NOVIS blekkti íslenska neytendur með grófum hætti og hefur verið svipt starfsleyfi

Líf­trygg­inga­fé­lagið NOVIS, sem hefur selt þús­undum íslenskra neyt­endum trygg­ingar í gegnum dreif­ing­ar­að­ila hér­lendis, hefur verið svipt starfs­leyfi sínu af seðla­banka Slóvakíu. Ákvörðun hans um að aft­ur­kalla leyfið gildir frá deg­inum í gær og frá þeim tíma er NOVIS óheim­ilt að stunda vátrygg­ing­ar­starf­semi að und­an­skil­inni þeirri starf­semi sem er nauð­syn­leg til að fram­fylgja kröfum félags­ins og gera upp skuld­bind­ingar þess. Í því felst að NOVIS má ekki gera nýja samn­inga. 

Frá þessu er greint á vef Seðla­banka Íslands í dag. NOVIS, sem hóf starf­semi árið 2014, hefur selt vátrygg­inga­af­urðir í gegnum útibú í Aust­ur­ríki, Tékk­landi og Þýska­landi en í gegnum dreif­ing­ar­að­ila á Íslandi, í Finn­landi, Litháen, Póllandi, Svíþjóð, Ung­verja­landi og á Ítalíu. 

Í gær, sama dag og slóvakíski seðla­bank­inn svipti NOVIS starfs­leyf­inu, birti Fjár­mála­eft­ir­lit Seðla­banka Íslands nið­ur­stöðu athug­unar sinnar á breyt­ingum félags­ins á vátrygg­inga­skil­málum. Sú athugun hófst í októ­ber í fyrra vegna skil­mála­breyt­inga á tveimur vátrygg­inga­tengdum fjár­fest­inga­af­urðum NOVIS, Wealth Insuring og Life Savings Plan. Skil­mála­breyt­ing­arnar snéru að því að fella brott allar til­vís­anir til fjár­fest­inga­ein­inga og fastrar teng­ingar þeirra við eina evru. Í nið­ur­stöðu­skjal­inu segir: „Það þýðir að eftir skil­mála­breyt­ing­arnar voru Wealth Insuring og Life Savings Plan afurð­irnar ekki skil­greindar sem ein­inga­tengdar afurðir út frá ákvæðum skil­mála þeirra. Hins vegar var um að ræða skil­mála­breyt­ingar sem snéru að því að draga úr skyldu NOVIS til að fjár­festa inn­stæðum trygg­inga­reikn­inga við­skipta­vina sinna (greiddum iðgjöldum) að fullu. Þetta þýðir að eftir skil­mála­breyt­ing­arnar var NOVIS ekki lengur skylt að fjár­festa öllum iðgjöldum sem við­skipta­vinur hefur greitt félag­inu, við­kom­andi við­skipta­vini til hags­bóta.“

Misvísandi og blekkjandi upplýsingar

Fjár­mála­eft­ir­litið komst að þeirri nið­ur­stöðu, út frá fyr­ir­liggj­andi gögnum og upp­lýs­ingum, að NOVIS hefði „veitt vátrygg­ing­ar­tökum á Íslandi mis­vísandi og blekkj­andi upp­lýs­ingar um skil­mála­breyt­ing­arnar þannig að þeim hafi verið nán­ast ómögu­legt að átta sig á þýð­ingu breyt­ing­anna og taka upp­lýsta ákvörðun um hvort þær sam­ræmd­ust hags­munum þeirra. Þá breytti félagið skil­mál­unum á grund­velli þegj­andi sam­þykkis, þ.e. hreyfðu vátrygg­ing­ar­takar ekki við and­mælum öðl­uð­ust skil­mála­breyt­ing­arnar gildi.“

Upp­lýs­inga­gjöf félags­ins um ástæðu, til­gang og mögu­legar afleið­ingar skil­mála­breyt­ing­anna fyrir þegar gerða vátrygg­ing­ar­samn­inga við íslenska vátrygg­ing­ar­taka hafi þannig falið í sér gróft brot á ákvæðum laga og reglna um eðli­lega og heil­brigða við­skipta­hætti vátrygg­inga­fé­laga. Eft­ir­litið taldi brot NOVIS gróf, meðal ann­ars með til­liti til yfir­burða­stöðu félags­ins gagn­vart við­skipta­vinum sínum. 

Fjár­mála­eft­ir­litið gerði því kröfu um að NOVIS myndi aft­ur­kalla allar skil­mála­breyt­ing­arnar, að vátrygg­ing­ar­tökum yrði greint frá því skrif­lega, að félagið myndi upp­lýsa dreif­ing­ar­að­ila sína á Íslandi um ákvörðun eft­ir­lits­ins í mál­inu og að NOVIS myndi senda því stað­fest­ingu á fram­kvæmd allra úrbótakrafna. 

NOVIS fékk frest til 8. júní að ljúka við úrbæt­urnar. Tveimur dögum áður en sá dagur rann upp var NOVIS svipt starfs­leyfi. 

Trygg­ingar frá NOVIS hafa verið seldar íslenskum neyt­endum í gegnum dreif­ing­ar­að­ila hér­lend­is, en stærstur þeirra hefur verið félagið Trygg­ingar og ráð­gjöf ehf. Seðla­bank­inn hefur ítrekað birt upp­lýs­ingar um að NOVIS hafi ekki hagað starf­semi sinni í sam­ræmi við lög og vitnað þar til úrskurða sem Seðla­banki Slóvakíu hefur fellt. Það gerð­ist til að mynda í jan­úar í fyrra. 

Þá hafði NOVIS ekki stundað starf­semi sína með var­færn­is­sjón­ar­mið að leið­ar­ljósi auk þess sem Seðla­banki Slóvakíu taldi félagið ekki hafa haft nægi­legt gjald­þol til að mæta þeim kröfum sem trygg­inga­fé­lög á Evr­ópska efna­hags­svæð­inu þurfa að fram­fylgja.

Í sam­tali við Kjarn­ann á þeim tíma sagði Hákon Hákon­ar­son, fram­kvæmda­stjóri Trygg­ingar og ráð­gjafar, að félagið hefði selt trygg­ingar frá NOVIS fyrir um tíu þús­und manns. Sam­kvæmt árs­reikn­inga­skrá keypti félagið þjón­ustu til end­ur­sölu fyrir um 404 millj­ónir króna árið 2020 og 483 millj­ónir króna árið 2021.