Nýjar fregnir úr stríð­inu gegn covid-19 herma að grunur hafi nú vaknað um að kannski hafi veiran sem veldur sjúk­dómnum borist í menn frá marð­ar­hundum. Hingað til hefur athyglin fyrst og fremst verið á leð­ur­blökum.

En hver er marð­ar­hund­ur­inn?

Á ensku er marð­ar­hund­ur­inn nefndur „raccoon dog“ sem þýðir ein­fald­lega þvotta­bjarnar-hundur. Ástæða nafn­gift­ar­innar er aug­ljós, því marð­ar­hund­ur­inn er með svip­aða „grímu“ í and­liti og þvotta­björn­inn.

Sann­leik­ur­inn er þó sá að marð­ar­hund­ur­inn er ekki sér­lega skyldur þvotta­björnum.

(Í því sam­bandi má reyndar nefna innan sviga að þvotta­birnir eru heldur ekki sér­lega skyldir raun­veru­legum björnum. Þvotta­birnir telj­ast ásamt til dæmis panda­björnum til dýra­ætt­ar­innar Procyonidae, sem kall­aðir hafa verið hálf­birnir á íslensku.)

Og þótt marð­ar­hund­ur­inn sé kall­aður marðar-hundur víða í Evrópu, ekki síst á Norð­ur­löndum (mart­en­hund í Svíþjóð, mår­hund í Danmörku og Noregi) er hann í raun heldur ekki mjög skyldur mörðum.

Marð­ar­hundareru óneit­an­lega ansi líkir þvotta­björnum í framan

Og nán­ustu frændur marð­ar­hunds­ins eru raunar alls ekki hundar, þótt vissu­lega séu þeir af hunda­ætt (canid) heldur refir.

Marð­ar­hund­ur­inn er líka á giska jafn stór og vænn refur, eða fremur lít­ill hundur.

Dýrið er upp­runnið í Austur-Asíu og býr fyrst og fremst í Síberíu, Kóreu og Kína, þótt marð­ar­hunda hafi reyndar orðið vart alla leið suður í Víetnam. Önnur náskyld teg­und býr í Japan en fleiri eru teg­undir marð­ar­hunda ekki.

Marð­ar­hundar eru farnir að breið­ast út um Evrópu eftir að hafa sloppið úr búrumen upp­runa­legt búsvæði þeirra í Austur-Asíu er hér í bláum lit.

Vetur eru kaldir víð­ast hvar á ból­svæði marð­ar­hunda og þeir eru eina dýrið af hunda­ætt sem getur lagst í dvala yfir vet­ur­inn — líkt og hinir fjar­skyldu frændur þeirra birn­irnir gera.

Marð­ar­hundar „sofa“ þó sjaldn­ast stöðugt í lengri tíma.

Snemma vetrar kosta marð­ar­hundar kapps um að éta sem mest til að auka fitu­forða lík­am­ans um allt að rúm 20 pró­sent.

Þeir sem ekki ná því lifa fæstir vet­ur­inn af. Þegar holur þeirra eða greni hylj­ast snjó halda marð­ar­hund­arnir að mestu kyrru fyrir, Þá dregur úr lík­ams­starf­sem­inni um 25 pró­sent. Sumir leggj­ast þó ein­göngu í þennan dvala rétt á meðan mestu snjóstorm­arnir ganga yfir.

Seint í febr­úar fara marð­ar­hund­arnir á stjá aftur, útvega sér maka og hefja síðan yrð­linga­fram­leiðslu. Yfir sum­arið eiga marð­ar­hundar til að bregða sér upp í tré til að elt­ast við alls konar fæðu, en marð­ar­hund­ur­inn er alæta.

Marð­ar­hundur klífur tré

Marð­ar­hundur er eina dýrið í sínum ætt­boga sem klifrar í trjám, fyrir utan gráref­inn sem býr fyrst og fremst í Banda­ríkj­unum.

Gráref­ur­inn er reyndar skyld­ari marð­ar­hundi en venju­legum refum.

Marð­ar­hund­ur­inn er eft­ir­sóttur vegna skinn­anna. Kín­verjar fram­leiða lang­mest af skinnum af dýr­inu, eða 14 millj­ónir á ári. Fram­leiðsla í ýmsum Evr­ópu­ríkjum hefur þó verið að aukast upp á síðkastið. Þá hafa Kín­verjar tíðkað að éta dýrið og þannig er talið að veiran sem veldur Covid-19 gæti hafa borist í menn frá mat­ar­mark­að­inum fræga (eða alræmda) í Wuhan.

Marð­ar­hund­ur­inn hefur hingað til verið tal­inn alveg mein­laus mönnum.

Jap­anskur marð­ar­hundur