Sameyki og starfa í heil­brigð­is­þjón­ustu birt­ist einnig þegar litið er til kostn­að­ar­samra þátta sem fylgja því að vera með börn á heim­ili. „Tæplega fjórð­ungur (23 pró­sent) þeirra hefur til að mynda ekki getað keypt nauð­syn­legan klæðnað fyrir börnin sín, tæp­lega fimmt­ungur (19 pró­sent) hefur ekki haft efni á eins nær­ing­ar­ríkum mat og þau telja börnin sín þurfa og sama hlut­fall (19 pró­sent) hefur ekki getað greitt kostnað vegna félags­lífs barna sinna, eins og að fara í bíó með vinum eða í afmæli til vina.“

Þung byrði af húsnæðiskostnaði

Fyrri kann­anir hafa sýnt að þeir sem búa við verri fjár­hags­stöðu eru lík­legri til að vera á almennum leigu­mark­aði en aðrir. Í grein­inni kemur fram að þegar staða félags­fólks Sameykis á hús­næð­is­mark­aði sé greind sjá­ist að hærra hlut­fall er í eigin hús­næði  sam­an­borið við annað félags­fólk í aðild­ar­fé­lögum BSRB og ASÍ. 

Kristín Heba segir með­al­tals­töl­urnar þó gefa ekki rétta mynd af stöðu ólíkra hópa. „Nokkur munur sést á stöðu félags­fólks Sameykis á hús­næð­is­mark­aði eftir því í hvaða starfs­greinum það starfar. Lægst er hlut­fall þeirra sem starfa í heil­brigð­is­þjón­ustu og búa í eigin hús­næði (62 pró­sent), næst­lægst meðal þeirra sem eru í fræðslu­störfum (68 pró­sent), því næst meðal þeirra sem eru í öðrum störfum (72 pró­sent) en lang­hæst hjá félags­fólki í skrif­stofu­störfum (85 pró­sent).“ 

Að sama skapi sé hæst hlut­fall félags­fólks í heil­brigð­is­þjón­ustu sem er á almennum leigu­mark­aði, eða 19 pró­sent. Af þeim sem starfi í fræðslu­starf­semi og öðrum störfum eru 17 pró­sent að leigja og ein­ungis níu pró­sent þeirra sem eru í skrif­stofu­störfum. „Sama mynd birt­ist þegar litið er til byrði hús­næð­is­kostn­aðar. Að með­al­tali býr lægra hlut­fall félags­fólks Sameykis við þunga byrði af hús­næð­is­kostn­aði (30 pró­sent á móti 36 pró­sent) sam­an­borið við með­al­tals­tölur fyrir félags­fólk í aðild­ar­fé­lögum BSRB og ASÍ. Þegar byrði hús­næð­is­kostn­aðar er skoðuð eftir starfs­greinum innan félags­ins kemur í ljós að þau sem starfa í heil­brigð­is­þjón­ustu búa í mestum mæli við þunga byrði af hús­næð­is­kostn­aði (39 pró­sent), því næst þau sem eru í fræðslu­störfum (35 pró­sent) og öðrum störfum (30 pró­sent) en hlut­fallið er tals­vert lægra meðal fólks í skrif­stofu­störfum (23 pró­sent).“

Almennt er enda talið að ef fólk er að nota 40 pró­sent eða meira af ráð­stöf­un­ar­tekjum sínum í hús­næð­is­kostnað þá sé sá kostn­aður ósjálf­bær.